تعداد بازدید: ۱۹
تاريخ انتشار: شنبه،۴ فروردین ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۱۳:۲۴
تبعات اجتماعی طرح‌های انتقال آب؛ ایجاد چالش برای شهرهای مبدأ و مقصد
سیستم های منابع آب به عنوان سیستم های پیچیده انسانی-طبیعی، علاوه بر ابعاد اقتصادی و زیست محیطی، دارای ابعاد اجتماعی، سیاسی و امنیتی نیز هستند. این سیستم ها دارای اندرکنش پویا و غیرخطی با مسائل اجتماعی، سیاسی و امنیتی در ابعاد محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی هستند. همان گونه که درنظرنگرفتن تبعات زیست محیطی طرح های مدیریت منابع آب می تواند چالش ها و مشکلات فراوانی را در این حوزه ایجاد کند، درنظرنگرفتن ابعاد و تبعات اجتماعی این طرح ها نیز می تواند مخاطرات و چالش های جدی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ایجاد کند.
تاکنون مقالات و یادداشت های متعددی درخصوص تبعات اجتماعی خشکسالی منتشر شده است. اما یکی از سؤال های اصلی و مغفول مانده در عرصه سیاست گذاری کلان آب در کشور آن است که تبعات اجتماعی طرح های کلان انتقال آب چیست؟ آیا طرح های کلان انتقال آب در کنار مزایایی که برای آنها شمرده می شود، می توانند بحران ها و چالش های اجتماعی را در کشور به ویژه در کلان شهرهای مقصد ایجاد یا تشدید کنند؟ براساس آمار منتشرشده در ٥۰ سال گذشته، نزدیک به ۳٤ هزار روستا و آبادی در کشور تخلیه شده اند.
علاوه براین، نزدیک به 25 هزار روستا نیز در شُرُف نابودی هستند. از بین عوامل مختلف برای تخلیه و مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ و کلان شهرها، دسترسی نداشتن به منابع آب، یکی از عوامل اصلی مهاجرت به حاشیه شهرها بوده است. مقصد اصلی بسیاری از این مهاجرت ها، مناطق و حاشیه کلان شهرهایی است که کمتر با مشکل کمبود آب دست وپنجه نرم می کنند.
برای نمونه، به دلیل خشکسالی های گسترده در منطقه سیستان در دهه های گذشته،بخش قابل توجهی از جمعیت این منطقه به استان گلستان و شهر گرگان مهاجرت کردند. این موج گسترده مهاجرت و تخلیه روستاها به مناطقی که کمتر با مشکلات آب دست به گریبان هستند،می تواند پیامدهای اجتماعی بسیاری از جمله افزایش معضلات حاشیه نشینی و به تبع آن، بروز شغل های کاذب و همچنین افزایش جرم و جنایت ایجاد کند که بخش مهمی از مشکلات کلان شهرهای کشور را شامل می شوند.
براساس آمار رسمی منتشرشده در سال ۹۵، بیش از ۱۱ میلیون ، حاشیه نشین در کشور وجود دارند که در مقایسه با آمار سال  1361 میزان حاشیه نشینی در کشور ۱۷ برابر شده است. میزان حاشیه نشینی در شهر مشهد، به عنوان یکی از کلان شهرهای مهم کشور، سه برابر میانگین کشوری ( ۳۶ درصد) است. نزدیک به یک سوم جمعیت شهر مشهد، یعنی یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت این شهر حاشیه نشین هستند که برای ساماندهی این معضل، بسته بودجه دوهزار و ۱۰۰ میلیاردتومانی به دولت پیشنهاد شد.
تأمین آب کلان شهر مشهد یکی از دغدغه های همیشگی مسئولان و سیاست گذاران کشوری و استانی بوده است. ازاین رو، طرح ها و پروژه های انتقال بین حوضه ای مختلفی از جمله انتقال آب از دریای عمان به مشهد، انتقال آب از دریای خزر به مشهد، انتقال آب از رشته کوه های هزارمسجد به مشهد و همچنین خرید و انتقال آب از خارج از کشور هم زمان مورد مطالعه یا اجرا هستند.
با توجه به مشکلات گسترده کمبود منابع آب و دسترسی نداشتن به منابع آب کافی در مناطق شرقی و مرکزی کشور و استان های همجوار خراسان، اجرای پروژه ها و طرحهای انتقال آب سبب افزایش مهاجرت به منطقه و به ویژه کلان شهر مشهد خواهد شد و در آینده ای نه چندان دور مشکلات حاشیه نشینی این شهر افزایش خواهد یافت. باید بر این نکته دقت کرد که سیستم های منابع آب، سیستم هایی پویا هستند و تأمین نیاز و تقاضای آب یک منطقه یا یک کلان شهر نه تنها نمی تواند مشکلات آب آن منطقه را به طور کامل در میان مدت و بلندمدت حل کند، بلکه می تواند در کوتاه مدت، سبب افزایش مهاجرت و در نتیجه افزایش میزان نیاز و تقاضا شود.
مطالعه نکردن و درنظرنگرفتن جوانب سیاسی- اجتماعی طرح های کلان انتقال آب می تواند مشکلات و چالش های بسیار مهمی برای شهرهای مبدأ و مقصد ایجاد کند. هرچند که این چالش ها و مشکلات را نمی توان تنها به شهرهای مبدأ و مقصد محدود کرد، بلکه سایر شهرها و حوضه های مجاور و غیرمجاور دخیل و غیردخیل در این حوضه ها نیز از تبعات اجتماعی اجرای شتابزده این طرح ها مصون نخواهند ماند.
طرح های کلان انتقال آب بین حوضه ای، اگرچه با توجیه حل بخشی از مشکلات کلان شهرهای کشور اجرا می شوند، ولی سیاست گذاران کشور باید دقت کنند که بخشی نگری به این طرح ها و مطالعه نکردن جامع و همه جانبه این طرح ها نه تنها نمی تواند مشکلات اساسی این کلان شهرها را در میان مدت و بلندمدت حل کند، بلکه ممکن است مشکلات و چالش های جدی و جدیدی را در حوزه های مختلف - از جمله مشکلات و بحران های اجتماعی- برای آنها به وجود آورد.
*حجت میان آبادى- پژوهشگر سیاست گذاری و دیپلماسی آب

کد خبر: 1057444  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: خبرگزاری فارس
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اقتصادي

ایران با یک پله سقوط در رده ۳۳ جهان قرار گرفت اکو فارس  ۲۵ دقیقه پیش

به گزارش ایرنا، فدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا) امروز (پنجشنبه) جدیدترین رده بندی تیم های ملی فوتبال جهان را اعلام کرد که بر اساس آن تیم ملی ایران با 1474 امتیاز در رده 33 جهان قرار دارد. در این رده بندی پس از تیم ملی ایران، تیم های استرالیا ، ژاپن و کره جنوبی به ترتیب با قرار گرفتن در جایگاه 43، 54...

دوبی برترین مرکز مالی منطقه شد اکو فارس  ۲۵ دقیقه پیش

به گزارش اکوفارس به نقل از گلف بیزینس، در این رده بندی از ۱۱۰ شهر جهان با ۱۳۷ معیار نظیر زیرساخت، سرمایه انسانی، توسعه کسب وکار و ویژگی های عمومی رده بندی شده اند. در رده بندی شهرهای منطقه خاورمیانه و آفریقا، دوبی با ۷۲۲ امتیاز در رده نخست قرار دارد و پس از این شهر ابوظبی با ۶۸۶ امتیاز، کازابلانکا با...

گزینه‌های ژاپن برای جایگزینی نفت ایران آفتاب نیوز  ۳۴ دقیقه پیش

آفتاب‌‌نیوز : خریداران ژاپنی نفت ایران در واکنش به فشارهای واشنگتن و ابهام نسبت به موفقیت دولت ژاپن برای دریافت معافیت از تحریم‌ها، نفت مورد نیاز خود را از منابع دیگر تامین می‌کنند.به گزارش رویترز، تاکاشی تسوکیوکا، رییس انجمن نفت ژاپن و رییس هیات مدیره پالایشگاه ایدمیتسو کوسان اظهار کرد تحریم‌های آمریکا...

دلیل عدم حضور زنگنه در نشست اوپک آفتاب نیوز  ۳۴ دقیقه پیش

آفتاب‌‌نیوز : قرار است نمایندگان کشورهای عضو کمیته وزارتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش یکم مهر (۲۳ سپتامبر) در الجزایر دیدار داشته باشند. الکساندر نواک -وزیر انرژی روسیه- پیش از این اعلام کرده بود اوپک و متحدانش در نشست هفته آینده در الجزایر، درباره گزینه‌های مختلف برای تولید...

جک ما: جنگ تجاری چین و آمریکا بیش از ۲۰ سال طول می‌کشد طلانیوز  ۳۵ دقیقه پیش

پنجشنبه ، ۲۹ شهریور ۱۳۹۷ ، ۱۲:۳۴طلانیوز:جک ما، از بنیانگذاران گروه تجارت الکترونیک چینی «علی بابا» می‌گوید که مردم باید خود را برای جنگ تجاری آماده کنند که برای مدتی بیش از ۲۰ سال میان چین و ایالات متحده آمریکا طول خواهد کشید.     او در جریان نشست مجمع جهانی اقتصاد که در تیانجین در شمال چین برگزار...

اختصاصی/ احتمال وقوع رکود اقتصادی تا دو سال آینده 55 درصد است طلانیوز  ۳۵ دقیقه پیش

پنجشنبه ، ۲۹ شهریور ۱۳۹۷ ، ۱۳:۲۳طلانیوز:امانوئل رومن مدیر اجرایی در شرکت سرمایه گذاری پاسفیک اینوستمنت منیجمت ،به اختصار" پیمکو "اعتقاد دارد طی 12 ماه آینده احتمال و درصد مشاهده  کندی در روند اقتصاد جهان کم است ،اما این رقم  برای بیش از  2 سال آینده اقتصاد جهان به 55 درصد خواهد رسید.     به گزارش...

گزینه‌های ژاپن برای جایگزینی نفت ایران پول نیوز  ۴۴ دقیقه پیش

پول‌نیوز - خریداران ژاپنی نفت ایران در واکنش به فشارهای واشنگتن و ابهام نسبت به موفقیت دولت ژاپن برای دریافت معافیت از تحریم‌ها، نفت مورد نیاز خود را از منابع دیگر تامین می‌کنند. تاکاشی تسوکیوکا، رییس انجمن نفت ژاپن و رییس هیات مدیره پالایشگاه ایدمیتسو کوسان اظهار کرد تحریم‌های آمریکا...

ترامپ: بدترین اشتباه تاریخ آمریکا را جورج بوش انجام داد پول نیوز  ۴۴ دقیقه پیش

 پول‌نیوز - بدترین اشتباهی که کشورمان در طول تاریخ مرتکب شده است، رفتن به خاورمیانه به دستور جورج بوش، رئیس‌جمهوری اسبق آمریکا بود. شاید اوباما هم به اشتباه سربازان آمریکایی را خارج کرده باشد اما از نظر من، ورود به خاورمیانه بزرگترین اشتباهی است که کشورمان در طول تاریخ مرتکب شده است.رئیس‌جمهوری...

خودروسازان افزایش 80 درصدی قطعات را نپذیرفتند بورس نیوز  ۴۴ دقیقه پیش

به گزارش بورس نیوز، آرش محبی نژاد، در خصوص آخرین وضعیت ترخیص مواد اولیه مورد نیاز قطعه سازان از گمرک گفت:بعد از پیگیری های فراوان اکنون تا حدودی مشکل ترخیص مواد حل شده و طبق شرع و عرف تولید کنندگان دیگر ملزم به پرداخت مابه التفاوت ارزی نیستند اما مشکلی که در این بین وجود دارد در خصوص قطعات نیم ساخته...

جدال بودجه‌های عمرانی با حقوق و دستمزد بورس نیوز  ۴۴ دقیقه پیش

به گزارش بورس نیوز، بودجه پروژه‌های عمرانی به عنوان بخشی از هزینه‌های دولت در بودجه سالانه به شمار می‌روند که در کنار هزینه‌های جاری، بخش‌های اصلی هزینه‌های بودجه سالانه را تشکیل می‌دهد. اما طی سال‌های گذشته همواره شرایطی بوده که عمده  منابع به‌ سمت هزینه‌های جاری که سهم بالای آن حقوق و دستمزد...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده