تعداد بازدید: ۷
تاريخ انتشار: یکشنبه،۲ اردیبهشت ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۲۱:۵۶
سكولاريزه کردن نظام و استحاله جمهوری اسلامی، مشق نخبگان اصلاح‌طلب
آنچه سعيد حجاريان در سخنراني اخير خود بيان كرده قرائتي ساده‌تر و البته صريح‌تر از همان چيزي است كه دو دهه قبل در كتاب «از شاهد قدسي تا شاهد بازاري» بيان نموده است. سكولاريزه كردن نظام فقهي شيعه و استحاله جمهوري اسلامي به دولت مدرن عرفي، همه آن چيزي است كه حجاريان دستور كار اصلاح‌طلبان مي‌داند.
حجاريان در اين سخنان درصدد است تا حقيقت اصلاحاتي كه مي‌تواند انقلاب اسلامي ايران را تداوم ببخشد بيان كند و در مقام انذار از عدم وقوع چنين اصلاحاتي، جامعه را نه به وقوع يك انقلاب سياسي كه به «فروپاشي اجتماعي» تهديد مي‌كند كه در آن نه صرف تغيير طبقه حاكمان بلكه دگرگوني ساختارهاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي رخ خواهد داد.
حجاريان مشكل اصلي عدم تحقق شعارهاي انقلاب را در تعويق اصلاحات توسط روحانيون جزم انديش حكومتي مي‌داند كه مانع اصلي تحقق شعارهاي اصلي انقلاب يعني عدالت، استقلال، آزادي، جمهوريت و اسلاميت شده‌اند و با توده‌اي كردن مدام جامعه و نداشتن الگوي اداره آن، جامعه را در آستانه فروپاشي قرار داده‌اند.
او به صراحت در پايان كلامش راه حل را در «عرفي كردن قدرت» مي‌داند كه بايد اصلاح‌طلبان اين وظيفه را به عهده بگيرند. اين سخنان كه به نظر نوعي عصبانيت از عدم تحقق آن چيزي است كه در كتاب مذكور گفته شده در نهايت اذعان مي‌كند كه سكولاريزاسيون در ايران بيش از آنكه يك پروسه باشد يك پروژه است كه بايد توسط اصلاح‌طلبان و به صورت دستوري واقع شود چراكه در آن كتاب از روند طبيعي عرفي شدن دين در ايران سخن گفته و حتي حضرت امام خميني(ره) را به عنوان يك فقيه مصلحت گرا معرفي نموده كه از فقه جزم‌گراي «جواهري» به فقه «منفعت محور» گرايش يافته است.
سعيد حجاريان با عدم شناخت كافي و صحيح از فقه شيعي و مقايسه ناصواب فقه شيعي با نظام حقوقي اهل سنت و مسيحيت، عامل مهم عرفي شدن اديان را از طرفي وجود امور جزمي و لايتغير در احكام دستگاه حقوقي و فقهي و از طرفي تعارض ميان اين احكام متصلب و قطعي با مقتضيات متغير و روزمره‌ زندگي از طرف ديگر ‌دانسته است.
او به اين دو دليل فرآيند عبور از نظام فقهي شيعي به نظام عرفي ديني را لاجرم مي‌داند. در باب اين سخنان و آنچه لب كتاب ايشان را تشكيل مي‌دهد نكاتي چند قابل طرح است:1- اينكه حجاريان مهم‌ترين عامل جلوگيري از پروژه سكولاريزاسيون را وجود نهاد روحانيت در قدرت مي‌داند «مدح بما يشبه الذم» است.
به فرمايش اميرالمؤمنين خطاب به معاويه كه: «خواستي مذمت كني اما ستودي»، اين يعني حركت حكومت اسلامي در مسير صحيح خود اتفاق افتاده است. فرآيندهايي كه حجاريان در كتاب خود با استناد به آنها مي‌خواهد روند عرفي شدن فقه را اثبات كند مربوط به فقه اهل سنت است و فقهاي شيعه از اساس با آن مخالفند.
منطقه‌الفراغ شرعي و حوزه‌ مباحات، بلاموضوع كردن احكام شرعي، گسترش فضاي مالا نص فيه، اجماع امت مسلمان، دين حداقلي و مسئله خاتميت اساساً فاقد هرگونه وجاهت فقهي در نظام حقوقي شيعه است. 2- فرآيندهايي كه حجاريان در كتاب خود با استناد به آنها مي‌خواهد روند عرفي شدن فقه را اثبات كند مربوط به فقه اهل سنت است و فقهاي شيعه از اساس با آن مخالفند.
منطقه‌الفراغ شرعي و حوزه‌ مباحات، بلاموضوع كردن احكام شرعي، گسترش فضاي مالا نص فيه، اجماع امت مسلمان، دين حداقلي و مسئله خاتميت اساساً فاقد هرگونه وجاهت فقهي در نظام حقوقي شيعه است، به عنوان مثال منطقه الفراغ اساساً يك منطقه فقهي است كه حكم شارع در آن اباحه است نه اينكه آنجا فارغ از حكم شرعي باشد، اجماع نيز در صورتي معتبر است كه نه مدركي باشد و نه حدسي و بلكه به صورت قطعي بتوان از آن عمل امام معصوم را استنباط كرد نه اجماع امت مسلمان.
در فضاي مالا نص فيه نيز اصول عمليه شرعي و عقلي وظيفه مكلف را مشخص مي‌كنند. همچنين اگر شيعه قائل به دين حداقلي يا مسئله خاتميت به معناي ختم شريعت مي‌بود كه وجود امامت لغو مي‌شد در حالي كه بخشي از اصول مذهب است و تشريع امام در حكم تشريع نبي است. 3- با وجود اينكه حجاريان در دو دهه قبل، ولايت فقيه را كاتاليزور سكولاريزاسيون مي‌داند اما امروز آن را مهم‌ترين مانع آن تلقي كرده و اين به دليل كج فهمي از نهاد ولايت فقيه است.
ولي فقيه در واقع به عنوان حاكم اسلامي بخش مهمي از توانش تطبيق شريعت و فقه بر مقتضيات متغير زمان را بر عهده دارد. وجود احكام ثانويه و احكام حكومتي كه همگي از اختياراتي است كه توسط شارع به فقيه داده شده (و در كتاب ولايت فقيه امام خميني به صورت مبسوط آمده است.) تنها بخشي از مكانيسم‌هايي است كه فقه شيعي را واجد ظرفيت اداره جوامع و دولت‌ها در همه اعصار مي‌كند.
با وجود اينكه حجاريان در دو دهه قبل، ولايت فقيه را كاتاليزور سكولاريزاسيون مي‌داند اما امروز آن را مهم‌ترين مانع آن تلقي كرده و اين به دليل كج فهمي از نهاد ولايت فقيه است. ولي فقيه در واقع به عنوان حاكم اسلامي بخش مهمي از توانش تطبيق شريعت و فقه بر مقتضيات متغير زمان را بر عهده دارد. وجود احكام ثانويه و احكام حكومتي همگي از اختياراتي است كه توسط شارع به فقيه داده شده است.
4- اساساً مصلحت در بين فقهاي شيعه و حضرت امام خميني و در نهاد «مجمع تشخيص مصلحت نظام» با آنچه ايشان از منفعت (Utility)به معناي عرفي شدن درك كرده متفاوت است. ملاك احكام در اسلام در احكام ثانوي و حكومتي عيناً همان ملاك در احكام اوليه يعني جلب حداكثر مصلحت و دفع حداكثر مفسده است كه هر دو زاويه ديدي اخروي دارند و منجر به جلب حداكثر سود دنيوي و اخروي توأمان و دفع مفسده توأمان از هر دو است و در كلام اولياي ديني بارها دنيا را مزرعه و تجارت خانه آخرت دانسته‌اند.
5- در فقه شيعي عرف و توجه به مقتضيات زمان جايگاه ويژه‌اي دارد تا آنجا كه در تبيين موضوع حكم شرعي، تنقيح ظهور الفاظ داراي كاربرد است و در مواردي چون عدم وجود نص خاص[1] ( نه نص عام، چون هر فعل فردي و اجتماعي داراي نص خاص يا عام است) يا صدق عرفي يا تشخيص مصاديق و همچنين در مقام قضاوت، عرف به عنوان كاشف حكم شرعي قرار مي‌گيرد تا آنجا كه در ميان فقها مشهور است كه: «فقه بر پاشنه عرف مي‌چرخد»، لذا گسستي ميان فقه شيعي با دولت و مقتضيات و احتياجات روز وجود ندارد.
6- روند عرفي شدن و سكولاريزاسيون و ختم به سكولاريسم در جغرافياي مسيحيت واقع شده كه از اساس فاقد يك نظام فقهي منسجم است و حتي پيش از آغاز مدرنيته توسط بزرگان كليسا همچون سنت آگوستين (در كتاب معروف شهر خدا) تمام اموري كه مربوط به دنيا مي‌شود همچون دولت را از نهاد دين و كليسا جدا مي‌دانستند اما هيچ فقيهي در شيعه قائل به امكان جدا‌سازي نهاد قدرت از نهاد دين نيست تا روند سكولاريزاسيون بتواند به قول حجاريان مانع «رويگرداني مردم از دين» يا بهبود شرايط كشور بشود.
7- در نهايت سعيد حجاريان بايد به جاي به كاربردن لحني طلبكارانه درباره عدم تحقق شعارهاي انقلاب، پاسخگوي فضاي متشنج و بحراني در كشور، وجود لشكر بيكاران و... باشد كه نتيجه مديريت و تفكر سياسي و اقتصادي كساني است كه ايشان در غالب ادوار به عنوان تئوريسين و مشاورآنها فعال بوده و هست. منبع: برهان

کد خبر: 1092630  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: روزنامه جوان
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای سياسي

پروازهای مسافربری بین لاذقیه و شارجه از سر گرفته شد ایرنا  ۱۵ دقیقه پیش

به گزارش پایگاه خبری 'سوریه پرس'، حمود ضمن اعلام این مطلب افزود: این پروازها به طور میانگین هفته ای یک بار انجام می گیرد و با شکل گیری آن از رنج و دشواری های سفر شهروندان سوری کاسته می شود. وی خاطرنشان کرد: نخستین سفر هوایی امروز از شارجه امارات به مقصد لاذقیه سوریه با پرواز هواپیمای ایرباس 340 به همراه...

خودرو پلیس جغتای در آتش سوخت ایرنا  ۱۵ دقیقه پیش

فاضل ادیب جغتایی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: این حادثه در کیلومتر هفت جاده جغتای - سبزوار رخ داد که بلافاصله یک خودرو سنگین و 2 آتش نشان برای فرونشاندن آتش در صحنه حاضر شدند.وی اظهار کرد: با وجود تلاش آتش نشانان، خودرو پلیس در آتش سوخت و چند فشنگ باقی مانده در داخل خودرو دچار انفجار شد.ادیب...

اعتماد ملی به هیچ وجه خود را خارج از نظام نمی‌داند ایلنا  ۱۶ دقیقه پیش

اعتماد ملی به هیچ وجه خود را خارج از نظام نمی‌داندبه گزارش ایلنا، حجت‌الاسلام رسول منتجب‌نیا عصر امروز در دومین کنگره حزب اعتماد ملی که در کانون توحید برگزار شد، با اشاره به برگزاری این کنگره پس از حدود ۱۰ سال تعویق و تاخیر گفت: زمانی که نام کنگره دوم حزب را زمزمه می‌کردیم، نگران بودیم چراکه در کنگره اول شخصیت و عزیزی در کنار ما...

امروز حزب اعتماد ملی در جایگاه تشکیلاتی اثرگذار در کشور مطرح است مرور نیوز  ۵۵ دقیقه پیش

امروز حزب اعتماد ملی در جایگاه تشکیلاتی اثرگذار در کشور مطرح استبه گزارش مرور نیوز، حجت الاسلام والمسلمین رسول منتجب‌ نیا قائم مقام دبیرکل حزب اعتماد ملی در دومین کنگره تشکل متبوعش که عصر امروز برگزار شد، اظهار کرد: احزاب باید خود را با قانون جدید فعالیت های حزبی منطبق کنند و حزب اعتماد ملی نیز از سال گذشته مقدمات برگزاری کنگره را فراهم کرد...

کنگره حزب اعتماد ملی | منتجب‌نیا: هرگونه ساختارشکنی از اعتماد ملی به دور است تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار حوزه احزاب خبرگزاری تسنیم، حجت الاسلام منتجب‌نیا قائم مقام حزب اعتماد ملی، عصر امروز در دومین کنگره حزب اعتماد ملی با بیان اینکه ما در سال گذشته مقدمات اجرای قانون را فراهم کردیم اما برای اینکه مبادا مشکلاتی بوجود بیاید استمهال کردیم، گفت: در انتخابات 92 بیشترین حضور تشکیلاتی را...

کنگره حزب اعتماد ملی | مطهری: در مقابل آمریکا تن به ذلت نمی‌دهیم تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش حوزه احزاب خبرگزاری تسنیم،  علی مطهری عضو فراکسیون امید مجلس شورای اسلامی در  کنگره سراسری که عصر امروز (جمعه 4 خرداد) برگزار شد، طی سخنانی اظهار داشت: شعار این  نشست، استراژی انسجام همراه با تاکتیک است اما باید به این نکته توجه داشت که وحدت و همدلی ملی یک لوازم و موانعی دارد.نماینده...

عراقچی پس از کمسیون مشترك با اروپايي‌ها: مطمئن‌تر شدیم نامه  ۱ ساعت پیش

عراقچی گفت افزود: نشست فوق العاده کمیسیون مشترک برحام به درخواست ایران برای بررسی خروج آمریکا از این توافق، عواقب خروج آمریکا و اینکه آیا بقیه اعضاء برجام قادر هستند این توافق را بدون آمریکا حفظ و منافع ایران را در برجام تامین کنند، برگزار شد.به گزارش نامه نيوز، وی افزود: قبل از این نشست، گروه...

پوتین: تحریم‌های سیاسی به اقتصاد بین‌المللی ضربه می‌زند نامه  ۱ ساعت پیش

«ولادیمیر پوتین» رییس‌جمهوری روسیه امروز-جمعه- گفت که تحریم‌های سیاسی وضع شده در جهان، آسیب‌های جدی به اقتصاد بین‌المللی وارد کرده است.به گزارش نامه نيوز، وی که در کارگروه اقتصادی در سن‌پترزبورگ سخنرانی می‌کرد، گفت: «جدا از آسیب‌های اقتصادی مستقیم، این تحریم‌ها روابط تجاری که دهه‌ها زمان برده تا تشکیل...

برگزاری کنگره حزب اعتماد ملی خبرگزاری برنا  ۱ ساعت پیش

برگزاری کنگره حزب اعتماد ملی به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری برنا، کنگره حزب اعتماد ملی با حضور شخصیت های سیاسی در کانون توحید برگزار شد.  در این مراسم محمدرضا عارف، رییس فراکسیون امید، عبدالله نوری، فعال سیاسی اصلاح طلب، فاطمه کروبی، رسول منتجب نیا، حق شناس، الیاس حضرتی، گرامی مقدم، مازنی و...

آلمان: سفارتمان را به قدس منتقل نمی‌کنیم دیپلماسی ایران  ۱ ساعت پیش

معاون وزیر خارجه آلمان ضمن تاکید بر حمایت کشورش از راه حل تشکیل دو کشور بر اساس قطعنامه های بین المللی، مخالفت برلین با انتقال سفارت آلمان به شهر اشغالی قدس را اعلام کرد. به گزارش مهر، «آندرس میکالس» معاون وزیر خارجه آلمان امروز پنجشنبه در دیدار با «ریاض مالکی» وزیر...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده