تعداد بازدید: ۲۸
تاريخ انتشار: یکشنبه،۲۷ اسفند ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۰۹:۱۸
بهاری دیگر از راه رسید/ نوروز در گذرگاه تاریخ

شفقنا- بهاری دیگر از راه می رسد نوروز ۹۷ سلانه سلانه تا چندی دیگر از راه می رسد سفره های هفت سین زینت بخش خانه ها می شود ومردم به انتظاررسیدن تحویل سال لحظه شماری می کنند تا سال نو با همه جوش و خروشش سلامتی و موفقیت برایمان به ارمغان بیاورد.روزنامه اطلاعات نوشت؛ در این روزهای پایانی سال مستمندان را دریابیم و شادی را به خانه هایشان ببریم به دیدار والدینمان برویم ودرآغوششان بکشیم ،بدیها و ناراستی ها را فراموش و امید را جایگزینش کنیم ،مثبت بیندیشیم وبه فکر هموطنمان باشیم تا نوروزی دیگر را پشت سر بگذاریم.نوروز در گذرگاه تاریخدکتر علی بلوک باشی – مردم شناس در مورد پیشینه نوروز اظهار داشته است : ایرانیان و همه ملت های سرزمین هایی که در حوزه فرهنگ نوروزی زندگی می کنند گردش سال کهنه به سال نو را جشن می گیرند و نقش و تأثیر تحول نوروز در آغاز یک دور کیهانی تازه را در حیات اجتماعی و اقتصادی خود با رفتارهایی آئینی- نمادین باز می نمایانند. خاستگاه و پیشینه تاریخی نوروز و نخستین جشن های نوروزی برای ما چندان روشن نیست. مدارک و اسناد تاریخی معتبری هم از آن در دست نداریم. برخی جشن نوروز را سنتی کهن و رایج در هزاره سوم پیش از میلاد در فرهنگ سرزمین های ایران وبین النهرین دانسته و گفته اند که جشن نوروز همراه با کوچ بومیان نجد ایران به سرزمین بین النهرین به آنجا رفته، یا همزمان در سراسر این منطقه وجود داشته است. برخی دیگر جشن نوروز را یکی از دو جشن بزرگ آریائی ها دانسته اند که در دوران باستان، پیش از تقسیم بندی سال به ۴ فصل، در آغاز دو فصل سرما و گرما گرفته می شده است. جشن آغاز گرما زمانی بود که گله ها را از آغل ها به چمنزار می بردند و جشن آغاز سرما هم زمانی بود که گله ها را به آغل ها بازمی گرداندند و توشه برای روزگار زمستان فراهم می کردند.وی با بیان این مطلب که در دوران کهن، ایرانیان نوروز هایی چند داشتند می افزاید :زمانی که دو فصل تابستانی هفت ماهه و زمستانی پنج ماهه در ایران شناخته شده بود، آغاز هریک از دو فصل را با شروع گرما و سرما نوروز می گرفته اند و جشن برپا می کرده اند.داریوش بزرگ در دوره پادشاهی خود، هر سال پیش از فرا رسیدن سال نو، برای یادآوری روان مردگان و زیارت نیاکان درگذشته خود در آرامگاه های کوه مهر، همچنین به قصد برگزاری آئین ویژه نوروز در سال نو و استقبال از نمایندگان قوم ها و ملت های ایرانی و خارجی سرزمین های امپراتوری هخامنشی که برای تبریک سال نو در تخت جمشید گرد می آمدند، به فارس می آمد و در محل مقدس تخت جمشید استقرار می یافت .نوروز در دوره ساسانیان(از ۲۲۴ تا ۶۵۲م) بسیار اهمیت داشت و بنابرگاه شماری رایج در آن زمان در یک روز معین سال استوار نبود و هر ۴ سال یک روز از محل پیشین خود عقب می رفت و در فصول سال می گشت. بیرونی نیز با اشاره به ثابت نبودن گاه نما در این دوره، « آذر ماه به روزگار خسروان را اول بهار» نوشته است و رسم «برنشستن کوسه» را در آغاز بهارمی آورد. بنا بر نوشته آن چنان اهمیت داشت که برخی جشن ها را با شمار روزهایی که به نوروز مانده بود، می خواندند مانند «خرم روز» که آن را «نود روز» می نامیدند و در روز هرمزد، نخستین روز دی ماه جشن می گرفتند.نوروز پس از اسلامدکتر بلوک باشی با اشاره به این مطلب که پس از آمدن اسلام به ایران، ایرانیان همچنان نوروز را سر سال و در آغاز بهار که در ماه های سال می گشت، جشن می گرفتند می افزاید : درآغاز دوره اسلامی دربارهای نخستین خلفای اسلامی نوروز را معتبر نمی شمردند، ولیکن بعدها خلفای اموی برای گرفتن خراج و هدیه در سر سال به نوروز توجه کردند، به طوری که بنابر گفته جرجی زیدان در زمان معاویه از ایرانیان درعید نوروز فقط ۵ تا ۱۰ میلیون درهم هدیه می گرفتند. در دوره عباسی و دوران حکومت های توانمند محلی ایرانی به ویژه حکومت سامانی(۲۶۱-۲۸۹ق) در خراسان بزرگ و حکومت بوئیان(۳۲۰-۴۴۸ق) در ایران جنوبی و عراق، آئین های نوروزی به بهترین شکل برگزار می شد.در دوره سلجوقی و در سال ۴۶۷ق به دستور جلال الدین ملکشاه گروهی از اختر شناسان و ریاضی دانان، ازجمله حکیم عمر خیام گاه شماری ایران را اصلاح کردند و نوروز را بر آغاز بهار و در روز اول فروردین ماه که در آن خورشید به برج حمل اندر و مدت روز وشب برابر می شد، ثابت نگه داشتند.از دوره صفوی(۹۰۷-۱۱۴۸ ق) به این سو مناسک و آئین های نوروزی به تدریج با برخی آئین های اسلامی همراه شد و پاره ای از آنها با مفاهیم دینی درآمیخت و رنگی تازه گرفت. مجموعه ای روایت و حدیث هم در چگونگی پیدایی نوروز و ارزش و اعتبار و تقدس آن نقل گردید که به رفتارهای ایرانیان مسلمان در جشن نوروزی اعتبار می بخشید. درمیان این روایات برای نمونه می توان به گفته هایی چون آفریده شدن آدم در نوروز، فرمان خدا برتابش آفتاب در نوروز و وزیدن بادها و باریدن ابرها برای رویش گل و گیاه بر روی زمین، یا شکستن بت ها و بت های قریش در این روز به دست ابراهیم و حضرت علی(ع) و برگزیده شدن حضر ت علی در نوروز سال دهم هجرت در غدیر خم به جانشینی پیامبر اشاره کرد.مراسم نوروز در طهران قدیمجعفر شهری – مورخ در کتاب طهران قدیم در مورد مراسم نوروز می نویسد : از ورود برج اسفند یعنی ماه حوت بود که کم کم اندیشه ی عید نوروز در دل های اغنیا ، غم و غصه آن به خاطر فقرا نشسته جنب و جوش داد و ستد در بازار هاو دکاکین ظاهر گشته ،مردم به تهیه وسایل عید بر می خواستند و مقدم بر همه رخت و لباس دوخته ندوخته برای خود و اطفال بود که دغدغه و وقت زیادتر می طلبید.البسه عید اطفال غالبا از رنگهای زنده ی سبز ،سرخ ،زرد و آبی تهیه می شد که نشاط داشته باشد و بعد از آن نوبت کفش ،کلاه و احیانا جوراب می رسید که خریداری کنند و بزرگتر ها برای خود گیوه ،عبا ،کلاه ،چادر سیاه و چادر نماز تهیه می کردند .خانه تکانی در آن روزها وقت بسیاری می گرفت زیرا از تکاندن فرش و گلیم و قالی شروع می شد و با صیقل دادن لوازم فلزی، شستن پارچه ای ها (ملافه و پرده، روتشکی و پشتی ها و…)، شستن در و پنجره ها و ظرف و ظروف و دوده گیری از اتاق ها به پایانمی رسید و بعد همه چیز باید دوباره چیده میشد تا سال بعد که روز از نو، روزی از نو.خوردنی های شب عیدیک شب مانده به تحویل سال، زمان خوردن سبزی پلو با کوکوی سبزی، سیر تازه و ماهی فرا می رسید. عقیده به پلوی سبزی داراین بود که می گفتند خوردن آن دل را زنده، احشا را تازه ، بدن را رطوبت مفید می بخشید و روح تازه به تن می دمید.شب سال نو، یعنی شب تحویل سال، وقت خوردن رشته پلو بود که خوردن آن آدابی داشت. رشته پلو که با رشته پلویی و همراه با خرما و کشمش سرخ کرده آماده می شد، غذایی است که نه تنها پر قوت و گرم کننده مزاج به شمار می آمد، بلکه خوردن آن موجب می شد که “سر رشته کار” تا آخر سال در دستشان باشد.آداب تهیه و خوردن رشته پلو از این قرار بود: اگر مرد و سرپرست خانه دچار مشکلی در کار و کسب شده بود، بشقاب اول برای او کشیده میشد، اگر در خانه دختر بخت بسته ای بود، او باید زیر دیگ را روشن می کرد و موقع کشیدن در دیگ را باز می کرد.رشته خشک کرده این پلو، برای رفع بی پولی داخل کیف قرار می گرفت.دختر یا پسر بخت بسته در هنگام کشیدن پلو باید از منزل خارج می شد و بعد مادر یا مادر بزرگ او بشقابی از برنج برایش می کشید و پشت در برده و می پرسید کی هستی؟ و او جواب می داد باز کن، مادر در را باز می کرد و بشقاب را به دستش می داد، آن شخص باید دو لقمه پلو را همان بیرون میخورد و بعد به داخل می آمد تا بختش گشوده شود.چراغ های شب عیداز اعتقادات دیگر شب سال نو این بود که باید شعله و نور در خانه زیاد باشد که این شامل اجاق یا منقل و چراغ ها بود که باید تا صبح روز دوم سال روشن نگه داشته میشد به طوری که باید با کمال دقت نفت گیری می شد تا دود نزده و خاموش نشود. از طرفی، شیوه سوختن این چراغ ها، خود تعبیر و تفسیری داشت که شنیدن آن خالی از لطف نیست. اگر چراغ ها از ابتدا تا انتها روشن و سالم باقی مانده بود، سالی پربرکت با دلخوشی و تندرستی در انتظار اهل خانه بود، اگر لوله چراغ ها دود زده می شد یا شمع درون آنها به یکسو می افتاد، تاریکی و کدورت در زندگی رخنه می کرد، اگر خاموش می شد، مالی از دستشان می رفت .تصویری از یک هفت سین سنتیچیدن سفره هفت سین یکی از مهمترین آداب استقبال سال نو بود که نچیدن آن معادل با نگون بختی در سال جدید به شمارمی آمد. پارچه سفره هفت سین معمولا سفید و تمیز بود که هفت نوع خوردنی که با حرف سین آغاز می شد بر روی آن چیده میشد که شامل: سیر، سرکه، سماق، سمنو، سبزی، سنجد و سیب بود و با اشیا و مواد دیگر تکمیل می شد .اما آداب چیدن از این قرار بود که ابتدا سفره را در محل مناسبی در بالاترین قسمت اتاق پهن می کردند و یک جلد کتاب مقدس ( با توجه به اینکه عید نوروز عید ایرانیان است و مختص مسلمانان نیست، هر خانواده کتاب مقدس دین خود را بر سفره می گذاشت) در وسط سفره گذاشته، کاسه آب و یک گلاب پاش در دو طرف آن قرار داده، آیینه را در بالا و بشقابی آرد و نان بریده را در دو طرف آب و گلاب قرار داده و چهار گوشه سفره را با شمعدان روشن می کردند که نشانه رحمت، گشاده دستی، روشنایی و خیر و برکت بود.شهرهای مختلف ایران دارای رسوم خاص خود هستند که در زیر به برخی از این رسوم اشاره می شود .نوروز در ترکمن صحرادر ترکمن صحرا، پس از انجام مناسک خانه تکانی، رسم است که نخ سفید و سیاه را با هم می بافند و در میانه ی آن اسپند، نظر چشم، منجوق، نمک و داغدان (که نوعی چوب است) قرار می دهند و آن را، به نشانه ی برکت، بالای در خانه ها می آویزند.از دیگر سنتهای این قوم، تراشیدن موی سر پسرها در چهارشنبه ی آخر سال بوده است، به طوری که مقداری مو را در دو طرف سر، روی گوش یا پشت سرها باقی می گذاشتند و به آن “قولپاق” می گفتند. از دیگر رسومی که امروزه کمرنگ تر شده، رفتن به صحرا ها در چهارشنبه سوری است. آنها نگریستن به چشمه های آب را به فال نیک می گرفتند و در راه بازگشت، تعدادی سنگریزه بر می داشتند و هفت بار به طرفی غیر از قبله پرتاب می کردند تا بدی ها دفع شود.از جمله سرگرمی های نوروز، بازی “منجوق آتدی” به معنای انداختن دانه ی منجوق است. که در این بازی دختران ترکمن دور هم جمع می شوند و منجوق هایخود را با علامتی مشخص می کنند و دانه دانه در ظرفی پر آب می اندازند. سپس یکی از دختران ظرف را می گیرد بالای سر دوستانش می برد و در حالی که یک بیت شعر می خواند، منجوق ها را با هم قاطی می کند و بعد یکی را از ظرف در می آورد. منجوق متعلق به هر دختری که باشد، معنای شعر در ارتباط با او قلمداد می شود.ورامیندرورامین از حدود بیست روز مانده به عید، مراسم سمنو پزان با همیاری اقوام و همسایه ها برگذار می شود. در این مراسم، زنان حین پخت سمنو، از حضرت زهرا طلب حاجت می کنند. همچنین رسم است که در روز پخت سمنو، که ۱۵ ساعت به طول می انجامد، آشی هم بار می گذارند و از آن خیرات می دهند. ورامینی ها معتقدند که چشم مردها و افراد ناپاک نباید به گندم خیس خورده ی سمنو بیافتد. از دیگر خوراکی های شب عید در این منطقه، می توان به نان کسمه اشاره کرد که اهالی ورامین از دیر باز به پختن آن بسیار مقید بوده اند. کسمه نانی است مانند تافتون، با این تفاوت که در تهیه ی خمیر آن، از شکر یا خاکه قند هم استفاده می شود.بانهمراسم کوسه گردی :کردها از دیرباز نوروز را با مراسم و مناسک بسیاری جشن می گرفته اند. یکی از آنها، رسم کوسه گردی است. کوسه گردی،که در روستاهای کردستان رواج دارد، در واقع گشتن فردی است در آخرین روزهای پیش از عید با لباسی مانند کوسه که باعث سرگرمی و تفریح و خنده ی مردم می شود. کوسه با سخنانی جالب حضار را متوجه حضور خود می کند. عامه مردم آن را رسمی فکاهی می دانند اما باید گفت که کوسه گردی از قدمت بسیاری برخوردار است. در حقیقت شخص در هیئت کوسه، با زبانی طنزگون، از عمیق ترین واقعیات تلخ جامعه پرده بر می دارد و از دردها و رنج ها و آرزوهای تحقق نیافته ی یک قوم سخن می گوید. همچنین در شهر بانه، رسم بوده که زنان در شب چهارشنبه سوری، دسته ای از موی کودکان خود را می بریدند و به دور می انداختند تا از هر آسیبی به دور باشند و معتقد بودند که انجام ندادن این کار موجب انتقال بلاها به سال جدید می شود.همداندر همدان سبزه انداختن یا به گویش محلی “سبزه رِختن” با وسواس بسیاری انجام می شود. به طوری که گفته می شود در قدیم آنها معتقد بودند که دانه سبزه هفت سین،حتما باید از فرد مومنی خریداری شود. که این موضوع باعث رشد بهتر سبزه و نماد محصول بیشتر در سال آینده است. پس اگر فروشنده ای مغازه ای رو به قبله داشت، شانس با او بیشتر یار بود و مردم بیشتر به سراغ او می رفتند.از غذاهای پیش از نوروزی می توان به “قوت خدر نبی” یا غذای خضر نبی اشاره کرد که از اواسط اسفند ماه هر سال افرادی در کوچه ها و خیابان ها با ظرفی بر روی سر، غذای خضر نبی می فروختند و فریاد می زدند “عید آمده خدر نبی یادت نره”. این غذا از ترکیب نان خشک، گردو، پنیر و شیر تهیه می شد و باور بر این بود که هرکس این غذا را بخورد، حضرت خضر بر او نظر دارد.

کلمات کلیدی:
▫ پلو ▫ جشن ▫ ختن ▫ خوردن ▫ دیگ ▫ سبز ▫ سفره ▫ عید ▫ نور ▫ نوروز ▫ نوروزی ▫ هفت سین ▫ کوسه 
کد خبر: 1050908  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: شفقنا
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اجتماعي

پاداش پایان خدمت بازنشستگان سال های ۹۵ و ۹۶ در آینده نزدیک پرداخت می شود شبکه ایران  ۱۷ دقیقه پیش

اخبار اجتماعی/ منصور غلامی در خصوص پرداخت مطالبات پاداش پایان خدمت بازنشستگان دانشگاه‌ها، موسسات پژوهشی و پارک های علم و فناوری اعلام کرد: با پی‌گیری‌های انجام شده، پاداش پایان خدمت همکارانی که در سال های ۹۵ و ۹۶ بازنشسته شده اند، تامین اعتبار شده و طی ماه‌های مهر، آبان و آذر...

متولدین 73 به بعد به هپاتیت B ایمن شده اند شبکه ایران  ۱۷ دقیقه پیش

اخبار اجتماعی/ علی اکبر پور فتح‌الله اظهار کرد: برای از بین رفتن خطر انتقال عفونت از طریق خون به فرآورده‌های خونی با همکاری معاونت بهداشت وزارت بهداشت طرح واکسیناسیون همه اهداکنندگان مستمر خون در سه نوبت جهت تزریق واکسن هپاتیت B انجام می‌شود. وی ادامه داد: با انجام واکسیناسیون هپاتیت...

توضیحاتی در خصوص پیگیری پرونده شهدای مسجدالحرام ومنا لبیک حج  ۲۳ دقیقه پیش

حجت الاسلام والمسلمین قاضی عسکر تاکید کرد: درپیگیری پرونده شهدای مسجدالحرام و فاجعه منا درسه سال گذشته لحظه ای کوتاهی نکرده ایم.به گزارش پایگاه اطلاع رسانی لبیک به نقل از سایت حج، نماینده ولی فقیه درامور حج و زیارت و سرپرست حجاج ایرانی که درپایان ویژه برنامه تمنای وصل درگرامیداشت شهدای مظلوم منا با خبرنگاران...

یک شهید و ۹۰ زخمی در راهپیمایی دریایی غزه چند ثانیه  ۱ ساعت پیش

یک شهید و ۹۰ زخمی در راهپیمایی دریایی غزهدر جریان سرکوب نهمین راهپیمایی دریایی در شمال غزه و تظاهرکنندگان در حمایت از آن، یک شهروند فلسطینی شهید و دهها نفر دیگر به ضرب گلوله جنگی مجروح و یا در اثر استنشاق گازهای سمی مسموم شدند. مرکز اطلاع رسانی فلسطین به نقل از وزارت بهداشت فلسطین اعلام کرد که در جریان این حادثه ۹۰ فلسطینی زخمی شدند که ۱۰...

سوال از وزیر ورزش در دستور کار مجلس چند ثانیه  ۱ ساعت پیش

سوال از وزیر ورزش در دستور کار مجلسمجلس شورای اسلامی بررسی لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی را در دستور کار امروز خود دارد. ، مجلس شورای اسلامی به ریاست علی لاریجانی جلسه علنی خود را برای بررسی طرح یک فوریتی استفساریه بند(هـ) تبصره (۱) قانون بودجه سال ۱۳۹۷ کل کشور و انتخاب دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد کمیسیون‌...

مناطق زلزله زده کرمانشاه پس از یک سال ستاره ها  ۱ ساعت پیش

به گزارش ستاره ها به نقل از خبرگزاری مهر: زیر ساخت های شهری و نبود سیستم فاضلاب و امنیت اجتماعی، بسیاری از شهروندان را مجبور به مهاجرت و ترک از دیار خود کرده است. علیرغم تلاش‌های بسیار دولت و مسولان مرتبط، زندگی در کانکس و چادرها هم چنان جز لاینفک زندگی روزمره هست و گویا به زودی تغییری حاصل...

ساختمان‌های بلند شهر در چشم شهروندان می‌روند ایلنا  ۱ ساعت پیش

ساختمان‌های بلند شهر در چشم شهروندان می‌روندبه گزارش ایلنا، احمد مسجدجامعی (عضو شورای شهر تهران) پس از تقدیم لایحه برنامه سوم شهر تهران توسط شهردار در جلسه امروز شورای شهر گفت: از تاکیدات شهردار تهران در گزارش ارائه‌شده بر حفظ هویت‌های طبیعی و معماری شهر بود که ضرورت دارد در این برنامه بر حفظ هویت شهر تاکید شود. وی تصریح کرد: امروز...

20 هزار معلول ناشنوا و کم شنوا در انتظار سمعک تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، افروز صفاری در نشست خبری هفته جهانی ناشنوایان در جمع خبرنگاران با اشاره به فعالیت مراکز ارائه خدمات به کودکان کم‌شنوا و ناشنوا اظهار کرد: این مراکز از سال 79 فعالیت خود را آغاز کرد و هم‌اکنون 83 مرکز ارائه خدمات به کودکان کم‌شنوا، ناشنوا در 36 استان...

وعده یک ساله شهردار تهران برای جمع‌آوری متکدیان تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، سید محمد علی افشانی در هشتاد و نهمین جلسه شورای شهر تهران و در جریان تقدیم لایحه برنامه 5 ساله سوم شهرداری تهران اظهار کرد: امروز لایحه برنامه 5 ساله سوم شهرداری تهران می‌کنیم و لازم است از همه کسانی که در تدوین این لایحه با ما همکاری کرده‌اند سپاسگزاری...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده