تعداد بازدید: ۴۶
تاريخ انتشار: دوشنبه،۳۰ بهمن ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۱۲:۰۶
ربع قرن حج‌پژوهی در گفت‌وگو با نماینده ولی‌فقیه
حج از روابط سیاسی دو كشور جدا است؛ حج یك واجب الهی است و نباید با توجه به برخی تنش­های موجود بین دو كشور تعطیل شود. امیدوارم از دیپلماسی حج برای تقویت دیپلماسی عمومی دو كشور بهره گرفته شود؛ چرا كه ایران و عربستان از كشورهای بزرگ منطقه هستند و سیاست نظام هم گسترش روابط با همسایگان است.به گزارش پایگاه اطلاع رسانی حج، فصلنامه «میقات حج»، به مناسبت انتشار یكصدمین شماره خود با حجت الاسلام والمسلمین حاج سیدعلی قاضی عسكر نماینده ولی فقیه و سرپست حجاج ایرانی درباره موضوعاتی همانند چگونگی حج سال 96، تعطیلی حج ایرانیان در سال 95، پیگیری فاجعه منا، تاریخچه فصلنامه و پژوهش های حج و زیارت، از ایده ها و آرزوها تا به ثمرنشستن آنها و .
... گفتگویی كرده كه مشروح آن در اختیار خوانندگان محترم قرار می گیرد.فصلنامه «میقات حج» نخستین مجله تخصصی حج به زبان فارسی با صاحب امتیازی حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت است و حضرتعالی مدیر مسئولی آن را از آغازین شماره بر عهده داشته و دارید. چگونه شد كه تصمیم‌گرفتید نشریه‌ای تخصصی در حوزه حج داشته باشید و «میقات حج» را منتشر كنید؟بنده در سال 1370 از سوی آیت‌الله محمدی ری شهری به عنوان معاون آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری منصوب شدم، در آن زمان در حوزة حج و زیارت چند كتاب مختصر بیشتر وجود نداشت.
احساس كردم با توجه به اهمیت حج و عمره و عتبات و نیازهای گستردة علمی و فرهنگی، لازم است كارهای فراوانی صورت بگیرد تا بتوانیم از این ظرفیت بزرگ برای توسعه فرهنگ دینی در جامعه استفاده كنیم.متأسفانه در شروع كار، منابع كافی برای تحقّق این هدف وجود نداشت، بر همین اساس، انجام دو كار ضروری و لازم دیده شد:1.
ایجاد كتابخانه‌ای تخصصی در حوزه حج و زیارت؛2. انتشار فصلنامه‌ای علمی ـ تحقیقی با هدف توسعه كارهای پژوهشی و رفع نیازهای علمی كارگزاران و زائران.و امروزه خرسندم كه هر دو ایده محقق شده است؛ یعنی تأسیس كتابخانة تخصصی پژوهشكدة حج و زیارت با تعداد 625/24 عنوان كتاب در 230/37 مجلّد در حال خدمت دهی به پژوهشگران حوزه و دانشگاه است، و انتشار فصلنامة «میقات حج» كه نخستین شماره آن در پاییز 1371ش.
انتشار یافت و اكنون بحمدالله به یكصدمین شماره آن رسیده­ایم.این فصلنامه با كمك شخصیت‌های علمی و دینی و نویسندگان ارجمند حوزه، كار خود را آغاز كرد و در چند فصل­ با عناوین؛ «اسرار و معارف حج»، «فقه حج»، «تاریخو رجال»، «اماكن و آثار»، «بهداشت در حج»، «حج در آینة ادب فارسی»، «گفت‌ وگو»، «نقد و معرفی كتاب»، «خاطرات»، «از نگاهی دیگر»، «اخبار و گزارش‌ها» و «جاری‌های حج»، در حجم حدود 200 صفحه هر سه ماه یكبار منتشر گردید و هم اكنون 25 سال است كه به فعالیت خود ادامه می­دهد و دارای بركات فراوانی نیز بوده است.
با توجه به اینكه جنابعالی سالیان زیادی است مطالعاتی در حوزة حج داشته و از حج پژوهان كشور به شمار می­آیید، لطفاً بفرمایید آیا این مجله نقش قابل توجهی در ارتقا بخشی فرهنگی در حوزة حج و زیارت، میان روحانیون كاروانها داشته است؟تحقیقات صورت گرفته از آغاز تا كنون، توسط محققان همكار، تأثیر به‌سزایی در تغییر نگرش كارگزاران حج و اصلاحات اشتباهات تاریخی داشته است كه تنها به چند نمونه از آن اشاره می‌كنم:یك ـ در سال‌های پس از پیروزی انقلاب كه مردم ما به حج می‌رفتند، هنگام زیارت دوره، وقتی كه به قبرستان حجون محل دفن اجداد پیامبر9 و حضرت خدیجه3 هدایت می‌شدند، راهنمایان كاروانها، آن مكان را به عنوان شعب ابی‌طالب معرفی می‌كردند.
و ما هم احتمال خطا نمی­دادیم، اما روزی در مكة مكرمه همراه با محقق ارجمند و استاد عالی‌قدر، مرحوم آقای دكتر سیدجعفر شهیدی نزد مرحوم عاتق بن غیث بلادی، صاحب كتاب «معجم معالم الحجاز» كه از جغرافی­دان‌های مشهور عربستان و مقیم مكه بود رفتیم. در آن دیدار، از محل و مكان شعب ابی‌طالب و ویژگی‌های آن پرسیدم، با كمال تعجب دیدم از روی نقشه، كنار صفا و مروه را نشان داد و دلایل و اسنادش هم درست بود! مرحوم دكتر شهیدی كه قبل از آن مصاحبه‌‌ای تلویزیونی كنار قبرستان حجون انجام داده بود، به بنده اشاره كرد و فرمود: بگویید فیلم آن مصاحبه را پاك كرده، منتشر نكنند!پس از این ملاقات، به تحقیق در این زمینه پرداختم و معلوم شد كه این اشتباهی فاحش بوده كه از گذشته به ما رسیده است.
تمامی مورخان وقتی از شعب ابی‌طالب یاد می‌كنند آن را مكانی نزدیك صفا و مروه كه امروز به نام «شعب علی» شناخته می‌شود، می‌دانند. پس از آن، بنده در این زمینه، پژوهشی انجام دادم كه در فصلنامة «میقات حج» به چاپ رسید و روشن شد كه نظر عاتق بن غیث بلادی صحیح است. از آن زمان به بعد كوشیدم تا این مطلب به روحانیون منعكس و از طریق آنها نیز برای مردم و زائران بازگو شود.
دو ـ از مكانهای مبهم و نامعلوم دیگر كه می­توان نام برد «وادی محسّر» بود كه هنگام كوچ حجاج از مشعر به منا، معمولاً حجاج گرفتار تردید و شبهه می‌شدند و احتیاطاً در مسافتی دورتر می‌ماندند تا مبادا از وادی محسِّر عبور كنند. پس از آنكه پژوهش‌های كتابخانه‌ای و میدانی انجام شد، مشخص گردید كه سعودی‌ها در پایان مشعرالحرام تابلویی با رنگ بنفش نصب كرده‌اند و روی آن نوشته‌اند «نهایة مزدلفه» و با فاصله ‌اندك، تابلو دیگری به رنگ آبی نصب كرده و روی آن نوشته‌اند «بدایة منی» و فاصله میان این دو تابلو، وادی محسّر است كه قسمت بالا و پایین این وادی فرق می‌كند چیزی حدود 60 تا 250 متر عرض وادی است.
این پژوهش كار را آسان كرد و امروز بسیاری از روحانیون به‌ موقع از مشعر حركت كرده و تا نزدیك تابلو پایانی مزدلفه می‌آیند و پس از بالا آمدن آفتاب، وارد منا می‌شوند.سه ـ در مورد زمزم نیز پیش از این، همه می‌گفتند: اسماعیل آنگاه كه مادر گرامی‌اش‌هاجر در صفا و مروه به دنبال آب بود، آنقدر پای كوچكش را روی زمین كشید كه زمزم جوشید، شاید این نكته به ذهن می‌آمد كه اسماعیل هنوز پیامبر نبود تا چنین معجزه‌ای از سوی وی رخ دهد! پس از كاوش در موضوع، روشن شد مطلبی در اینجا افتاده است.
در كتب معتبر تاریخی این‌گونه آمده كه حضرت‌هاجر3 پس از دیدن سراب در محل صفا و مروه و هفت‌بار آمد و شد، صدایی را شنید كه بعداً فهمید صدای جبرئیل بوده است، سپس همراه او به سراغ اسماعیل آمدند و در محلی كه آن فرزند خوابیده بود «جبرئیل ضرب بجناحه أو بعقبه فنبت زمزم»؛ جبرئیل با بال و یا با پاشنة پای خود به زمین كوبید و زمزم جوشید و این كاملاً با قدرت الهی انجام شده و قابل توجیه است.
بحمد‌الله این‌گونه پژوهش‌ها استمرار یافته و هم اكنون بركات آن در اصلاح ذهنیت­ها و شناخت­ها بسیار مؤثر بوده است.البته هم اكنون دایره پژوهش‌ها توسعه یافته و فقط در حوزه مسائل تاریخی نیست بلكه در زمینه عقاید، فقه حج، اسرار و معارف و. . . پژوهش‌های خوبی صورت گرفته كه برای دسترسی آسان مخاطبان، كلیه مقالات روی سایت میقات حج (http://miqat.
hajj.ir) قرار گرفته است.در سال‌های بعد از آن، دو فصلنامه دیگر به نام «میقات الحج» كه مطالب آن با فارسی متفاوت است، به زبان عربی منتشر گردید و بحمدالله حدود 48 شماره تاكنون منتشر شده است، فصلنامه دیگری هم با نام «فرهنگ زیارت» برای مخاطبان حوزه عتبات و عراق منتشر گردید كه بحمد‌الله آن هم تاثیر بسیار خوبی تاكنون داشته است.
به هر حال وقتی فقط در یكصد شماره میقات حج فارسی تاكنون چیزی حدود 1038 مقاله و مطلب منتشر شده، بخوبی می‌توان فهمید كه این فصلنامه در گسترش پژوهش‌های مرتبط با حج و زیارت تا چه حد موفق بوده است. این مقالات امروز خود بانك اطلاعاتی قوی برای علاقمندان این‌گونه پژوهش‌هاست.می‌دانیم كه تلاش میقات همواره در راستای اشاعه و ترویج فرهنگ حج بوده است.
كارنامه فعلی آن در حوزة نشریات را چگونه ارزیابی می‌كنید. آیا از نتیجه آن رضایت دارید؟هدف اولیه از انتشار فصلنامه میقات حج این بود كه روحانیون، مدیران و عموم كارگزاران و زائران حوزة حج و زیارت بتوانند از مطالب آن استفاده كنند و به همین جهت به دنبال كسب رتبه علمی ـ پژوهشی نبودیم، لیكن در سال1393 و از شماره 89 به رتبه علمی ـ ترویجی ارتقا پیدا كرد تا هم جایگاه علمی ـ ترویجی داشته باشد و هم برای اكثر علاقمندان و پژوهشگران قابل استفاده شود.
تلاش ما این بود كه به وسیلة انتشار فصلنامه میقات بتوانیم هم پژوهشهای مرتبط با حوزه حج و زیارت را توسعه دهیم و هم معضلات و اشتباهات تاریخی كه وجود داشت، اصلاح كنیم و با كمك تحقیقات میدانی كه انجام می‌دهیم، بعضی از نقاط مبهم را كه در مسائل مربوط به حوزه حج و زیارت وجود دارد برطرف كنیم.شاید برای مخاطبان ما این نكته مهم باشد كه كتابهای منتشر شده در عربستان تا همین اواخر، متأسفانه ابعاد كعبه را متفاوت نقل می­كردند.
بعضی از این كتاب‌ها به گونه­ای ابعاد كعبه را متفاوت نقل می‌كنند كه گویی كعبه مستطیل است. لذا تصور من این است كه این نوع پژوهش‌ها می‌تواند به ما كمك كند تا در آینده به حقایق بیشتری دست پیدا كنیم و بتوانیم با توجه به تحقیقات میدانی، بسیاری از یافته‌های اشتباه تاریخی را اصلاح كنیم.
جدی­ترین مشكل نشریات تخصصی را در چه می‏دانید؟یكی از معضلاتی كه امروزه در این زمینه وجود دارد، كمبود بودجه در حوزه پژوهش است. در سطح كشور هم متأسفانه بودجه‌هایی كه به حوزه پژوهش اختصاص داده می‌شود زیاد نیست و طبیعتاً نشریات علمی و مجلات و فصلنامه‌ها مشتری زیادی ندارد و عموم طبقات مردم از نشریات علمی كمتر استفاده می­كنند از سوی دیگر هزینه كارهای پژوهشی نیز بسیار سنگین است.
من فكر می‌كنم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید برای اینگونه فصلنامه‌ها و مجلات علمی و پژوهشی بودجه‌ ویژه­ای را در نظر بگیرد. البته مدیران این­گونه مجلات هم موظف هستند كه صرفه‌جویی كنند. در یك كلمه، بدون كمك‌ دولتی، اینگونه نشریات نمی­توانند روی پای خود بایستند و حتماً باید این اتفاق بیفتد تا كار پژوهش كشور توسعه پیدا كند.
ملاحظه می‌كنیم كه همه ساله میلیون‌ها تئوری در كشورهای مختلف مطرح می‌شود. چندتای این تئوری‌ها تبدیل به علم می‌شود. معلوم است كه باید پژوهش­ها صورت بگیرد و تعدادی از آنها تبدیل به علم گردد و مردم آن را بپذیرند. در حوزه‌های تاریخ، فقه و مانند آن نیز همینگونه است؛ مثلا وقتی در گذشته بعضی از علما و مراجع؛ از جمله حضرت امام1 می­فرمودند مردم باید میان كعبه و مقام طواف كنند، معلوم است با این كثرت و ازدحام جمعیت كه امروزه وجود دارد، عمل به چنین فتوایی به راحتی میسور نیست.
حل این معضل و مشكل این است كه در حوزه‌های فقهی بنشینیم صحبت كنیم. استدلال كنیم و براساس آن استدلال شیوه‌‌ای را پیدا كنیم تا مردم بتوانند به راحتی و بدون مشكل طواف را انجام داده و از بركات معنوی و الهام­بخش آن استفاده كنند.وضعیت حج پژوهی در كشورمان را در مقایسه با كشور عربستان چگونه می‌بینید؟عربستان، تا چند سال اخیر خیلی در این حوزه وارد نمی‌شد و لذا ما كتاب‌هایی را كه در آنجا تهیه می‌كردیم بیشتر این كتاب‌ها مرتبط بود به اموری همچون آداب سفر، مناسك حج و امثال آن، اما در این سال‌های اخیر احساس می‌كنم آنها هم به این نتیجه رسیده‌اند كه باید حوزه حج پژوهشی را توسعه بدهند.
عربستان معهد و مركزی را در مكه برای تحقیقات حج راه‌اندازی كرده­ كه ما در سال‌های گذشته با آنها ارتباط داشتیم. مجلات مختلفی را منتشر می‌كنند. كتاب‌های متنوعی را انتشار می‌­دهند؛ به صورت مصور و غیر مصور، ما هم این را دوست داریم؛ وقتی با بعثه­های برخی از كشورها دیدارمی­كنم، كاملاً محسوس است كه متأسفانه این همه زائر از كشورهای مختلف در موسم حج به سرزمین وحی می‌آیند اما كتاب به‌اندازه كافی در اختیار ندارند و خوب آموزش داده نمی­شوند.
وقتی به آنها می‌گوییم در حوزه حج یا فلان موضوع كتاب‌های زیادی منتشر كرده­ایم، تعجب می­كنند. در این زمان كه ارتباطات و فضای مجازی به كمك آمده، باید از این فضا به درستی استفاده كنیم.بحث دیگر كار ترجمه است كه ما آن را شروع كرده­ایم تا كتاب‌هایمان را به چند زبان ترجمه كنیم و از منابع مختلف بهره بگیریم، به یقین كشورهای دیگر نیز استقبال خواهند كرد و از پژوهش‌های ما بهره خواهند گرفت.
به هر حال، از اینكه در عربستان هم این پژوهش‌ها آغاز شده و به دنبال آن هستند كه كارهای مربوط به حج را توسعه دهند خوشحالیم. در دیدارهایی كه با آنها داشتم،‌ اعلام كردم كه پژوهشكدة ما آمادگی همكاری مستمر با آنها را دارد.یكی از محققان و عالمان عربستان كه علامة بزرگ جزیرة العرب لقب گرفته بود، آقای حمد جاسر بود.
محقق بسیار دقیقی بود. یك بار در ریاض به منزل ایشان رفتم، خیلی احترام كرد و شخص بسیار مؤدبی بود. در همان دیدار متوجه شدم كه ایشان مجله­ای با نام «العرب» را منتشر می‌كند. مجموع شماره­های آن مجله را تهیه كردم و به پژوهشكدة حج و زیارت آوردم. سالیان متمادی است منتشر می­شود. در زمان دیدار ما، 40 سال سابقه داشت.
مقالات پژوهشی بسیار خوبی منتشر كرده است. محققان ما باید با آنها و با مراكز علمی و دانشگاهی‌ آنها مرتبط باشند تا بتوانیم تحقیقات میدانی مشتركی راه بیندازیم و در شناسایی آثار سرزمین وحی بكوشیم.آیا ظرفیت‌هایی را در خصوص ارتقای آگاهی و غنی سازی محتوای مجله می‌شناسید، می‌شود از آنها نام ببرید؟لازم است محتوای فصلنامه را غنی‌تر كنیم؛ با توجه به كتاب­های‌ زیادی كه در حوزة حج چاپ شده و موضوعات مختلفی كه تا كنون به آنها پرداخته­ایم و بحمد‌الله به بیش از هزار اثر رسیده، و بدینوسیله اطلاعات خوبی در معرض دید پژوهشگران و مخاطبان ما قرار گرفته است.
درست است كه ما نسبت به 10ـ 15 سال قبل كارهایی كرده و پیشرفتهایی داشته­ایم اما در عربستان نیز تغییرات زیادی ایجاد گردیده و كارهای خوبی انجام شده است. توسعه در حرم‌ها، طرح توسعة مسجد الحرام، و جمرات، راه‌اندازی قطار عرفات ـ مكه، ایجاد تحول در مشاعر و... كه اینها همه پس از گذشت زمان، تاریخ خواهد شد.
بنابراین، یكی از كارهای مهم در این زمینه ثبت اینگونه امور است تا مردم بدانند كه چه كارهایی در گذر تاریخ صورت گرفته است؛ مثلاً اگر از من سؤال شود كه قطار عرفات­ ـ مكه در چه سالی راه‌اندازی شد؟ ممكن است اطلاعاتی در این زمینه نداشته باشم. پس باید اطلاعات ما به روز باشد و در كارهایی كه پیش­تر انجام داده‌ایم، بازنگری كنیم و بسیاری از مطالب مربوط به این حوزه را هم هنوز به آنها دسترسی نداشته­ایم و طبعاً در این زمینه­ها پژوهش نكرده­ایم؛ مثلاً در مورد منطقة خیبر، و یا محل جنگ بدر ـ كه میان مكه و مدینه واقع است ـ و مقبرةالشهدای بدر در آنجاست و.
.. هنوز پیرامون آنها پژوهشینشده است. گرچه در رابطه با مدفونین بقیع عزیزانی كار كرده­اند و بحمدالله كار خوبی هم شده است. اما نباید به همین اندازه بسنده كنیم. در تمام این حوزه‌ها و اماكنی كه وجود دارد، باید تحقیقات جدّی­تری داشته باشیم تا بتوانیم از مجموعة آنها واقعیت‌ها را مشخص كنیم، مردم هم مشتاق­ كسب اطلاعات در این زمینه هستند.
در طول تاریخ انسانهای بیشماری گرد خانه خدا طواف كرده­اند؛ از انبیا و ائمة معصوم: گرفته تا دیگران، ویژگی­های آنها و شرایط آن زمان­ها و چگونگی بناها در آن دوره و... همة اینها مواردی­ است كه باید در باره آنها كار بشود و بالاخره زمینة كار زیاد و بسیار گسترده است.من زمانی فكر می‌كردم كه اگر 40 یا 50 شماره از میقات حج منتشر شود دیگر مطلب مهمی نداشته باشیم و با كمبود مقاله مواجه شویم! ولی امروز با اینكه 100 شماره از میقات منتشر شده، تازه می­فهمیم كه در آغاز راهیم و موضوعات فراوانی وجود دارد كه می‌توانیم در آن زمینه‌ها به پژوهش‌ بپردازیم.
پس از رویداد فاجعه منا در سال 94 و به دنبال آن، ماجرای سفارت عربستان در تهران، این كشور روابط سیاسی خود با ایران را قطع كرد، در نتیجه پس از رایزنی‌ها و گفتگوهای زیاد اعزام زائران ایرانی به حج در سال 95 منتفی شد، بفرمایید دلیل تعطیلی فریضه حج چه بود، آیا عربستان بر سر راه ایرانیان مانع ایجاد كرد یا علت دیگری داشت؟جمهوری اسلامی ایران هیچگاه در بحث اعزام حجاج تردیدی به خود راه نداده و همواره وظیفة خود می‌دانست راه را باز كند تا مردمی كه سال‌ها در نوبت هستند، مناسك حج را انجام دهند.
لیكن به دلایلی این مهم انجام نشد، یكی از آنها تأخیری بود كه سعودی­ها در ارسال دعوتنامه داشتند. آنها زمان تعیین شده را در اسفند ماه قرار دادند و در دور نخست مذاكرات هیچ چیز را مشخص نكردند. اگر قرار بود 64 هزار نفر به حج اعزام شوند، باید مسألة ویزا، حمل و نقل، نیروی تداركاتی و... روشن شود، اما سعودی‌ها در این زمینه برخورد شفافی نداشتند و بحثی را مطرح نكردند.
متأسفانه قطع روابط سیاسی، با تعطیلی سفارتخانه‌های دو كشور، به مشكلات افزود، درحالی كه برای دفاع از حقوق زائران ناچار بودیم سفارت و كنسولگری داشته باشیم، باید جایگزین تعیین می­كردیم و مجوز اعزام 10 تا 12 نفر صادر می­شد. پیشنهاد هم این بود حالا كه سوئیس به عنوان حافظ منافع پذیرفته شده، عربستان تحت پرچم سفارت سوییس، كنسولگری خود را راه‌اندازی كند و ایران نیز با اعزام همان تعداد به عربستان از حقوق زائران دفاع نماید.
اما این اتفاقات نیفتاد و عربستان متن تهیه شده­ای را ارائه كرد كه آن را امضا كنیم، اسم آن را نیز «محضر الاتفاق» گذاشت. ما هم نمی­توانستیم امضا كنیم؛ زیرا مذاكره و گفت وگو طرفینی است و باید دو طرف گفتگو كرده و سپس اصول توافق شده را امضا می­كردند.سعودی‌ها چنین رفتاری كردند و هیأت ایرانی به تهران بازگشت و طرف‌ عربستانی نیز چون اختیار كامل نداشت اعلام كرد باید استعلام‌هایی از وزارت خارجه و كشور خود بگیرند و به ایران خبر بدهند.
این كار نیز توسط عربستان انجام نشد و در نتیجه 45 روز تأخیر شد.سپس بالاخره وزیر حج عربستان تغییر كرد و وزیر جدید بر سر كار آمد، او شناحت بهتری از ایران داشت و به كشورمان نیز سفر كرده بود، لذا این امید را ایجاد كرد كه مشكلات حل شود. دو ـ سه مورد از مشكلات؛ مانند روادید و هواپیمایی حل شد، اما در چند مورد سعودی‌ها نتوانستند تصمیم­گیری كنند.
بحث امنیت زائران یكی از مشكلات در مذاكرات دو طرف بود. در حادثة سال 94 در منا، 464 نفر و در حادثة مسجدالحرام 13 زائر ایرانی به شهادت رسیدند. اگر می­خواستیم زائر اعزام كنیم باید امنیت آنها تأمین می­شد. ایجاد امنیت هم كه ناگهانی تحقق نمی­یابد، لذا لازم بود بستر فراهم ­شود و این بستر را باید مقامات سعودی فراهم می­كردند.
عربستان باید اقداماتی انجام می­داد و از كشورهای حج­گزار، كه یكی از آنها ما باشیم، درخواست می­كرد یك محدوده كاری را انجام دهیم تا امنیت ایجاد شود. سعودی‌ها حتی این كار را هم نكردند.سعودی‌ها نه تنها در مذاكرات برای امنیت زائران كاری نكردند، بلكه شرایط تلخی را نیز به وجود آوردند؛ مثلاً اعلام داشتند شما حق ندارید جلو ساختمان‌های خود پرچم ایران را نصب كنید، درحالی كه پرچم نماد و شعار هر كشور است و فعالیت سیاسی محسوب نمی­شود.
هر زائری كه برای نخستین بار وارد عربستان می‌شود برای پیدا كردن هتل خود باید از روی پرچم محل زندگی اش را بیابد. اگر سعودی‌ها از همه كشورها می‌خواستند از پرچم كشورشان استفاده نكنند اشكالی نداشت، اما زمانی كه كشورهای دیگر از پرچم برای این كار استفاده می‌كنند به چه دلیل جمهوری اسلامی ایران نباید از نماد ملی خود استفاده كند؟!ما هر سال با بعثه های بیش از 30 كشور دیدار و مذاكره داشتیم؛ چون یكی از فلسفه­های حج، آشنایی با مسلمانان كشورهای اسلامی و اتحاد با یكدیگر است و در این دیدارها ضمن آشنایی با كشورها برای تعامل بیشتر، فعالیت‌هایی برای افزایش همكاریها و انتقال تجربیات حج نیز صورت می‌گیرد، اما سعودی‌ها خواستند این ارتباط وجود نداشته باشد.
درحالی كه ما در عربستان زندانی نیستیم. ما مردمی مستقل و آزاد هستیم و عربستان حق ندارد ایجاد محدودیت كند كه با چه كسی گفت وگو كنید یا نكنید!عربستان باید به عنوان كشور میزبانِ حجاج، این موارد را رعایت می‌كرد. سعودی‌ها همچنان كمتر از دو ماه مانده به زمان حج این نكات را پشت سر هم اضافه می‌كردند و نشان دادند می‌خواهند مانع حج ایرانیان شوند.
مطالعة قرارداد برخی كشورها نشان داد تفاهم نامة عربستان با كشورهای دیگر، با ما تفاوت دارد. شرایطی كه برای ایران اعلام كردند در تفاهم نامة كشورهای دیگر وجود نداشت و ما این موارد را ظلم به مردم كشورمان می دانستیم. سعودی­ها نباید بین كشورهای اسلامی تبعیض قائل شوند. ما نشان داده­ایم منظم­ترین و بهترین سازوكار حج را داریم و به بهترین وجه آن را برگزار می­كنیم و همه كشورها به این مسأله اعتراف دارند و عربستان با این رفتارها ما را از حج محروم كرد.
آنان همواره این ادعا را داشتند كه ایران از مراسم حج بهره­برداری سیاسی می­كند، معلوم است كه این سخن اشتباه و خطا است؛ چون نگاه ما به كنگرة عظیم حج، نگاه فراملّی و وحدت بخش است. ما هرگز اجازه نداده­ایم زائران مسائل فرقه‌ای را در حج مطرح كنند؛ زیرا حج محل طرح مسائل شیعه و سنی نیست.ما همیشه در كنار اهل سنت بوده و مقابل دشمنان ید واحده هستیم.
امام راحل، مقام معظم رهبری و مراجع عظام تقلید فتوا داده‌اند كه ما در نمازهای اهل سنت شركت كنیم. همة اعمال و مناسك حج را با هم هستیم و حج در یك كلمه نماد قدرت و وحدت اسلامی است. اگر سال‌های گذشته دعای كمیل نیز برگزار می­شد با تفاهم مقامات عربستان به­ خصوص با «محمد بن نایف» وزیر كشور و ولیعهد وقت سعودی بوده است.
و ما مشكلی در این زمینه نداشتیم. دعای كمیل سیاسی نیست، دعایی توحیدی است و مكه و مدینه نیز مكان توحید است و زائران ایرانی با نظم دعا را می‌خواندند و به هتل­های خود برمی­گشتند. در سال‌های گذشته شعاری داده نشده و در خیابان‌ها و میادین شهر نیز راه بندانی ایجاد نكردند.به هر حال حج 95 بدون حضور حجاج ایرانی برگزار شد و مسئولیت محرم كردن ایرانی­ها به عهدة طرف مقابل بود.
در حج سال 96 نیز بار دیگر طبق روال همه ساله عربستان دعوت نامه‌ای به ایران فرستاد تا مذاكرات مربوط به حج را آغاز كنیم و ما هم پذیرفتیم.در گفتگوهای حج 96 ، مهمترین شرط ما مسألة عزت، كرامت، امنیت و سلامت حجاج بود كه عربستان این شرط را رسماً پذیرفت و وزیر حج این كشور توافق نامه‌ای با ایران امضا كرد كه در آن به طور مشخص عنوان شد كه عربستان تمام امكانات مادی و انسانی خود را برای محقق كردن سلامت و امنیت حجاج به كار ببرد و تا زمانی كه در عربستان هستند امنیت آنها را تأمین كنند.
دومین مسئله‌ای كه مدّ نظر ما بود این بود كه عزت ایرانی اجازه نمی‌داد ویزای عربستان از كشور ثالث تهیه شود. عربستان قبول كرد كه ویزای الكترونیكی صادر كند.موارد دیگری هم كه در نظر گرفته بودیم، همه حل شد و تنها چیزی كه باقی ماند مسئله برگزاری دعای كمیل بین الحرمین (مسجد النبی و بقیع) بود. آنها مدعی بودند كه مشكل امنیتی وجود دارد و با توجه به تهدیدات داعش، امنیت برگزاری دعای كمیل در آن مكان را تأمین نمی كردند.
به همین دلیل برگزاری دعا را به هتل‌های بزرگ انتقال دادیم. من نیز به عنوان سرپرست حجاج نمی‌توانستم ضامن این امنیت باشم؛ چرا كه اگر حادثه‌ای رخ می‌داد، كسی نمی‌توانست جوابگو باشد.از سوی دیگر، ما و طرف عربستانی توافق كردیم كه روابط سیاسی دو كشور، از امور حج جدا باشد و تحت هر شرایطی عربستان به حجاج ایرانی خدمات‌رسانی كند.
در رسانه‌ها از حضرتعالی نقل شد كه مسئولین حج، پیگیر پرونده شهدای منا هستند و مستندات لازم را در اختیار كمیته تحقیق گذاشته­اند و منتظر نتیجه­اند. بازماندگان شهدای منا تا چه میزان می‌توانند بر استیفای حقوق خود امیدوار باشند؟!در طول دو سال و اندی كه از آن حوادث گذشته، اقدامات و پیگیری‌های مداوم و منظمی از سوی بعثة مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت در این خصوص صورت گرفته است.
بنده و رییس محترم سازمان حج و زیارت در سفر حج در ملاقات‌های خود با مسئولان عربستان سعودی این موضوع را به عنوان یك وظیفة شرعی پیگیری كرده­ایم.بنده از آغاز هم معتقد بودم برای به نتیجه رسیدن پیگیری‌ها و مطالبات خانواده‌های محترم شهدای مسجدالحرام و منا، بهترین راه، مذاكرة مستقیم با این كشور است و لذا همین مسیر را دنبال كردیم تا خواسته‌های خانواده‌های محترم شهدا محقق شود.
در رابطه با احقاق حقوق شهدای منا، به دلیل قطع روابط جمهوری اسلامی ایران با كشور عربستان، امكان مذاكرة مستقیم با مقامات سعودی وجود نداشت و اگر می‌خواستیم موضوع را از طریق نهادهای حقوقی بین المللی پیگیری كنیم، می‌بایست مسیر طولانی را طی می­كردیم. بنابر این، برای پیگیری دیة شهدای منا وكیلی از كشور عربستان انتخاب گردید تا به امور حقوقی شهدا در آن كشور رسیدگی كند، همچنین اسناد و مداركی تهیه كردیم و از طریق وزیر حج عربستان در اختیار كمیته حقیقت یاب قرار دادیم تا بررسی گردیده و به نتیجه مطلوب برسیم، یك راه هم این بود كه با توجه به قاعدة قتیل الزحام كه بین فقهای شیعه و سنی مورد اتفاق است، دیة افرادی كه در طواف و جمعه و جماعات و امثال آن، به خاطر ازدحام جمعیت فوت می‌شوند، اگر مقصری برای آن وجود نداشت، از بیت المال پرداخت شود كه امیدواریم یكی از آن دو راه (پرداخت دیه به شكل مستقیم و یا براساس قاعدة قتیل الزحام) به نتیجه رسیده و به خانواده­ها پرداخت گردد.
نكتة مهم دیگر اینكه ایران تنها كشوری بود كه توانست پیكر شهیدان خود در منا را از عربستان به كشور منتقل كند، اقدامات بسیاری نیز در داخل كشور برای كاستن از آلام خانواده شهدای منا صورت گرفته و در نشست‌های مختلف با مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران و دولت مطالبات باقی مانده بازماندگان فاجعه منا را پیگیری كرده و می­كنیم.
همانگونه كه عزیزان اطلاع دارند، اگر برای اتباع ایرانی در خارج از كشور حادثه‌ای رخ دهد، پیگیری حقوقی و احقاق حقوق آسیب دیدگان به عهدة وزارت امور خارجه است، لیكن علی­رغم این موضوع، بعثه و سازمان حج با تمام توان به كمك آمده و مطالبات خانواده‌های محترم را پیگیری كرده‌اند.پس از وقوع حادثة سقوط جرثقیل در مسجد الحرام و فاجعة منا ، از مقام معظم رهبری درخواست كردم كه ابدان پاك و مطهر شهیدان در جوار شهدای جبهه و جنگ دفن شود و معظم له موافقت فرمودند، سپس نام پرافتخار آنان در شمار شهدای عزیز كشور ثبت شد و هم اكنون نیز با مصوبات و بودجه‌های درنظر گرفته شده، بنیاد شهید و امور ایثارگران، خانواده‌ها را تحت پوشش گرفته و مقرر شد مزایایی كه به خانواده‌های معظم شهدا داده می‌شود، به خانواده‌های آنها نیز اختصاص یابد.
طبق برخی نقل­ها، هویت ?? شهید گمنام حادثه منا هنوز شناسایی نشده­اند، و در خبرها آمد كه تعدادی از بستگان این شهدا در سفر سال جاری (1396ش. )، برای آزمایش DNA به حج مشرف شدند، آیا این آزمایشها به نتیجه رسید و هویت و محل دفن این عزیزان والامقام در مقبرة الشهدا مشخص شد؟تعداد 7 نفر از خانواده­های شهدای منا كه جنازة عزیزانشان شناسایی نشده بود، در حج 96 به حرمین شریفین اعزام و بر اساس آزمایش DNA تلاش شد تا پیكر مطهر شهید عزیزشان شناسایی شود، ضمن اینكه در مجموع در حج 96 حدود 100 نفر از خانوادة شهدای مسجدالحرام و منا حضور داشتند.
برخی از این خانواده‌ها با هماهنگی‌های به عمل آمده با طرف سعودی، در مقبرة‌الشهدا حضور پیدا كرده و بالای سر قبر شهدای خود رفته و فاتحه‌ قرائت كردند، ضمن اینكه در آینده نزدیك نتیجه تحقیقات به‌عمل‌آمده در باره DNA شهدای شناسایی نشده نیز اعلام خواهد شد.در ملاقات با وزیر حج عربستان، وی در خصوص قضیة مسجدالحرام، آن را خاتمه‌یافته اعلام كرد و گفت به زودی اقدامات خود را اجرایی و مبلغ قول داده شده را پرداخت می­كنیم اما در مورد حادثة منا هنوز منتظر پاسخ نتایج آنها هستیم.
بنا به برداشت آگاهان؛ سفر حج در سال جاری كم‌مشكل‌ترین سفر برای زائران ایرانی بود و ماموران عربستان در برخورد با ایرانیان با ملاحظه كامل رفتار می‌كردند و حتی ائمه جمعه آنان نیز در خطبه‌های نماز جمعه در هنگام حج مواضع معتدل و مسالمت‌آمیز داشتند. به نظر حضرتعالی دلیل این ملایمت و حسن رفتار چه بود؟ آیا سعودی‌ها متوجه شده‌اند كه سیاست خارجی آنان مناسب با واقعیات جاری نیست و سیاست فرهنگی آنان موجب تربیت نیروهای تندرو شده كه در نهایت ممكن است گریبان خودشان را بگیرد؟خدا را شاكر و سپاسگزارم كه الحمد لله همان‌گونه كه ارادة رهبری معظم انقلاب، مراجع عظام، مسئولان عالی‌رتبه نظام و خواست ملت شهیدپرور ایران از حج 96 بود، به‌دست آمد و حجاج ایرانی توانستند حجی عزت‌مندانه، آبرومندانه و در سطح مطلوب انجام دهند.
این موفقیت را مرهون تلاش مجموعة عوامل دست‌اندركار در بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت و ارگان‌های مرتبط با این حوزه هستیم.در ملاقات حضوری كه با وزیر حج عربستان داشتیم، وی از حضور حجاج ایرانی و نظم و معنویت آنان در حج تمتع تشكر كرد و آموزش‌های لازم و برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای آنها را باعث ممتاز شدن حج ایرانی‌ها دانست.
در رابطه با برقراری روابط سیاسی دو كشور نیز باید بگویم: همیشه بین كشورها اختلافاتی بروز می‌كند، اما مهم آن است كه طرفین از طریق گفت‌وگو و مذاكره اختلافات را حل كنند و اكنون پس از برگزاری حج مطلوب، ‌زمان خوبی است تا طرفین درباره حل مسائل دوجانبه در سایر حوزه­ها مذاكره كنند.رهبر معظم انقلاب همواره نسبت به توسعة ارتباطات ایران با كشورهای همسایه تأكید داشته‌اند و دولت محترم نیز نسبت به این مسئله اهتمام داشته و قطعا اگر گفت‌وگوها آغاز شود می‌تواند مشكلات را حل كند.
حضور ?? نفر نیروی كنسولی وزارت خارجه ایران برای انجام امور كنسولی، بازگشایی مكتب شئون حجاج ایرانی در روزهای نخست در شهرهای مدینه منوره و مكه مكرمه، فعال بودن عملیات بانكی میان دو كشور و راه‌اندازی و استقرار بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های ایرانیان از موارد مثبتی بود كه طبق توافق‌نامه میان دو كشور به خوبی عملی شد.
‌بدون شك اگر دو طرف اعتمادسازی كنند و به آنچه تعهد داده‌اند، پایبند باشند، می‌تواند زمینه همكاری‌های دوطرف در سایر زمینه‌ها فراهم شود.همان‌گونه كه در گفتگوهای رسانه­ای بیان داشته­ام، تدابیر اعلامی از سوی مقام معظم رهبری، شورای عالی امنیت ملی در حج تمتع 96 به‌ مرحلة به اجرا گذاشته شد و ما توانستیم شعار حج امسال كه «حج، معنویت، اقتدار ملی و همبستگی اسلامی» بود را محقق كنیم.
وقتی به مسجدالنبی و یا مسجدالحرام می‌آمدم، حجاج ایرانی دقیقاً منویات رهبری انقلاب را اجرا می‌كردند. فرزندان این كشور نیمه‌های شب در جوار قبر رسول گرامی خدا مشغول ذكر و نماز شب بودند، در نمازهای جماعت شركت كرده و در مراسم دعای كمیل حضوری پرشور داشتند. ضمن اینكه جلسات انس و معرفت ما گاه تا 2500 نفر جمعیت حاضر و شور و حال خاصی در آن جلسات برقرار بود.
در مسجدالحرام و مسجدالنبی حجاج ایرانی مشغول خواندن قرآن و تدبّر در آن بوده و در حوزة معنویت بسیار مطلوب عمل كردند و نظر رهبر انقلاب را محقق نمودند.سعودی‌ها در حج امسال همكاری بهتری نسبت به حج گذشته داشتند، هرچند برخی نواقص همچنان بود و قرار است در جمع‌بندی‌های لازم كه پس از گزارش­های مختلف كارشناسان ما نهایی خواهد شد، به صورت مكتوب این نواقص را به طرف سعودی اعلام خواهیم كرد.
قبل از تشرف به حج، از سویی برخی اشخاص ـ هر چند ‌اندك ـ كه به نظر می‌رسید با برنامه‌های دینی عناد و مشكل دارند و از سوی دیگر افراد نا آشنا به احكام و مسائل شرعی، با بهانه قرار دادن اوضاع اقتصادی كشور، اعزام زائر به حج را به ضرر و حتی خیانت به كشور ارزیابی كردند. و در این راستا، فضاسازی گسترده و وسیعی را دامن زدند و حتی كمپین تحریم حج نیز راه‌انداختند.
و بالاخره با قیافة حق به جانبِ «حامیان محرومین!» گفتند:چرا هزینه‌های كلانی كه برای حج خرج می‌شود را صرف رفع مشكلات در داخل كشور نكنیم؟ چرا حاجی، هزینه سفر خود به سرزمین وحی را صرف رفع گرفتاری از یك خانواده بی بضاعت ویا تهیه جهیزیه برای یك دختر جوان نمی كند و. . . در چنین موقعیت و شرایطی، ندیدیم از شما حمایت شود و یك تنه در برابر این هجمه‌ها ایستادید، آیا همینطور است؟عده‌ای تلاش می‌كردند تا عزت حج را بشكنند اما عزت حج شكستنی نیست و مسلمانان اجازه نخواهند داد این عزت تحت تأثیر القائات دشمنان اسلام از بین برود.
همانطور كه گفتید حج امسال به­صورت بی‌سابقه‌ای مورد هجمه قرار گرفت و عده‌ای با راه‌اندازی كمپین‌هایی در شبكه‌های مجازی و انتشار مطالبی دروغ در فضای مجازی قصد جلوگیری از مشاركت ملت مسلمان ایران در مناسك حج را داشتند. با تلاش­های صورت گرفته ثابت شد كه در پشت پرده این فعالیت‌ها، یك جریان مرموز در خارج از كشور وجود دارد و متأسفانه عده‌ای نا آگاه و ساده‌لوح در داخل نیز این القائات را باور كرده و اقدام به نشر آنها كردند.
براساس اطلاعات به دست آمده مشخص شد كه گرداننده اصلی كمپین «نه به حج» یكی از كارمندان سابق سفارت ایران در فنلاند است كه سال‌ها قبل به این كشور پناهنده سیاسی شده است.حج یك واجب شرعی است، مگر واجب شرعی جایگزین دارد كه بخواهیم عمل دیگری را جایگزین آن كنیم؟براساس آمار، حدود نُه میلیون ایرانی سال گذشته به خارج از كشور رفته­اند؛ چرا این كمپین‌های ضد دین فقط از چند هزار زائر خانة خدا خواسته‌اند هزینه سفر خود را به امور دیگران اختصاص دهند و از سایر مسافران كه پول خود را برای تفریح در تركیه، دُبی، تایلند و دیگر كشورها هزینه می‌كنند نمی‌خواهند تا این هزینه را برای فقرا هزینه كنند.
مسئلة دیگری كه در مورد آن هیاهو به راه انداختند، مچ بندهای الكترونیكی بود. سازمان حج و بعثة مقام معظم رهبری از ?? سال پیش در تدارك تهیة وسیله­ای برای اطلاع­گیری از حجاج گمشده و یا بیمار و وضعیت حجاج پس از ورود به عربستان بودند كه مچ­بندهای الكترونیكی توسط شركت «صا ایران» در شیراز ساخته شد اما عده‌ای به دروغ و با نیات خاص، عنوان كردند كه این دستبندها ساخت رژیم صهیونیستی است!و یا شایعة اهانت و برهنه كردن بانوان ایرانی را در فرودگاه جده مطرح كردند كه دروغ محض بود و قبل از آن هم خبر كشته شدن سی زائر را با شیوه خاص برای ایجاد اضطراب در میان مردم انتشار دادند.
ما اكثر مطالبی كه به دروغ و از سوی افراد ضد دین در زمینة حج منتشر شده را رصد نموده و پاسخ آنها را برای شفاف‌سازی به مردم ارائه كرده‌ایم. حق مردم ما دانستن واقعیت‌ها است و انتشار مطالب غیرواقعی از سوی معاندان، در راستای رسیدن به اهداف آنهاست، لذا هموطنان نباید ندانسته این قبیل مطالب را نشر دهند.
سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری آمادة پاسخگویی به این شبهات است و مطالب بسیاری را در این زمینه تولید و در كانال‌های رسمی سازمان و بعثه مقام معظم رهبری بارگذاری كرده كه قابل دسترسی برای عموم می‌باشد.در حالی كه در برخی رسانه‌ها، مطبوعات، خطبه‌های نماز جمعه و فضای مجازی می‌نوشتند و می­گفتند: پافشاری برخی مسئولان برای اعزام زائران به حج، چندان معقول نیست، و جان زائران كشورمان در سفر به عربستان با تهدیدهای گوناگون مواجه است و هشدار دادند كه اگر كوچك‌ترین اتفاقی برای حجاج بیفتد، مسئولان حج باید نسبت به آن پاسخگو باشند و حتی برخی از به اصطلاح متدینین گفتند: اعزام زائران یعنی گروگان قرار دادن حجاج در عربستان و.
. . در چنین فضای تقریباً سنگین، حضرتعالی با شجاعت و اطمینان قلب، مصمم به انجام این سفر معنوی شدید و بیش از 80 هزارزائر عاشق را به آرزوی خود رساندید. این اطمینان و اعتماد و قوت قلب برای شما از كجا ناشی شد؟همانگونه كه می­دانید، بعد از مذاكراتی كه با عربستان انجام شد، بیشتر امتیازاتی كه می‌خواستیم به دست آمد، لیكن یك مرتبه با هجوم عجیبی از داخل و خارج كشور علیه حج مواجه شدیم.
فریضه‌ای كه میلیون‌ها مشتاق به انجام آن هستند و حتی در روایات نیز وجود دارد كه اگر كسی فرصت رفتن به حج را از دست بدهد، در لحظة مرگ به او گفته می‌شود كه غیر مسلمان از دنیا خواهی رفت.عده‌ای می‌گفتند چرا باید به حج برویم و پول خود را در جیب عربستان بریزیم تا گلوله شود و آن را در یمن به كار گیرند! اینها صحیح نبود.
عربستان بزرگترین صادر كنندة نفت است و از این رهگذر میلیاردها دلار در آمد دارد. پول حج در قبال آن درآمدها رقمی نیست. ضمن اینكه طرف­های قرارداد با ایران، هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران، سعودی ایرلاین و شركتها در بخش خصوصی عربستان هستند، لذا نباید با جو سازی مردم را وجه المصالحة سیاسی قرار داد. بنده از سال ?? خدمتگزار حجاج بوده‌ام اگر مسئلة خاصی وجود داشته باشد و یا امنیت حجاج در خطر باشد، اولین كسی كه باید به مردم اعلام كند من هستم و من مردم را وجه المصالحه مسائل سیاسی قرار نمی‌دهم در تمام طول این سالها در مكه و مدینه حتی یك مورد تعرض به بانوان نداشته‌ایم.
چرا باید بانوان را از سفر حج بترسانند؟!امروز بنده خوشحالم كه خواست مردم و مسئولان و در رأس آنها خواست مقام معظم رهبری با گفت و گو محقق شد.شرایط آینده را چگونه ارزیابی می كنید؟ما حج را از روابط سیاسی دو كشور جدا می‌دانیم. حج یك واجب الهی است و نباید با توجه به برخی تنش­های موجود بین دو كشور تعطیل شود.
امیدوارم از دیپلماسی حج برای تقویت دیپلماسی عمومی دو كشور بهره گرفته شود؛ چرا كه ایران و عربستان از كشورهای بزرگ منطقه هستند و سیاست نظام هم گسترش روابط با همسایگان است.بر اساس رهنمود‌های مقام معظم رهبری، ما حج را كانون وحدت امت اسلامی می‌دانیم و طرح مسائل فرقه‌ای و مذهبی و دامن زدن به اختلافات را خلاف فلسفة حج دانسته و حضور گستردة حجاج ایرانی در نماز‌های جمعه و جماعات اهل سنت نیز خود گواه بر این مدعاست.
هم اكنون كه حج به آرامی و خوبی برگزار شد. باید بستر را برای انجام یك توافق پایدار و مستمر در زمینة حج و عمره فراهم كنیم و با همكاری‌های مشترك گام‌های بلندی برای موفقیت هرچه بیشتر در آینده برداریم.روشن است كه تمامی كشورهای اسلامی به دلیل تقاضای بالا از سوی مردم‌شان، علاقه‌مند به افزایش سهم خود هستند.
با توجه به اینكه در حال حاضر حدود یك میلیون و سیصد هزار (1300000) نفر ایرانی در نوبت حج هستند آیا این احتمال وجود دارد كه بر ظرفیت پذیرش حجاج كشورمان از سوی سعودی‌ها افزوده شود؟وظیفة شرعی و اخلاقی خود می‌دانیم كه همه شهروندان ایران از مواهب حج بهره ببرند.در سال 94 و با توجه به كاهش 20 درصدی سهمیة حجاج برای ساخت و سازها در مكه، تعداد 64 هزار نفر اعزام شدند و امسال با توجه به آخرین سرشماری جمعیت، تعداد حجاج و عوامل اجرایی و خانوادة معظم شهدا، بیش از 86 هزار نفر حاجی به حج اعزام شدند.
در وضعیت كنونی، اگر سهمیة كشورمان بیش از 80 هزار نفر تعیین شود، این جمعیت نزدیك به 16 سال باید در انتظار باشند تا به حج مشرف شوند و ما در قبال این مردم مسئولیم، ان شاء الله تلاش خواهیم كرد تا سهمیه افزایش یابد و از این تعدادبه­تدریج كاسته شود. لیكن همه باید بدانیم حجی را دنبال خواهیم كرد كه در آن عزت، كرامت و سربلندی ایرانی ها محفوظ باشد.
از حضرت عالی، به جهت فرصتی كه در اختیار ما قرار دادید، سپاسگزاریم.

کد خبر: 1016864  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: لبیک حج
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید
اخبار مرتبط:

آخرین خبرهای اجتماعي

توزیع کارت کنکور از امروز آغاز می شود مرور نیوز  ۱۰ دقیقه پیش

توزیع کارت کنکور از امروز آغاز می شودبه گزارش مرور نیوز، حسین توکلی مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه کارت آزمون سراسری سال ۱۳۹۷ کلیه داوطلبان گروه‌های آزمایشی پنجگانه از امروز یکشنبه ۳ تیرماه روی سایت سازمان سنجش آموزش کشور قرار می‌گیرد، افزود: داوطلبان تا روز چهارشنبه ۶ تیرماه مهلت...

وضعیت کیفی هوای تهران در 3 تیر ماه مرور نیوز  ۱۱ دقیقه پیش

وضعیت کیفی هوای تهران در 3 تیر ماهبه گزارش مرور نیوز، حسین شهبازی مدیر واحد مدل‌سازی و پیش‌بینی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به شرایط جوی تهران اظهار کرد: در حال حاضر وضعیت کیفی هوای تهران با میانگین شاخص ۱۰۵ در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس قرار دارد. وی افزود: پیش‌بینی‌های...

پرواز جگنده‌های میراژ F-۱ نهاجا /عکس ستاره ها  ۱۴ دقیقه پیش

به گزارش ستاره ها به نقل از تسنیم، از جمله جنگنده‌های در اختیار نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، جنگنده میراژ F-1 است. میراژ F-1 جنگنده‌ای چند منظوره و ساخت شرکت داسو کشور فرانسه است که قابلیت حمل طیف متنوعی از تسلیحات را دارد و می‌تواند در انواع ماموریت‌های زمینی و دریایی...

بعد از ۶ سال می‌گویند، خوب نمی‌شوید!/موش آزمایشگاهی شده‌ایم ایلنا  ۱۷ دقیقه پیش

بعد از ۶ سال می‌گویند، خوب نمی‌شوید!/موش آزمایشگاهی شده‌ایمایلنا: سال گذشته زمانی که دانش‌آموزان شین‌آبادی به خبرگزاری ایلنا دعوت شدند و از دغدغه‌های درمانشان گفتند؛ امیدشان برای درمان و اعزام به خارج از کشور بیشتر بود. آنها تصور می‌کردند، روزی این انتقادها از نحوه درمان و تحمل درد و رنج‌هایشان نتیجه خواهد داد. آنها دل خوش کرده بودند...

واکنش محسن هاشمی به مذاکره مستقیم با آمریکا تسنیم  ۲۴ دقیقه پیش

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، محسن هاشمی رفسنجانی در ابتدای هفتاد و یکمین جلسه شورای شهر تهران با اشاره به مسائل سیاسی، اجتماعی و ورزشی که همزمان با بازی‌های جام جهانی نشاط اجتماعی را به همراه داشته است، برای تیم ملی آرزوی موفقیت کرد.وی تصریح کرد: تیم ملی فردا حساس‌ترین مسابقه خود...

موتورسیکلت‌های کاربراتوری شماره گذاری نشوند تسنیم  ۲۴ دقیقه پیش

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، زهرا صدراعظم نوری در جریان هفتاد و یکمین جلسه شورای شهر تهران، اظهار کرد: در شهر تهران حدود سه تا چهار میلیون دستگاه موتورسیکلت پلاک شده است که قریب به 95 درصد آنها کاربراتوری هست و براساس گزارش سازمان ملی استاندارد، یک موتورسیکلت کاربراتوری 4 برابر یک خودروی...

ورود زنان به ورزشگاه یک مطالبه عمومی است/شرایط حضور بی حاشیه خانواده ها فراهم شود شبستان  ۲۵ دقیقه پیش

ثریا شارقی، مدیر کل امور بانوان استانداری تهران در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی شبستان با اشاره به ورود بانوان به ورزشگاه گفت: در حال حاضر ورود بانوان به ورزشگاه‌ به صورت یک مطالبه عمومی مطرح شده است لذا ما نمی‌توانیم آن را نادیده بگیریم و به سادگی از آن عبور کنیم. اگر قرار بر حذف و نادیده...

"هوش مصنوعی" به مراکز خرید راه می‌یابد نامه  ۴۱ دقیقه پیش

به گزارش نامه نيوز، فروشگاه "مارکز اند اسپنسر"( Marks & Spencer) که یک شرکت خرده‌فروشی انگلیسی و چندملیتی است و با در اختیار داشتن  هزار و ۱۰ شعبه فروشگاه‌های پوشاک، موادغذایی و کالاهای لوکس در انگلیس و ۴۰ کشور جهان فعالیت می‌نماید، در حال همکاری با "مایکروسافت" است تا دریابد چگونه فناوری می‌تواند...

موادی که اشیا را از دوربین فروسرخ پنهان می‌کنند + عکس نامه  ۴۱ دقیقه پیش

به گزارش نامه نيوز، دوربین‌های فروسرخ، به گرما حساس هستند و می‌توانند به پهپادها در یافتن اهدافشان حتی در تاریکی شب یا فضای مه‌آلود کمک کنند.در هر حال، ممکن است با وجود یک ماده پوششی جدید که اشیا و افراد را نامرئی می‌کند، پنهان شدن از این دوربین‌ها ساده‌تر شود. این ماده توسط پژوهشگران "دانشگاه ویسکانسین-مدیسن"(UW–Madison)...

تذکر عضو شورا درباره شماره‌گذاری موتورهای کاربراتوری خبرگزاری برنا  ۴۳ دقیقه پیش

تذکر عضو شورا درباره شماره‌گذاری موتورهای کاربراتوری به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری برنا،   در متن تذکر زهرا صدراعظم نوری آمده است: در شهر تهران حدود سه تا چهار میلیون دستگاه موتور سیکلت پلاک شده است که قریب به ۹۵ درصد آنها کاربراتوری است، بر اساس گزارش سازمان ملی استاندارد، یک موتور سیکلت کاربراتوری چهار برابر یک خودروی...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده