تعداد بازدید: ۱۷
تاريخ انتشار: یکشنبه،۲ اردیبهشت ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۲۱:۵۶
سكولاريزه کردن نظام و استحاله جمهوری اسلامی، مشق نخبگان اصلاح‌طلب
آنچه سعيد حجاريان در سخنراني اخير خود بيان كرده قرائتي ساده‌تر و البته صريح‌تر از همان چيزي است كه دو دهه قبل در كتاب «از شاهد قدسي تا شاهد بازاري» بيان نموده است. سكولاريزه كردن نظام فقهي شيعه و استحاله جمهوري اسلامي به دولت مدرن عرفي، همه آن چيزي است كه حجاريان دستور كار اصلاح‌طلبان مي‌داند.
حجاريان در اين سخنان درصدد است تا حقيقت اصلاحاتي كه مي‌تواند انقلاب اسلامي ايران را تداوم ببخشد بيان كند و در مقام انذار از عدم وقوع چنين اصلاحاتي، جامعه را نه به وقوع يك انقلاب سياسي كه به «فروپاشي اجتماعي» تهديد مي‌كند كه در آن نه صرف تغيير طبقه حاكمان بلكه دگرگوني ساختارهاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي رخ خواهد داد.
حجاريان مشكل اصلي عدم تحقق شعارهاي انقلاب را در تعويق اصلاحات توسط روحانيون جزم انديش حكومتي مي‌داند كه مانع اصلي تحقق شعارهاي اصلي انقلاب يعني عدالت، استقلال، آزادي، جمهوريت و اسلاميت شده‌اند و با توده‌اي كردن مدام جامعه و نداشتن الگوي اداره آن، جامعه را در آستانه فروپاشي قرار داده‌اند.
او به صراحت در پايان كلامش راه حل را در «عرفي كردن قدرت» مي‌داند كه بايد اصلاح‌طلبان اين وظيفه را به عهده بگيرند. اين سخنان كه به نظر نوعي عصبانيت از عدم تحقق آن چيزي است كه در كتاب مذكور گفته شده در نهايت اذعان مي‌كند كه سكولاريزاسيون در ايران بيش از آنكه يك پروسه باشد يك پروژه است كه بايد توسط اصلاح‌طلبان و به صورت دستوري واقع شود چراكه در آن كتاب از روند طبيعي عرفي شدن دين در ايران سخن گفته و حتي حضرت امام خميني(ره) را به عنوان يك فقيه مصلحت گرا معرفي نموده كه از فقه جزم‌گراي «جواهري» به فقه «منفعت محور» گرايش يافته است.
سعيد حجاريان با عدم شناخت كافي و صحيح از فقه شيعي و مقايسه ناصواب فقه شيعي با نظام حقوقي اهل سنت و مسيحيت، عامل مهم عرفي شدن اديان را از طرفي وجود امور جزمي و لايتغير در احكام دستگاه حقوقي و فقهي و از طرفي تعارض ميان اين احكام متصلب و قطعي با مقتضيات متغير و روزمره‌ زندگي از طرف ديگر ‌دانسته است.
او به اين دو دليل فرآيند عبور از نظام فقهي شيعي به نظام عرفي ديني را لاجرم مي‌داند. در باب اين سخنان و آنچه لب كتاب ايشان را تشكيل مي‌دهد نكاتي چند قابل طرح است:1- اينكه حجاريان مهم‌ترين عامل جلوگيري از پروژه سكولاريزاسيون را وجود نهاد روحانيت در قدرت مي‌داند «مدح بما يشبه الذم» است.
به فرمايش اميرالمؤمنين خطاب به معاويه كه: «خواستي مذمت كني اما ستودي»، اين يعني حركت حكومت اسلامي در مسير صحيح خود اتفاق افتاده است. فرآيندهايي كه حجاريان در كتاب خود با استناد به آنها مي‌خواهد روند عرفي شدن فقه را اثبات كند مربوط به فقه اهل سنت است و فقهاي شيعه از اساس با آن مخالفند.
منطقه‌الفراغ شرعي و حوزه‌ مباحات، بلاموضوع كردن احكام شرعي، گسترش فضاي مالا نص فيه، اجماع امت مسلمان، دين حداقلي و مسئله خاتميت اساساً فاقد هرگونه وجاهت فقهي در نظام حقوقي شيعه است. 2- فرآيندهايي كه حجاريان در كتاب خود با استناد به آنها مي‌خواهد روند عرفي شدن فقه را اثبات كند مربوط به فقه اهل سنت است و فقهاي شيعه از اساس با آن مخالفند.
منطقه‌الفراغ شرعي و حوزه‌ مباحات، بلاموضوع كردن احكام شرعي، گسترش فضاي مالا نص فيه، اجماع امت مسلمان، دين حداقلي و مسئله خاتميت اساساً فاقد هرگونه وجاهت فقهي در نظام حقوقي شيعه است، به عنوان مثال منطقه الفراغ اساساً يك منطقه فقهي است كه حكم شارع در آن اباحه است نه اينكه آنجا فارغ از حكم شرعي باشد، اجماع نيز در صورتي معتبر است كه نه مدركي باشد و نه حدسي و بلكه به صورت قطعي بتوان از آن عمل امام معصوم را استنباط كرد نه اجماع امت مسلمان.
در فضاي مالا نص فيه نيز اصول عمليه شرعي و عقلي وظيفه مكلف را مشخص مي‌كنند. همچنين اگر شيعه قائل به دين حداقلي يا مسئله خاتميت به معناي ختم شريعت مي‌بود كه وجود امامت لغو مي‌شد در حالي كه بخشي از اصول مذهب است و تشريع امام در حكم تشريع نبي است. 3- با وجود اينكه حجاريان در دو دهه قبل، ولايت فقيه را كاتاليزور سكولاريزاسيون مي‌داند اما امروز آن را مهم‌ترين مانع آن تلقي كرده و اين به دليل كج فهمي از نهاد ولايت فقيه است.
ولي فقيه در واقع به عنوان حاكم اسلامي بخش مهمي از توانش تطبيق شريعت و فقه بر مقتضيات متغير زمان را بر عهده دارد. وجود احكام ثانويه و احكام حكومتي كه همگي از اختياراتي است كه توسط شارع به فقيه داده شده (و در كتاب ولايت فقيه امام خميني به صورت مبسوط آمده است.) تنها بخشي از مكانيسم‌هايي است كه فقه شيعي را واجد ظرفيت اداره جوامع و دولت‌ها در همه اعصار مي‌كند.
با وجود اينكه حجاريان در دو دهه قبل، ولايت فقيه را كاتاليزور سكولاريزاسيون مي‌داند اما امروز آن را مهم‌ترين مانع آن تلقي كرده و اين به دليل كج فهمي از نهاد ولايت فقيه است. ولي فقيه در واقع به عنوان حاكم اسلامي بخش مهمي از توانش تطبيق شريعت و فقه بر مقتضيات متغير زمان را بر عهده دارد. وجود احكام ثانويه و احكام حكومتي همگي از اختياراتي است كه توسط شارع به فقيه داده شده است.
4- اساساً مصلحت در بين فقهاي شيعه و حضرت امام خميني و در نهاد «مجمع تشخيص مصلحت نظام» با آنچه ايشان از منفعت (Utility)به معناي عرفي شدن درك كرده متفاوت است. ملاك احكام در اسلام در احكام ثانوي و حكومتي عيناً همان ملاك در احكام اوليه يعني جلب حداكثر مصلحت و دفع حداكثر مفسده است كه هر دو زاويه ديدي اخروي دارند و منجر به جلب حداكثر سود دنيوي و اخروي توأمان و دفع مفسده توأمان از هر دو است و در كلام اولياي ديني بارها دنيا را مزرعه و تجارت خانه آخرت دانسته‌اند.
5- در فقه شيعي عرف و توجه به مقتضيات زمان جايگاه ويژه‌اي دارد تا آنجا كه در تبيين موضوع حكم شرعي، تنقيح ظهور الفاظ داراي كاربرد است و در مواردي چون عدم وجود نص خاص[1] ( نه نص عام، چون هر فعل فردي و اجتماعي داراي نص خاص يا عام است) يا صدق عرفي يا تشخيص مصاديق و همچنين در مقام قضاوت، عرف به عنوان كاشف حكم شرعي قرار مي‌گيرد تا آنجا كه در ميان فقها مشهور است كه: «فقه بر پاشنه عرف مي‌چرخد»، لذا گسستي ميان فقه شيعي با دولت و مقتضيات و احتياجات روز وجود ندارد.
6- روند عرفي شدن و سكولاريزاسيون و ختم به سكولاريسم در جغرافياي مسيحيت واقع شده كه از اساس فاقد يك نظام فقهي منسجم است و حتي پيش از آغاز مدرنيته توسط بزرگان كليسا همچون سنت آگوستين (در كتاب معروف شهر خدا) تمام اموري كه مربوط به دنيا مي‌شود همچون دولت را از نهاد دين و كليسا جدا مي‌دانستند اما هيچ فقيهي در شيعه قائل به امكان جدا‌سازي نهاد قدرت از نهاد دين نيست تا روند سكولاريزاسيون بتواند به قول حجاريان مانع «رويگرداني مردم از دين» يا بهبود شرايط كشور بشود.
7- در نهايت سعيد حجاريان بايد به جاي به كاربردن لحني طلبكارانه درباره عدم تحقق شعارهاي انقلاب، پاسخگوي فضاي متشنج و بحراني در كشور، وجود لشكر بيكاران و... باشد كه نتيجه مديريت و تفكر سياسي و اقتصادي كساني است كه ايشان در غالب ادوار به عنوان تئوريسين و مشاورآنها فعال بوده و هست. منبع: برهان

کد خبر: 1092630  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: روزنامه جوان
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای سياسي

چرا ترکیه از شمال سوریه خارج می‌شود؟ نامه  ۱ ساعت پیش

به گزارش نامه نیوز وبگاه خبری «العهد» لبنان در یادداشتی به قلم «شارل ابی نادر»، سرتیپ بازنشسته ارتش این کشور با عنوان «چرا ترکیه، تسلیم و از شمال سوریه خارج خواهد شد»، به تحلیل دلایل شکست نهایی ترکیه در دستیابی به اهداف دخالتش در سوریه پرداخت.در این یادداشت آمده است: در حال حاضر هیچ صدایی در سوریه بالاتر...

امید، پیام روز باشکوه شبکه ایران  ۱ ساعت پیش

ایران آنلاین /در این مقطع با آنکه دو سال از پایان جنگ وده سال از آغاز آن می‌گذشت، اماهنوزچندین هزارآزاده ایرانی دربند از سوی صلیب سرخ جهانی ثبت‌نام نشده و در وضعیت بلاتکلیفی به سر می‌بردند. نهادهای بین‌المللی هم انگیزه وقدرت کافی برای پیگیری موضوع از دولت عراق را نداشتند. دراین میان...

نغمه خاک در هوای طوفان ایرنا  ۱ ساعت پیش

رقص ناموزون شاخه های گز در تند بادهای همراه با گرد و خاک صدای های و هویی عجیب و بهت آوری را به گوش می رساند.زخمه های باد بر تن خشکزارهای سیستان رنج و مشقت را به همراه داشته و در دل هامون خشکیده بی آب و علف رعشه ای از جنس حسرت وجود دارد، رعشه ای که با هر بار لرزش، خاک های بستر یخ زده از عطش را به کاروان...

اتلتیکو مادرید برای سومین بار، قهرمان سوپرکاپ اروپا شد ایرنا  ۱ ساعت پیش

به گزارش ایرنا،در این دیدار که در ورزشگاه « آ. له کوک» شهر تالین پایتخت کشور استونی برگزار شد،شاگردان «دیگو سیمئونه» با نتیجه 4 بر 2 از سد شاگردان« خوان لوپتگی» درتیم رئال مادرید گذشتند و برای سومین بار قهرمانی خود دراین جام را جشن گرفتند.«دیگو کاستا»در دقایق 1 و 79 ، «سائول» دردقیقه 98 و «کوکه» دردقیقه...

بانک مرکزی درباره نحوه اجرای بسته ارزی به مجلس گزارش می‌دهد تسنیم  ۲ ساعت پیش

محمدرضا پورابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم، با اشاره به اجرای سیاست‌های ارزی جدید از سوی بانک مرکزی، اظهار داشت: مهمترین موضوع در بحث سیاست‌های ارزی، نحوه اجرای دقیق آن سیاست‌ها است.بیشتر بخوانید:"محسنی‌اژه‌ای"...

گفتگو|آل اسحاق: سه مولفه شکل‌گیری «رانت» در کشور/ فساد سیستمی در ایران وجود ندارد تسنیم  ۲ ساعت پیش

یحیی آل‌ اسحاق وزیر بازرگانی دولت سازندگی در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم،‌ با اشاره به سخنان اخیر رهبر انقلاب درباره عدم وجود فساد سیستمی گفت: اینکه در برخی  تصمیم گیری‌ها،‌ تصمیم سازی‌ها و روابط حاکم در حوزه اقتصاد فساد وجود دارد، شکی نیست و رهبر انقلاب...

حزب‌الله در سال ۲۰۰۶ چند موشک به اسرائیل شلیک کرد؟+ اینفوگرافی نامه  ۲ ساعت پیش

به گزارش نامه نیوز  دوازدهم ژوئیه ۲۰۰۶ (۲۱ تیرماه ۱۳۸۵) با حملات هوایی گسترده رژیم صهیونیستی به مناطقی در جنوب لبنان به بهانه اسارت چند نظامی اسرائیلی توسط حزب الله، جنگ ۳۳ روزه آغاز شد.اما حزب‌الله حملات رژیم صهیونیستی را با تمام قدرت پاسخ داد و این رژیم از تحقق اهداف خود در جنگ «ناکام» ماند.شبکه...

جانبازان و شهدا زندگی خود را در مسیر بالاترین اهداف اهدا کردند خبرگزاری برنا  ۲ ساعت پیش

جانبازان و شهدا زندگی خود را در مسیر بالاترین اهداف اهدا کردند به گزارش گروه خبر خبرگزاری برنا، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی اظهارداشت: اگر ایثارگری ها و فداکاری های شما و رزمندگان اسلام نبود، بعثی‌هایی که منشأ پیدایش امثال داعش بودند، این کشور را اشغال کرده و نظیر همین وحشی‌گری‌هایی که از گروه‌هایی مثل داعش شاهد...

استیضاحِ اخلاق در روز استیضاح یک وزیر شبکه ایران  ۳ ساعت پیش

ایران آنلاین /این سطور بخشی از خاطرات علی امینی مجدی معروف به علی امینی است که نشان می‌دهد او اگرچه کابینه قوام و منصور و مصدق و علاء و زاهدی را تجربه کرده، اما از دست تمنیات مجلس آن زمان به جان آمده است. همین بخش از سخنان نوه مظفرالدین شاه بود که در هفته‌ای که گذشت، از سوی مسیح مهاجری مدیر...

بالاخره چه کسی هویدا را کشت؟ شبکه ایران  ۳ ساعت پیش

ایران آنلاین /هیچ کس جز آقای خلخالی و خدا نمی‌داند چه کسی هویدا را کشته است... «قبر هویدا در شهر «عکا» در منطقه تحت سلطه اسرائیل قرار دارد... آن طور که شنیده‌ام، جنازه هویدا را به پزشکی قانونی بردند و بدنش را «مومیایی» و سپس به ترکیه منتقل کردند و از آنجا هم به...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده