تعداد بازدید: ۷
تاريخ انتشار: چهارشنبه،۱۸ بهمن ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۲۰:۵۹
اقتصاد سیاسی؛ مناقشه میان دولت و مجلس بر سر بودجه
اقتصاد سیاسی؛ مناقشه میان دولت و مجلس بر سر بودجه
اقتصاد > اقتصاد‌ ایران - علی دینی ترکمانی - اقتصاددان:در اخبار آمده است که مجلس با سیاست افزایش قیمت حامل‌های انرژی و نان از سویی و تعدیل یارانه نقدی از طریق حذف ۳۰ درصد از دریافت‌کنندگان فرادست جامعه، موافق نیست. معمولا در سال‌های گذشته یکی از نقدهای جدی مجلس به دولت، عدم‌تعدیل قیمت کالاها و خدمات به‌ویژه حامل‌های انرژی و همینطور عدم‌غربال یارانه بگیران بود. چرا چنین چرخشی در رویکرد مجلس به‌وجود آمده است؟ اگر این مناقشه به سود مجلس تمام شود، بودجه در طرف درآمدها و هزینه‌ها دچار چه تغییراتی باید بشود تا دست‌کم تراز روی کاغذ پا برجا بماند؟ دلیل احتمالی موجهی که برای چرخش مذکور می‌توان ارائه کرد اعتراضات دی‌ماه است؛ اعتراضات معطوف به «نان، کار و مسکن»؛ اعتراضاتی که نشان داد در مناطقی که انتظار می‌رفت به‌خاطر پایین بودن وزن طبقه متوسط و مطالبات مدنی و سیاسی مرتبط با آنان، جایی برای نگرانی درباره نارآمی‌ها و اعتراضات فراگیر همراه با خشونت وجود نداشته باشد، اما آنچه رخ داد تمامی محاسبات را نقش بر آب کرد نشان داد که حتی برای باورمندان جدی به نظام نیز کاسه صبری وجود دارد که وقتی لبریز شود، کف خیابان صحنه اعتراض‌های جدی در مطالبه نان، کار و مسکن می‌شود. در چنین شرایطی، چنانچه از پیش هم قابل پیش‌بینی بود، نه مجلس که خود دولت هم ناچار به عقب‌نشینی می‌شود، اما این بیشتر در مورد افزایش قیمت نان و حامل‌های انرژی صدق می‌کند. در مورد مخالفت تعجب برانگیز مجلس با حذف 30درصد از یارانه‌بگیران ثروتمند دلیل خاصی وجود ندارد. من پیش‌تر در جاهای مختلف توضیح داده بودم که به‌دلیل ضعف‌های جدی در نظام اطلاعات آماری و همینطور ایرادهای وارد بر تعیین سطح خاصی از درآمد به‌عنوان متراژ تفکیک‌کننده و غربالگر، امکان غربال سهل و آسان و بدون اعتراض اجتماعی وجود ندارد. هر چند پتانسیل اعتراضات اجتماعی در دامنه 30 درصدی فرادستان(در مقایسه با 70درصد یارانه بگیران)، کمتر است چون حساسیت به حذف‌شدگی در گروه‌های درآمدی بالا کمتر است. با وجود این، بهترین روش برای غربالگری، آزمون دوباره روش خود انصرافی است. ممکن است مجلس نیز از همین زاویه، در شرایط کنونی، موافق غربال مذکور نباشد چرا که امکان وقوع خطاهای موسوم به نوع اول و دوم (خانوارهایی که باید بگیرند و حذف می‌شوند و خانوارهایی که نباید بگیرند و حذف نمی‌شوند)، می‌تواند موجب بروز اعتراض اجتماعی بشود. از همین منظر، شاید مجلس گمان می‌کند که غربال یارانه‌بگیران، می‌تواند فتیله پایین کشیده شده اعتراضات را دوباره روشن کند و بر دامنه جغرافیایی اعتراضات اجتماعی بیفزاید. اگر این برداشت‌ها و حدس‌ها صحیح باشد، می‌توان با کارل پولانی نویسنده کتاب «دگرگونی بزرگ» همنوا شد؛ در جایی که بر اثر گسترش قلمرو سیاست‌های نئولیبرالی و تسخیر تمامی مناسبات اجتماعی توسط سازوکار بازار، جامعه تحت‌تأثیر منفی قرار می‌گیرد، اعتراض اجتماعی با هدف صیانت از جامعه در برابر تعرض بازار به همه شئونات زندگی شکل می‌گیرد و بازارگرایی را وادار به عقب‌نشینی می‌کند. از آنجا که مجلس جای دولت نیست تا دغدغه تدوین بودجه‌ای متوازن را داشته باشد، طبعا با آرامش خاطر بیشتری می‌تواند به مخالفت با سیاست‌های اثرگذار بر هزینه زندگی گروه‌های فرودست جامعه بپردازد. اگر دولت ناچار از تمکین نظر مجلس بشود، درآمدهای پیش‌بینی شده از محل افزایش قیمت نان و حامل‌های انرژی و همینطور صرفه‌جویی ناشی از غربال 30درصدی یارانه بگیران را از دست خواهد داد و هزینه‌ها، بیشتر از درآمدها خواهد شد. در این‌صورت، برای دولت، 2 راهکار وجود خواهد داشت: اول، جایگزینی درآمدهای حذف شده با درآمدهای دیگری چون مالیات‌ها و درآمدهای نفتی و دوم، جایگزینی هزینه‌های تعدیل نشده یارانه‌ای با کاهش سایر هزینه ها. در طرف مالیات‌ها، به‌دلیل فرار مالیاتی و عدم‌پرداخت مالیات از سوی برخی از نهادها و دستگاه‌ها، امکان جایگزینی وجود دارد. در طرف هزینه‌ها هم امکان کاهش هزینه‌های فعالیت‌های با بازدهی اجتماعی ضعیف و تخصیص کمتر به دستگاه‌ها و نهادهای با بازدهی اجتماعی کم وجود دارد؛ منتها، دستکاری بودجه از این مسیرها، مستلزم وجود عزم و اراده جدی و همینطور هماهنگی سیاستی برای پیشبرد آنهاست. تجربه گذشته نشان می‌دهد که چنین امکانی در ساخت اقتصاد سیاسی ایران وجود ندارد به همین دلیل انتظار عملیاتی شدن آنها ضعیف است. شاید به محض حرکت دولت به سوی پیشگیری از فرار مالیاتی، این‌بار مجلس در برابر آن با استدلال دفاع از «حقوق مالکیت» بایستد. مناقشه پیش آمده بر بودجه و چرخش مجلس از باورهای پیشین خود، دال بر موقعیت پارادوکسیکال (تناقض‌آمیز) کنونی است. از سویی درآمدها باید از محل‌های متعارفی به روش گذشته برای پوشش هزینه‌ها تا جای ممکن تأمین شود. از سوی دیگر، با توجه به مطالبات اجتماعی پیش رو، چنین امکانی وجود ندارد. تنها راه برای رهایی از این پارادوکس، تغییر اساسی بودجه بندی است. این تغییر که مرتبط با رفع چالش «تو در تویی نهادی» است در حیطه اختیارات دولت به‌معنای قوه مجریه نیست.

کد خبر: 1002489  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: همشهری آنلاین
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید
اخبار مرتبط:

آخرین خبرهای اقتصادي

درصد نقدینگی کشور در اختیار ۵درصد جامعه! نامه  ۱ ساعت پیش

 حسین صمصامی وزیر اسبق اقتصاد در برنامه چوب‌خط با بیان اینکه "تفاوت اساسی ارز در کشور با سایر کشورها در این است که اقتصاد ما به‌شدت به ارز و نرخ آن وابسته است" گفت: در تاریخ بعداز انقلاب بالاترین تورم‌ها در اقتصاد ایران زمانی بوده که نرخ ارز افزایش پیدا کرده است، بنابراین نرخ ارز در اقتصاد ما یک...

میزان گردش مالی مسکن در ۹ ماهه امسال نامه  ۲ ساعت پیش

 اداره کل دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد مسکن معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی گزارش وضعیت بازار مسکن در پاییز امسال را منتشر کرد.به گزارش نامه نیوز،بر اساس این گزارش در پاییز سال جاری (۹۶) ۴۷ هزار و ۱۴۶ واحد مسکونی معامله شد که نسبت به تابستان امسال ۳.۵ درصد کاهش داشته است اما نسبت به پاییز...

هزینه یارانه انرژی خانه‌ها در یک سال نامه  ۲ ساعت پیش

 محمد شکرچی‌زاده در حاشیه کنفرانس صنعت ساخت اظهار کرد: با به‌کارگیری روش‌های نوین ساختمان‌سازی، ‌­می‌توان ۳۰ درصد از ۴۰ درصد انرژی که در ساختمان‎ها هدر می‌رود جلوگیری کرد.به گزارش نامه نیوز،وی افزود: به‌دنبال بازیابی صنعت ساختمان هستیم که ببینیم چگونه می‌توانیم این جایگاه را ارتقا ببخشیم.شکرچی‌زاده...

اقدام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای کمک به زلزله‌زدگان کرمانشاه نامه  ۴ ساعت پیش

به گزارش نامه نیوز  در نامه سید تحسین عادلی، مدیرکل دفتر وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات خطاب به مدیران این وزارتخانه آمده است:«باتوجه به قرار گرفتن در آستانه سال جدید شمسی و تهیه و تولید اقلام تبلیغاتی توسط سازمان ها و شرکت ها، بنابر دستور وزیر محترم مبنی بر اهتمام ویژه برای کمک رسانی به مردم زلزله...

ایجاد یک میلیون و ۳۰۰ هزار شغل در سال آینده نامه  ۴ ساعت پیش

محمدباقر نوبخت عصر پنجشنبه در همایش سالانه کانون فرهنگیان و همایش سالانه حزب اعتدال توسعه استان تهران افزود: برنامه دولت دوازدهم، رفع فقر مطلق در کشور است و تصمیم داریم سال آینده این سیاست را اجرایی کنیم.به گزارش نامه نیوز، وی به اتمام بررسی بودجه سال ۹۷ در مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و گفت: سال...

تفاوت 12 هزار میلیارد تومانی گزارش دیوان محاسبات و سازمان برنامه درباره درآمدهای هدفمندی یارانه‌ها خبرگزاری فارس  ۴ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، اواخر هفته گذشته و همزمان با بررسی بخش درآمدی تبصره 14 لایحه بودجه 97 در صحن علنی مجلس، نامه مورخ 23 بهمن ماه صادق منتی نژاد، معاون حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کل کشور در پاسخ به سوال حمیدرضا حاجی بابایی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس درباره درآمد...

100 بنای جذابِ معماری جهان (1) ترابر نیوز  ۶ ساعت پیش

ترابر نیوز: در جهان ساختمان هایی با معماری های غیرقابل باوری وجود دارند که به سختی می توان گفت کدام یک از دیگری برتر است. با این حال برای افراد تیزبینی که امکان دارد با دانش معمارانه خود به موشکافی در این باره بپردازند، ۱۰۰ ساختمان برتر از آخر به اول رتبه بندی دقیق شده اند. وب‌سایت روزیاتو:...

منطقه آزاد بانه-مریوان ابهامات ورود کالای قاچاق را افزایش می‌دهد/ محصورسازی و کنترل محدوده... خبرگزاری فارس  ۶ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی باشگاه توانا خبرگزاری فارس، مرکز پژوهش‌های مجلس، طی گزارشی کارشناسی به بررسی «لایحه ایجاد هشت منطقه آزاد تجاری- صنعتی»، «چالش‌های ناشی از وسعت این مناطق» و نیز «بررسی اجمالی نقشه‌های پیوسته این لایحه» پرداخته است. در سلسله گزارشات پیش رو هر یک از مناطق آزاد پیشنهادی جاسک، اردبیل،...

حذف یارانه ۲۱ میلیون نفر در سال ۹۷ اکو ویژن  ۷ ساعت پیش

علی‌اصغر یوسف‌نژاد از پرداخت یارانه نقدی به 55 میلیون ایرانی در سال آینده خبر داد و گفت: دولت در لایحه بودجه سال 97 پیشنهاد داده بود که 23 هزار میلیارد تومان برای یارانه‌های نقدی و غیر نقدی به خانوار اختصاص یابد، البته کل رقم هدفمندی یارانه‌ها در بخش پرداخت‌های نقدی،...

کره شمالی تنها تا ماه اکتبر ذخیره ارزی دارد شبکه ایران  ۷ ساعت پیش

ایران آنلاین / 'کان سوک هو' از حزب مخالف لیبرال کره جنوبی گفت این ذخیره ارزی احتمالا تا ماه اکتبر امسال کاملا خشک خواهد شد. وی گفت به نظر می رسد به دلیل همین موضوع است که کره شمالی در روزهای اخیر روی خوش به کره جنوبی نشان داده است. وی تاکید کرد اگر تحریم های اقتصادی علیه کره شمالی سفت و سخت...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده