تعداد بازدید: ۱۶
تاريخ انتشار: شنبه،۵ خرداد ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۱۰:۳۶
بازار بدهی؛ چتری برای تمام فصول

ایلنا؛ آسمانِ اقتصاد کشورهای نفتی همیشه آفتابی نیست. سقوط گاه و بیگاه قیمت نفت، برای کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی همانند طوفانی است که بودجه دولتی را دستخوش کسری و بحران می‌سازد. بنا به اعلام سازمان اوپک، قیمت جهانی نفت خام طی سالیان ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۷ دستخوش نوساناتی شده است. این قیمت پس از ثبت حدود ۶۱ دلار در هر بشکه در سال ۲۰۰۹ روند صعودی به خود گرفت و تا حدود نرخ ۱۱۰ دلار در هر بشکه در سال ۲۰۱۲ افزایش یافت. پس از این تاریخ بود که سیر نزولی این نرخ آغاز شد و در سال ۲۰۱۶ به حدود ۴۱ دلار در هر بشکه رسید. بنا به گزارش صندوق بین‌المللی پول (IMF) کشورهای حاشیه خلیج فارس در سال ۲۰۱۶ با حدود ۵۰۰ میلیارد دلار کاهش در درآمدهای نفتی خود مواجه شده‌اند که این مقدار ۳۰ درصد بیشتر از ۳۹۰ میلیارد دلار کاهش درآمد در سال ۲۰۱۵ بوده است. این افت درآمدهای نفتی موجب بروز کسری بودجه در کشورهای این منطقه حتی کویت شده است. وجه ممیز کشور کویت از سایر کشورهای منطقه این است که این کشور به برکت درآمدهای نفتی ۱۶سال از مازاد بودجه برخوردار بوده است؛ اما شدت کاهش قیمت نفت به حدی بود که این کشور عضو اوپک در سال مالی منتهی به ۳۱ مارس ۲۰۱۶ حدود ۱۵٫۳ میلیارد دلار کسری بودجه را ثبت کرده که این اولین کسری بودجه کویت از مارس سال مالی ۱۹۹۹ بوده است. فشار کسری بودجه بر بودجه‌ کشورهای نفتی باعث شده است که این کشورها به سمت بازار بدهی حرکت داشته باشند. محور سمت چپ نمودار بالا، روند زمانی تغییرات میانگین نسبت مازاد/ کسری بودجه به GDP و میانگین نسبت بدهی دولتی به GDP در کشورهای منتخب نفتی (ونزوئلا، بحرین، ایران، عراق، کویت، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، روسیه و الجزایر) و محور راست این نمودار، قیمت نفت خام اوپک (به دلار آمریکا) را نشان می‌دهد. آنگونه که در این نمودار مشخص است با افت قیمت نفت (از سال ۲۰۱۲) و بروز کسری بودجه در کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی (از سال ۲۰۱۴)، این کشورها به سمت بازار بدهی حرکت‌ گسترده‌تری داشته‌اند. این سوگیری از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ با رشد کمتر و از سال ۲۰۱۴ همزمان با سقوط بیشتر قیمت جهانی نفت، رشد و صعود بیشتری به خود گرفته است. در این میان، اقتصاد ایران نیز با کاهش درآمدهای نفتی استفاده از اوراق بازار بدهی همچون اخزا (اسناد خزانه اسلامی) جهت نقدپذیری بدهی‌های دولت و چاره‌جویی برای گشایش تگناهای مالی ناشی از کسری بودجه‌ را در دستور کار قرار داده است. با مرور تجربیات بازار بدهی به نظر می‌آید استفاده از این بازار اقدامی مناسب ولی دیرهنگام بوده است. با تاملی دقیق‌تر در می‌یابیم که استفاده از اوراق بدهی قادر بر آن است که حداقل دو اثر مفید در دو سمت اقتصاد برجای بگذارد. اثر اول آن است که با انتشار این اوراق سطح نیاز دولت به فروش بی‌محابای دلارهای نفتی و یا استقراض از بانک مرکزی جهت تامین کسری بودجه (اصطلاحا پولی کردن کسر بودجه) کاهش می‌یابد. روشن است که سیاست ناصواب افزایش پایه پولی جهت تامین مخارج، افزون بر تاملات شرعی چه اثرات ناخوشایندی بر متغیرهای اقتصاد کلان همچون تورم برجای می‌گذارد. اما اثر دوم در ثبات‌بخشی به بازارهای جایگزین است. تجربه اقتصاد ایران نشان داده است که هجوم دوره‌ای نقدینگی سرگردان به بازارهای ارز، مسکن، خودرو، سکه و طلا با هدف حفظ قدرت خرید، چه نوسانات شدید و خارج از کنترلی را بر بازارها تحمیل می‌کند. حال چنانچه بازار اوراق بدهی به عنوان بازاری مطمئن، روان و به‌صرفه در دسترس دارندگان وجوه مازاد قرار بگیرد بدون شک قادر خواهد بود به مانند سدی نیرومند از شدت ضربات امواج نقدینگی به بدنه سایر بازارهای موازی بکاهد. بدین جهت به نظر می‌رسد استفاده از بازار بدهی فرصتی ایده‌آل برای اقتصادهای نفتی جهت تنوع‌بخشی درآمدی و کاهش وابستگی به درآمدهای نوسانی نفت است. البته لازم به اشاره است که بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت این بازار نیازمند مقدماتی است که به عنوان نمونه به دو مورد آن اشاره می‌شود: وجوه جمع‌آوری شده باید صرفا برای جبران بدهی‌های واقعی دولت استفاده شود و هدفگذاری به نحوی باشد که بهره‌گیری از اوراق در مسیر هزینه‌کردهای توسعه‌ای و ایجادکننده ارزش افزوده اقتصادی قرار داشته باشد. انتشار اوراق بدهی با قصد تامین مخارج جاری و مصرفی، نتیجه‌ای جز حجیم کردن کم‌فایده بدهی‌های دولت و انتقال بحران به آینده ندارد.   ترغیب دارندگان وجوه در ورود به بازارهای بدهی در گروی آموزش، فرهنگ‌سازی و مهمتر از همه اطمینان‌بخشی از کارآمدی این بازارها است که البته این اقدامی بلندمدت خواهد بود؛ از این‌رو لازم است دولت با برنامه‌ریزی مناسب، پیش از وقوع بحران‌ها به فکر عملیاتی‌سازی راهکارهای موثر باشد. بلاتردید، بدون ایجاد اعتماد و اطمینان عمومی، سخت می‌توان نقدینگی فراری را در منزل بازارهای بدهی سکونت داد. بنابراین نظر به اثرات مفید بهره‌گیری از بازار بدهی، توصیه اکید بر آن است از این فرصت نه فقط در دوران ظهور کسری بودجه بلکه در تمام ایام به نحو اصولی و هوشمندانه استفاده شود. به هرتقدیر بازار بدهی در کشورهای وابسته به درآمد نفتی، فقط چتری برای روزهای بارانی (افت درآمدهای نفتی) نیست. دولت‌ها باید از این چتر در روزهای آفتابی (رونق درآمدهای نفتی) استفاده کنند تا از شدت اثرات مخرب آفتاب شدید (وفور دلارهای نفتی) در امان باشند تا کمتر به نفرین منابع (Resource Curse) گرفتار شوند. وهاب قلیچ  

کد خبر: 1134845  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: ایلنا
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اقتصادي

افزایش قیمت زمین چقدر در بالارفتن قیمت آپارتمان تاثیر گذاشت؟ آفتاب نیوز  ۲ دقیقه پیش

آفتاب‌‌نیوز : مرکز آمار ایران در آخرین گزارش خود درباره تحولات قیمت زمین و مسکن در بهار امسال، میانگین قیمت هر مترمربع زمین و ملک کلنگی آماده تخریب معامله شده در تهران طی فصل گذشته را ۶ میلیون و ۱۷۰ هزار تومان اعلام و میانگین مساحت زمین‌های فروخته شده در این فصل را ۲۵۹ مترمربع اعلام کرد.بر اساس این...

پیش‌بینی یک اقتصاددان از وضعیت تورم در ماه‌های آینده آفتاب نیوز  ۲ دقیقه پیش

آفتاب‌‌نیوز : دکتر مرتضی افقه، اقتصاددان با بیان اینکه در مواجهه با شرایط جدید تحمیل شده از سوی امریکا دو سیاست قابل ارائه بود، توضیح داد: دولت ارز را با قیمت کنترل شده برای تأمین نیازهای مردم و تولید کنندگان داخلی تخصیص دهد و دستگاه های نظارتی و قضایی نیز ضمن مراقبت و جلوگیری از سوء استفاده، تنها...

ایرلاین ها نرخ بلیت را با دو نرخ ریالی و دلاری اعلام کردند طلانیوز  ۳ دقیقه پیش

شنبه ، ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ ، ۰۹:۵۷طلانیوز:اگرچه هنوز دستورالعمل بانک مرکزی مبنی بر تخصیص ارز ثانویه به ایرلاین های ایرانی ابلاغ نشده، اما امروز قیمت بلیت برخی پروازهای خارجی با کاهش روبه رو شد.     در حالی که سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد ایرلاین های خارجی در ایران ملزم به فروش بلیت پرواز به صورت ریالی...

طلا انتهای مبادلات جان گرفت/ وعده مذاکره باعث افت ارزش نفت به کف 200 روزه شد طلانیوز  ۳ دقیقه پیش

شنبه ، ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ ، ۱۰:۰۴جمعه ساعت 16 هر اونس طلای جهانی به قیمت 1176 دلار معامله می شد و در انتهای مبادلات بازار جهانی بالای سطح 1180 دلار قرار گرفت. در بازار سنگاپور ارزش طلا به 1184 دلار و 70 سنت در هر اونس رسید و طلای امریکا برای تحویل در دسامبر هم در سطح 1184 دلاری قرار گرفت. با وجود لمس کف 19ماهه...

قیمت روز آپارتمان های ۱۰۰ متری در تهران شبکه ایران  ۶ دقیقه پیش

ایران آنلاین /یک دستگاه آپارتمان 98 متری واقع در آپادانا با عمر 9 سال به قیمت 970 میلیون تومان یعنی به ازای هر مترمربع 9.9 میلیون تومان فروخته شده است. در منطقه 8 و لشگر شرقی واحد مسکونی 100 متری نوساز با قیمت 540 میلیون تومان، واحد 100 متری 6 ساله در ساعی با قیمت 800 میلیون تومان، واحد 105 متری 8 ساله...

ارز صادر کنندگان بازار را به نرخ تعادلی می رساند شبکه ایران  ۶ دقیقه پیش

ایران آنلاین /رئیس کل اسبق بانک مرکزی گفت: چند تصمیم عقلایی که بانک مرکزی گرفت و بعد به تصویب دولت و ستاد هماهنگی قوا رساند، باعث آرامش در بازار ارز در این چند روز شده است. طهماسب مظاهری در مصاحبه با رادیو با اشاره به انتصاب رئیس کل جدید بانک مرکزی گفت: چند تصمیم عقلایی که بانک مرکزی گرفت و بعد به...

فعال شدن چرخه اقتصادی با رونق صنعت ساختمان پول نیوز  ۱۲ دقیقه پیش

پول‌نیوز - رییس اداره کل برنامه ریزی و ارزیابی عملکرد بانک مسکن، گفت: در صورتی که صنعت ساختمان مورد توجه بیشتر قرار گیرد و با حمایت‌های دولتی ظرفیت این بخش افزایش یابد، قطعا تولید و اشتغال را به دنبال دارد.به گزارش گروه بانک و بیمه پول‌نیوز، فریبرز راحتی درباره میزان تاثیرگذاری التهابات ارزی در قیمت...

پیام مدیرعامل بانک ملت به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان دفاع مقدس پول نیوز  ۱۲ دقیقه پیش

پول‌نیوز - دکتر محمد بیگدلی مدیرعامل بانک ملت در پیامی، ۲۶ مرداد سالروز بازگشت اسرای ایرانی جنگ تحمیلی را به آزادگان و خانواده های آن ها تبریک گفت.به گزارش گروه بانک و بیمه پول‌نیوز، دکتر محمد بیگدلی مدیرعامل بانک ملت در این پیام با تبریک سالروز بازگشت آزادگان دفاع مقدس به میهن اسلامی، از آزادگان به...

۹ وعده رییس کل بانک مرکزی برای اقتصاد ایران بورس نیوز  ۱۲ دقیقه پیش

به گزارش بورس نیوز، عبدالناصر همتی در اینستاگرام خود آورده است: بسیار ممنون هستم از صاحبنظران و کارشناسان محترمی که در مورد سیاست های بانک مرکزی و اقداماتی که من باید یا نباید انجام دهم، دیدگاه هایشان را ارائه می دهند.همه عزیزان کم و بیش از آنچه من تحویل گرفته ام خبر دارند، به آن بزرگواران و خصوصا مردم...

تسهیلات جدید گمرک برای واردکنندگان/ آغاز صدور ضمانتنامه‌های یکساله بورس نیوز  ۱۲ دقیقه پیش

به گزارش بورس نیوز، علی معقولی به کمبود نقدینگی برای رفع این مشکل اشاره کرد و گفت:  یکی از این مشکلات، برای همه واحدهای تولیدی و صنعتی، ضمانتنامه بانکی یکساله را قرار دادیم تا با پرداخت این ضمانتنامه، کالاهای خود را ترخیص کنند.وی ادامه داد: برای کسانی که برای پرداخت ضمانتنامه های بانکی، مشکل داشتند...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده