مدرسه ای برای آقا بزرگ

 

این روزها که خنکی هوا به مناطق کویری رسیده است، فرصت خوبی است که یکی از روزهای آخر هفته را برای سفر به کاشان برنامه ریزی کنید. این بار، وقت خوبی است تا سری به مسجد و مدرسه آقابزرگ بزنید که یکی از جالب ترین معماری های این شهر را دارد.

 

مسجد آقا بزرگ را باید در خیابان فاضل نراقی ببینید. یک شاهکار معماری دیگر از کاشانی ها که در روزگار پادشاهی محمد شاه قاجار کلنگ آن به زمین خورد و در سال‌های اول سلطنت ناصر الدین شاه به دست حاج محمد تقی خانبان، یکی از معماران برجسته آن دوره به پایان رسید. او این مسجد را برای اقامه نماز جماعت و تدریس داماد خود حاج ملا مهدی نراقی ملقب به آقا بزرگ ساخت و سردرش را با تزیینات کاشی کاری ظریفی تزئین کرد.

 

 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

این مجموعه ظاهرا روی آثار به جا مانده از زلزله سال 1192 ق /1778 م ساخته شده است. به خصوص شبستان 40 ستون شمالی مسجد که احتمالا پیش از احداث گنبدخانه بر روی بقایای خانقاه، مسجد، مقبره و مدرسه خواجه تاج الدین (متعلق به اواسط سده 9 ق / 15 م) ساخته شده است.

 

 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

صحن وسیع دو طبقه، مقصوره بزرگ با گنبد عظیم و مناره‌های کاشی کاری از ویژگی های این مسجد است و در گوشه و کنار آن می توانید کتیبه‌هایی ببینید که روی آنها تاریخ 1263، 1264، 1268 ق / 1847، 1848، 1852 م، به چشم می خورد. این کتیبه ها به ترتیب در صفه شبستان، داخل شبستان زیر گنبد و بر ازاره محراب و سر در ورودی مسجد به چشم می خورند.


اگر این مسجد را با بقیه مساجد تاریخی مقایسه کنید، می بینید که هیچ زیاده‌روی در تزیینات، کاشی کاری ها و سردرها به چشم نمی‌خورد. به طوری که تزئینات کم این بنا به سادگی و معنویت آن دامن زده است

 

یکی از خصوصیات مهم معماری در مسجد آقا بزرگ گنبد خانه این مسجد است که روی 8 پایه عظیم بر پا شده است. چون در طرح مساجد قدیمی ایران ایجاد گنبد بر روی پایه‌های آزاد به ندرت دیده می‌شود. نتیجه چنین طرحی، جریان یافتن هوای خنک در فضای گنبد خانه در فصول گرم و تابستان‌های داغ منطقه کویری است. بنابراین می شود گفت که در این مسجد، بر خلاف دیگر مساجد که بخش جنوبی گنبد خانه را برای ایجاد محراب مسدود می‌کنند، بخش جنوب، جنوب شرقی و جنوب غربی آزاد است و محراب در دیوار رواقی که اطراف گنبد خانه قرار دارد، ساخته شده است.


 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

ویژگی دیگر، گودال باغچه در حیاط پایینی است که حوض بزرگی در آن به چشم می خورد و باغچه‌هایی زیبایی آن را تزئین کرده است. به این ترتیب حاج محمد تقی خانبان سعی کرده مسجد آقابزرگ را به فضای دلنشین و باطراوت و خنک تبدیل کند.

 

اگر این مسجد را با بقیه مساجد تاریخی مقایسه کنید، می بینید که هیچ زیاده‌روی در تزیینات، کاشی کاری ها و سردرها به چشم نمی‌خورد. به طوری که تزئینات کم این بنا به سادگی و معنویت آن دامن زده است.

 

 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

در مدخل اصلی مسجد یک جفت در نفیس می بینید که کنده کاری شده و با گره چینی و گل میخ تزیین شده است. این شاید ارزشمندترین و زیباترین تزئینات مسجد باشد. به جز این، تمام بنا با آجر ساخته شده و در گوشه و کنار آن تزئینات ظریف و کمی به چشم می خورد.
حاج محمد تقی خانبان این مسجد را برای اقامه نماز جماعت و تدریس داماد خود حاج ملا مهدی نراقی ملقب به آقا بزرگ ساخت و سردرش را با تزیینات کاشی کاری ظریفی تزئین کرد

 

این مسجد چند بار مورد مرمت اساسی قرار گرفت و تغییراتی در آن داده شد که از نظر خیلی از معماران اصولی نبوده است. مثلا معمار اولیه مسجد بنای گنجدخانه را طوری طراحی کرده بود که از چهار سو به فضای باز راه داشته باشد تا در تابستان با جریان یافتن هوا تهویه طبیعی صورت گیرد اما در زمان حاج ملامحمدعلی مجتهد نراقی فرزند آقا بزرگ (1285ق/ 1868 م)، شبستان غربی گنبدخانه بنا شد و این سیستم خنک کننده بهم خورد. با این حساب می توان گفت که 40 ستون غربی گنبدخانه یعنی مهم‌ترین بنایی که بعدها به قسمت اصلی و گنبدخانه الحاق شد، به معماری بنای مقصوره لطمه زده است.

 

 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

 

در سال‌های بعد هم در بعضی قسمت‌ها، به خصوص در و پنجره‌های مجموعه، تغییراتی داده شد. در و پنجره‌های ارسی بالا رو تبدیل به درگاه‌هایی با دو نیم دایره شد که در معماری ایرانی سابقه نداشت و از زمان بازگشت ناصرالدین شاه از سفر دوم اروپا در بناها معمول شد.
مدرسه اي براي آقا بزرگ


مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

 

مدرسه ای برای آقا بزرگا

 

منبع:tebyan.net


ارسال برای دوستان
به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

شش مسجد دیدنی ایران
  مساجد جامع تجلی‌بخش قسمت مهمی از معماری و تاریخ اسلامی شهرها را تشیکل می دهند که هر بیننده مسلمان و......
6 مسجد بی نظیر و دیدنی ایران
6 مسجد بی نظیر و دیدنی ایران اصفهانمسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم ترین و قدیمی ترین ابنیه مذهبی......
کلیسای وانک زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
کلیسای وانک یا آمنا پرکیج نام کلیسایی است در محله جلفای اصفهان. این کلیسا از کلیساهای تاریخی ارمنیان......
آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان
  مسجد شیخ لطف‌الله - اصفهان   آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله - اصفهان   مسجد شیخ لطف‌الله از شاهکارهای......
تزئین سفره هفت سین با تخم مرغ
      همه ی ایرانیان از دیر باز هنگام تحویل سال و شروع سال نو بر سر سفره ی هفت سین عید نوروزشان تخم......
چگونه تخم‌مرغ‌های هفت سين را رنگ كنيم؟
        یكی از سنت‌های زیبای ایرانی ، رنگ كردن تخم‌مرغ برای سفره هفت سین است.   یكی از روش‌های رنگ كردن......

پخش اخبار زنده