تعداد بازدید: ۲۴
تاريخ انتشار: چهارشنبه،۱۸ بهمن ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۲۰:۵۹
اقتصاد سیاسی؛ مناقشه میان دولت و مجلس بر سر بودجه
اقتصاد سیاسی؛ مناقشه میان دولت و مجلس بر سر بودجه
اقتصاد > اقتصاد‌ ایران - علی دینی ترکمانی - اقتصاددان:در اخبار آمده است که مجلس با سیاست افزایش قیمت حامل‌های انرژی و نان از سویی و تعدیل یارانه نقدی از طریق حذف ۳۰ درصد از دریافت‌کنندگان فرادست جامعه، موافق نیست. معمولا در سال‌های گذشته یکی از نقدهای جدی مجلس به دولت، عدم‌تعدیل قیمت کالاها و خدمات به‌ویژه حامل‌های انرژی و همینطور عدم‌غربال یارانه بگیران بود. چرا چنین چرخشی در رویکرد مجلس به‌وجود آمده است؟ اگر این مناقشه به سود مجلس تمام شود، بودجه در طرف درآمدها و هزینه‌ها دچار چه تغییراتی باید بشود تا دست‌کم تراز روی کاغذ پا برجا بماند؟ دلیل احتمالی موجهی که برای چرخش مذکور می‌توان ارائه کرد اعتراضات دی‌ماه است؛ اعتراضات معطوف به «نان، کار و مسکن»؛ اعتراضاتی که نشان داد در مناطقی که انتظار می‌رفت به‌خاطر پایین بودن وزن طبقه متوسط و مطالبات مدنی و سیاسی مرتبط با آنان، جایی برای نگرانی درباره نارآمی‌ها و اعتراضات فراگیر همراه با خشونت وجود نداشته باشد، اما آنچه رخ داد تمامی محاسبات را نقش بر آب کرد نشان داد که حتی برای باورمندان جدی به نظام نیز کاسه صبری وجود دارد که وقتی لبریز شود، کف خیابان صحنه اعتراض‌های جدی در مطالبه نان، کار و مسکن می‌شود. در چنین شرایطی، چنانچه از پیش هم قابل پیش‌بینی بود، نه مجلس که خود دولت هم ناچار به عقب‌نشینی می‌شود، اما این بیشتر در مورد افزایش قیمت نان و حامل‌های انرژی صدق می‌کند. در مورد مخالفت تعجب برانگیز مجلس با حذف 30درصد از یارانه‌بگیران ثروتمند دلیل خاصی وجود ندارد. من پیش‌تر در جاهای مختلف توضیح داده بودم که به‌دلیل ضعف‌های جدی در نظام اطلاعات آماری و همینطور ایرادهای وارد بر تعیین سطح خاصی از درآمد به‌عنوان متراژ تفکیک‌کننده و غربالگر، امکان غربال سهل و آسان و بدون اعتراض اجتماعی وجود ندارد. هر چند پتانسیل اعتراضات اجتماعی در دامنه 30 درصدی فرادستان(در مقایسه با 70درصد یارانه بگیران)، کمتر است چون حساسیت به حذف‌شدگی در گروه‌های درآمدی بالا کمتر است. با وجود این، بهترین روش برای غربالگری، آزمون دوباره روش خود انصرافی است. ممکن است مجلس نیز از همین زاویه، در شرایط کنونی، موافق غربال مذکور نباشد چرا که امکان وقوع خطاهای موسوم به نوع اول و دوم (خانوارهایی که باید بگیرند و حذف می‌شوند و خانوارهایی که نباید بگیرند و حذف نمی‌شوند)، می‌تواند موجب بروز اعتراض اجتماعی بشود. از همین منظر، شاید مجلس گمان می‌کند که غربال یارانه‌بگیران، می‌تواند فتیله پایین کشیده شده اعتراضات را دوباره روشن کند و بر دامنه جغرافیایی اعتراضات اجتماعی بیفزاید. اگر این برداشت‌ها و حدس‌ها صحیح باشد، می‌توان با کارل پولانی نویسنده کتاب «دگرگونی بزرگ» همنوا شد؛ در جایی که بر اثر گسترش قلمرو سیاست‌های نئولیبرالی و تسخیر تمامی مناسبات اجتماعی توسط سازوکار بازار، جامعه تحت‌تأثیر منفی قرار می‌گیرد، اعتراض اجتماعی با هدف صیانت از جامعه در برابر تعرض بازار به همه شئونات زندگی شکل می‌گیرد و بازارگرایی را وادار به عقب‌نشینی می‌کند. از آنجا که مجلس جای دولت نیست تا دغدغه تدوین بودجه‌ای متوازن را داشته باشد، طبعا با آرامش خاطر بیشتری می‌تواند به مخالفت با سیاست‌های اثرگذار بر هزینه زندگی گروه‌های فرودست جامعه بپردازد. اگر دولت ناچار از تمکین نظر مجلس بشود، درآمدهای پیش‌بینی شده از محل افزایش قیمت نان و حامل‌های انرژی و همینطور صرفه‌جویی ناشی از غربال 30درصدی یارانه بگیران را از دست خواهد داد و هزینه‌ها، بیشتر از درآمدها خواهد شد. در این‌صورت، برای دولت، 2 راهکار وجود خواهد داشت: اول، جایگزینی درآمدهای حذف شده با درآمدهای دیگری چون مالیات‌ها و درآمدهای نفتی و دوم، جایگزینی هزینه‌های تعدیل نشده یارانه‌ای با کاهش سایر هزینه ها. در طرف مالیات‌ها، به‌دلیل فرار مالیاتی و عدم‌پرداخت مالیات از سوی برخی از نهادها و دستگاه‌ها، امکان جایگزینی وجود دارد. در طرف هزینه‌ها هم امکان کاهش هزینه‌های فعالیت‌های با بازدهی اجتماعی ضعیف و تخصیص کمتر به دستگاه‌ها و نهادهای با بازدهی اجتماعی کم وجود دارد؛ منتها، دستکاری بودجه از این مسیرها، مستلزم وجود عزم و اراده جدی و همینطور هماهنگی سیاستی برای پیشبرد آنهاست. تجربه گذشته نشان می‌دهد که چنین امکانی در ساخت اقتصاد سیاسی ایران وجود ندارد به همین دلیل انتظار عملیاتی شدن آنها ضعیف است. شاید به محض حرکت دولت به سوی پیشگیری از فرار مالیاتی، این‌بار مجلس در برابر آن با استدلال دفاع از «حقوق مالکیت» بایستد. مناقشه پیش آمده بر بودجه و چرخش مجلس از باورهای پیشین خود، دال بر موقعیت پارادوکسیکال (تناقض‌آمیز) کنونی است. از سویی درآمدها باید از محل‌های متعارفی به روش گذشته برای پوشش هزینه‌ها تا جای ممکن تأمین شود. از سوی دیگر، با توجه به مطالبات اجتماعی پیش رو، چنین امکانی وجود ندارد. تنها راه برای رهایی از این پارادوکس، تغییر اساسی بودجه بندی است. این تغییر که مرتبط با رفع چالش «تو در تویی نهادی» است در حیطه اختیارات دولت به‌معنای قوه مجریه نیست.

کد خبر: 1002489  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: همشهری آنلاین
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید
اخبار مرتبط:

آخرین خبرهای اقتصادي

خارجی ها می توانند از بورس کالای ایران، زعفران بخرند ایران اکونومیست  ۱ ساعت پیش

ایران اکونومیست - به گزارش ایران اکونومیست؛ «حامد سلطانی نژاد» عصر امروز- چهارشنبه- در آیین راه اندازی معاملات آتی زعفران در بورس کالا افزود: در سال 13۹۵ شاهد معامله ۱۲ هزار گرم (12 کیلوگرم) زعفران در بورس بودیم که این رقم در سال 13۹۶ به ۱۲۱ هزار گرم (121 کیلوگرم) افزایش یافت. وی اضافه کرد: پارسال...

چرا خودرو گران شد؟ آفتاب نیوز  ۳ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت در حاشیه جلسه امروز هیئت دولت در جمع خبرنگاران با بی‌تاثیر خواندن خروج آمریکا از برجام بر اقتصاد ایران گفت:‌  از روزی که سیاست‌های اقتصاد مقاومتی توسط رهبر معظم انقلاب مطرح شد نگاه درون زا به توانایی های داخلی در اقتصاد کشور شکل گرفته است....

ممنوعیت ارجاع مردم به کارشناسان داخل ادارات/ سازمانهای دولتی مکلف به ایجاد "میز خدمت"... تسنیم  ۴ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رئیس جمهور در بخشنامه‌ای به کلیه دستگاهای اجرایی، به منظور جلوگیری از تضییع حقوق شهروندان و ممانعت از سرگردانی مردم در ساختمان اداری دستگاه اجرایی و پیشگیری از برقراری ارتباط غیر اصولی و مفسده آمیز با کارکنان دولت، ارجاع مردم به کارشناسان در داخل ادارات را...

مواد غذایی که بیشتر از مواد مخدر سلامتی شما را تهدید می‌کند اکو فارس  ۵ ساعت پیش

به گزارش اکوفارس؛ در جامعه امروز فقط مواد مخدر نیست که سلامت ما را تهدید کند، بلکه چیزهای به مراتب بدتر و در دسترس تر نیز وجود دارند که برای ما ضرر آفرین هستند ولی ما به راحتی از آنها استفاده می‌کنیم و متاسفانه اطلاعاتی درباره آنها نداریم. یکی از اینها موادی است که به وفور در فست فود ها دیده می‌شود...

حقایقی عجیب درباره قهوه اکو فارس  ۵ ساعت پیش

به گزارش اکوفارس به نقل از باشگاه خبرنگاران؛ یکی از محبوب ترین و پرطرفدارترین نوشیدنی های جهان، قهوه است و همه ما روزانه حداقل یک فنجان از آن می نوشیم. اما با این همه علاقه نکاتی هست که در رابطه با این گیاه پر طرفدار نمی‌دانیم. اما نگران نباشید در این مطلب قصد داریم شما را با آنها آشنا کنیم. تاریخچه...

اعلام شروط جمهوری اسلامی ایران برای ادامه برجام از سوی رهبر انقلاب/ «اروپا تعلل کند، حق ایران... اکو ویژن  ۵ ساعت پیش

به گزارش اکو ویژن، حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی عصر امروز در دیدار سران قوا و جمعی از مسئولان و کارگزاران نظام، با اشاره به دشمنی مبنایی، عمیق و مستمر آمریکا با اصل نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران تأکید کردند: شکست آمریکا در ماجرای اخیر در صورت ادای وظایف مسئولان، قطعی و بدون...

ثروتمندترین چینی های روی زمین! (+تصاویر) پول نیوز  ۵ ساعت پیش

پول‌نیوز، سمیه علی اصغری - به لطف شاخص های جمعیتی و ایجاد دامنه بسیار وسیع از تقاضا و متعاقب آن عرضه بیشتر، کشور چین فرصت مغتنمی را برای تجار فراهم کرده است. البته حجم بالای تولید، نیروی کار ارزان و همچنین حضور اینترنت به عنوان سریعترین ابزار در تبلیغات را نیز باید به موارد فوق افزود. از این...

سناریوی عاشقانه برای قتل نجمه اکو فارس  ۶ ساعت پیش

نامادری برای مخفی ماندن رازش، دختر 20 ساله را با آمپول هوا به قتل رساند و جسدش را داخل خانه خرابه ای دفن کرد. پیام‌هایی که او پس از این جنایت برای خواهر مقتول می‌فرستاد راز قتل را برملا کرد. سکانس اول: فرار چهارشنبه 12 اردیبهشت امسال، مرد میانسالی هراسان به کلانتری‌ای در بافق رفت و از...

مهران مدیری و الناز شاکردوست همبازی می‌شوند؟ اکو فارس  ۶ ساعت پیش

اصغر نعیمی نویسنده و کارگردان سینما درخصوص ساخت سریال "وطن من" و همکاری با "محمدرضا ورزی" گفت: واقعیت امر تعجب می‌کنم که اصلاً چنین خبری از کجا در رسانه‌ها منتشر شده است. من نسبت به ساخت این مجموعه اگر هم در شرف ساخت باشد بی‌خبرم و روحم از ساخت سریال وطن من خبر ندارد. وی درباره حضور...

برای خرید وسایل بازی برای کودک چقدر باید هزینه کرد؟+جدول آفتاب نیوز  ۶ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : اسباب بازی برای کودکان از جمله وسایلی است که به دست صنعتگران داخلی ساخته و به بازار ارائه می‌شود.قیمت برخی از این وسایل به شرح زیر است:

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده