تعداد بازدید: ۹
تاريخ انتشار: سه‌شنبه،۲۶ تیر ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۰۱:۲۸
تاریخ نگاری که در مرگش کسی اشک نریخت
ایران آنلاین /  تنی چند از بزرگترین محققان تاریخ اسلام در قرن بیستم شاگردان او در مدرسه مطالعات شرقی و دانشگاه پرینستون بوده‌اند. لوئیس آثار متعددی نوشته است که شامل موضوعاتی مانند تاریخ مدرن ترکیه، نظریه سیاسی در اسلام، اسلام در اروپا و اسماعیلیه می‌شود. کمتر محققی است که در مورد تاریخ خاورمیانه و جهان اسلام چنین آثار گسترده و تأثیرگذاری را منتشر کرده باشد.
تا پیش از رفتن به دانشگاه پرینستون، به‌نظر می‌رسد لوئیس تنها محقق دانشگاهی بود که شهرتش را مرهون آثار تحقیقی بوده است اما پس از انتقال به پرینستون و همزمان با جنگ اعراب و اسرائیل، او به یکی از صداهای مخالف اعراب و حامی اسرائیل در جهان غرب تبدیل شد. هرچند که در طول جنگ جهانی دوم، لوئیس در بخش اطلاعات ارتش بریتانیا خدمت کرده بود، که معمولاً به‌عنوان پیش‌زمینه فعالیت‌های سیاسی به آن استناد می‌شود، ولی رویه‌اش در تحقیق و تفکر همزمان با انتقالش به امریکا و جنگ اعراب و اسرائیل عوض شد.
بعد از این بود که لوئیس به یکی از بزرگترین یا حتی مهمترین محققانی تبدیل شد که در امریکا حامی دولت اسرائیل و مخالف چیزی بود که او آن را «مردمان عرب» می‌نامید. به نظر می‌رسد از آن هنگام بود که این تاریخ‌نگار خاورمیانه دیگر راضی به تفسیر تاریخ و مشاهده وقایع نبود و تلاش برای تغییر جهان را شروع کرد.
آثار و سخنانش پیش از دهه نود، حاکی از امیدش به تبدیل خاورمیانه به منطقه‌ای مدرن و «آزاد» بود یا دست‌کم این ادعایی بود که تا آغاز دهه ۹۰ تکرار می‌کرد.   استانداردهای دوگانه  لوئیس هرچند که همواره از نقص‌های مردمان عرب می‌گفت ولی شیفته جمهوری مدرن ترکیه و محمدرضا شاه پهلوی بود، تا آنجا که یکبار به ایران دعوت شد و شخصاً با شاه دیدار کرد.
با در نظر داشتن این نکته شاید بتوان فهمید چرا سال‌های بعدی و دهه‌های بعدی به یکی از جدی‌ترین منتقدان مسلمانان و حتی به‌صورت عمده تفکر اسلامی تبدیل شد. در سال 1990 میلادی، به‌عنوان سخنران سالانه جفرسون به پاس انتخابش به خاطر تلاش‌هایش در علوم انسانی از سوی «موقوفه ملی علوم انسانی» در امریکا برگزیده شد.
سخنرانی‌‌ او که بعدها به‌صورت مقاله‌ای در ماهنامه آتلانتیک به چاپ رسید، تبدیل به بیانیه سیاسی او برای سه دهه بعدی عمرش در تفکر و عمل سیاسی شد. این تاریخ‌نگار در آن مقاله اعلام کرد مشکل جهان غرب بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جهان اسلام خواهد بود.  لوئیس اصطلاح «برخورد تمدن‌ها» را که بعدها ساموئل هانتینگتون مشهورش کرد در همین مقاله «ریشه‌های خشم مسلمانان» وضع کرد.
لوئیس، تحت تأثیر ذهنیت جنگ سرد، بدین نتیجه رسیده بود که در نبود دشمنی مانند اتحاد جماهیر شوروی، تنها دشمن بالقوه جهان غرب و دنیای پیشرفته ، مسلمانان متعصب خواهند بود.  او اصرار داشت عقب‌ماندگی خاورمیانه نه بر اثر استعمار، بلکه زاییده جهل و تعصب مردمان عرب است.  لوئیس در دهه نود و سال‌های پس از آغاز قرن بیست و یکم، روابط صمیمانه‌ای با اهالی قدرت در ایالات متحده برقرار کرد و همواره بر سختگیری و فشار بر ملل خاورمیانه برای اصلاح امور تأکید می‌کرد.
سؤالی که برای بسیاری مطرح شده این است که عالِمی مانند لوئیس چطور با آگاهی از تأثیر بسیار مخرب استعمار بر تاریخ کشورهای خاورمیانه و نقش ایالات متحده در گسترش گروه‌های بنیادگرا، چطور راه حل بهبود اوضاع را در زور و مداخله از سوی ایالات متحده و غرب به‌صورت کلی می‌دید. شاید برخورد لوئیس با موضوع نسل‌کشی ارمنیان به دست ترک‌های جوان بتواند روش برخورد او را با موضوعات سیاسی مشخص کند.
با توجه به تحقیقات گسترده‌ای که در دهه اخیر انجام شده بسیار سخت است که کسی بپذیرد تلفات ارمنی‌ها صرفاً زاییده شرایط سخت سیاسی بوده و ارمنی‌ها هم در ایجاد آن شرایط بی‌تقصیر نبوده‌اند ولی لوئیس منکر نسل‌کشی برنامه‌ریزی‌شده ارمنیان توسط ترک‌های جوان بود و معتقد بود که مرگ‌و‌میر ارمنیان به خاطر شرایط نامساعد محیطی بوده و قصدی برای پاکسازی نژادی در کار نبوده و حتی کوچ اجباری هم در کشمکش سیاسی رخ داده است.
حال آنکه مستنداتی وجود دارند که نشان می‌دهند آواره کردن ارمنیان به دست ترک‌های جوان سازمان‌یافته بوده و با آگاهی از شرایط سخت محیطی آنها را مجبور کردند تا با حداقل توشه و امکانات راه‌های طولانی را پای پیاده طی کنند و همین باعث مرگ بسیاری از کودکان، کهنسالان و زنان شد. علاقه بسیار لوئیس به جمهوری سکولار ترکیه باعث می‌شد که براحتی چشم بر تمام این مدارک ببندد و معتقد باشد که کشتار ارمنیان نسل‌کشی نبوده است.
همین منطق را در آرای دیگر لوئیس هم می‌شود، دید.   از شرق تا برج‌های دوقلو در زندگی فکری و سیاسی لوئیس دو مقطع بسیار مهم وجود دارد. مقطع اول زمانی است که ادوارد سعید محقق و نظریه‌پرداز ادبی در کتابش به‌نام «شرق‌شناسی»، منتشر در 1982، به این موضوع پرداخت که چگونه شرق‌شناسی، بویژه شرق‌شناسی بریتانیایی، ابزاری در دست امپراطوری بریتانیا برای سیطره بر ملل شرقی بوده است.
البته موضوع کتاب سعید، روشنفکر فلسطینی‌الاصل، محدود به برداشت محققان خاورمیانه در مورد ملت‌های عرب بود و در مورد دیگر ملل شرق بحثی نداشت. از نظر ادوارد سعید لوئیس نمونه اعلای آن ذهنیت شرق‌شناسانه در قرن بیستم در میان محققان زنده بود. این نقد بنیان‌فکن لطمه جدی به حیثیت دانشگاهی و اعتبار علمی لوئیس وارد کرد.
این نقطۀ آغازِ افولِ سیطره لوئیس در میان دانشگاهیان بود؛ طوری که امروز چهار دهه پس از آن بحث‌ها کمتر پیش می‌آید آثار لوئیس به‌عنوان منابع درسی در دانشکده‌های مطالعات خاورمیانه و مطالعات اسلامی مدنظر قرار گیرد. از همین‌جاست که لوئیس توجهش را به سمت اهل قدرت و مردمان عادی برگرداند.
در سه دهه بعدی زندگی‌اش تقریباً تمام آثارش  را برای عموم تألیف کرد و روابطش با سیاستمداران در ایالات متحده و بخصوص با سیاستمداران نومحافظه‌کار عمق و گستره بیشتری یافت.  برگزیده شدن جورج بوش پسر و حادثه ۱۱ سپتامبر در واقع دومین نقطه تأثیرگذار در حیات سیاسی لوئیس بود. درست چند روز بعد از حادثه یازدهم سپتامبر، کتاب جنجالی لوئیس، «مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه»، که پیش از این حادثه و بدون اطلاع از این حادثه نوشته شده بود به بازار آمد.
کتاب انگاری جوابی بود به همه آن سؤال‌هایی که مردم پس از حادثه ۱۱ سپتامبر در مورد ریشه‌ها و عوامل آن داشتند. همین موضوع ،لوئیس را تبدیل به آن دانشمند نابغه‌ای کرد که جواب سؤال‌ها نزد اوست.  در این هنگام بود که لوئیس تبدیل به مشاور سیاستمداران پرنفوذی مانند دیک چنی (معاون وقت رئیس جمهوری) و دونالد رامسفلد (وزیر دفاع وقت امریکا) شد.
 لوئیس متهم شد که پیشنهاد حمله به عراق در سال 2003  را او داده است یا دست‌کم مقدمات نظری حمله را فراهم آورده است. هر چند خود او هیچگاه نپذیرفت که  پیشنهاد حمله به عراق کار او بوده ولی به وضوح باز هم چشم بر فجایع انسانی در پی حمله به عراق بسته بود. در واقع در اندیشه‌ها و پیشنهادهای سیاسی‌اش براحتی می‌توان اشاراتی به برخورد شدید با حکمرانان عرب  را دید و این باعث می‌شود کمتر کسی در صحت اتهام جنگ‌افروزی‌اش شک کند.
در سال 2008، که کشتی را کشتیبان دیگر آمده بود و نتایج اسفبار حمله به عراق عیان شده بود، در مصاحبه‌ای با روزنامه «جروزالم پست» لحنش بشدت نرم شده بود و معتقد بود: «چیزهایی هست که نمی‌توان تحمیل کرد از جمله آزادی یا دموکراسی. دموکراسی داروی بسیار قوی‌ای‌ است و باید تحت نظر پزشک مصرف شود و مقدارش بتدریج زیاد شود، وگرنه مریض را می‌کشد (با خنده).
به‌صورت کلی مسلمانان باید خودشان این کار را بکنند.» هنوز هم می‌شود رگه‌های انسان غربی نیک‌سرشت و مسلمان متعصب را در حرف‌هایش دید. عمرش به دنیا نبود، وگرنه در همین ماه‌های اخیر و آتی، سیاستمداران جنگ‌طلب بسیاری بر سرکارند که حاضرند تا روش چماقی‌اش را برای «اصلاح» خاورمیانه عملی کنند.
کلمات کلیدی برنارد لوئیس

کد خبر: 1201265  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای سياسي

بولتون با نتانیاهو در سرزمین های اشغالی دیدار می کند ایرنا  ۳۰ دقیقه پیش

به گزارش بامداد یکشنبه پایگاه خبری عرب 48، جان بولتون در حاشیه سفر دوره ای خود به ژنو و اوکراین روز یکشنبه به سرزمین های اشغالی سفر می کند.بر اساس این گزارش، قرار است مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ عصر یکشنبه و صبح دوشنبه با نتانیاهو گفت وگو کند.شبکه 10 تلویزیونی رژیم صهیونیستی گزارش کرده است: دو طرف...

مردم فراموش نمی کنند ایرنا  ۳۰ دقیقه پیش

روانشناسان در چهارچوب تحقیقات 'روانکاوی مثبت'، در جستجوی این پرسش که چه شیوه هائی ، سلامت روانی را حفظ می کند ، اهمیت 'قدردانی' را کشف کرده‌اند .آنچنانکه تحقیقات جدید نشان می‌دهد انسانهای قدردان و سپاسگزار راضی تر، خوشبخت تر و اجتماعی تر از افرادی هستند که با دقت تمامی جهات منفی زندگی را موشکافی و...

نشست‌های ویژه کمیسیون عمران درباره "نوسانات اجاره‌بهای مسکن" تسنیم  ۱ ساعت پیش

صدیف بدری سخنگوی کمیسیون عمران مجلس شورای‌اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم با اشاره به نابسامانی‌های ایجاد شده در بازار مسکن، به‌خصوص در حوزه اجاره‌بها، اظهار داشت: طی ما‌ه‌های اخیر بازار اجاره‌بهای مسکن شاهد نوسانات بسیاری بود که بخشی از آن...

واکنش مقامات جهان به اظهارات سخیف ترامپ درباره ایران!/از طعنه شرمن تا توصیه البرادعی نامه  ۱ ساعت پیش

به گزارش نامه نیوز «دونالد ترامپ» رییس‌جمهوری آمریکا که از همان روزهای نخستِ به قدرت رسیدن در کاخ سفید، کارزاری همه‌جانبه را علیه ایران و مردم این کشور آغاز کرده، در کنفرانس خبری با «جوزپه کنته» نخست‌وزیر ایتالیا در واشنگتن مدعی شد که حاضر است بدون هیچ پیش‌شرطی با ایرانی‌ها دیدار کند. وی در‌عین‌حال...

140 تن از نیروهای وابسته به ائتلاف سعودی در یمن کشته شدند ایرنا  ۲ ساعت پیش

به گزارش پایگاه خبری المسیره، دستکم 140 تن از نیروهای وابسته به عربستان سعودی و امارات متحده عربی در حمله این نیروها به شهرستان «دریهمی» واقع در استان حدیده کشته و 236 نفر نیز زخمی شدند.بر اساس این گزارش، عملیات نیروهای متجاوز به شهرستان «دریهمی» با مقاومت نیروهای یمنی دفع شده است.این گزارش می افزاید،...

هیاتی از انصارالله یمن با دبیرکل حزب الله لبنان دیدار کرد ایرنا  ۲ ساعت پیش

به گزارش ایرنا، شبکه تلویزیونی «المنار» بامداد یکشنبه با اعلام این خبر افزود: این دیدار در راستای تلاش های مستمر انصارالله برای به تصویرکشیدن رنج های ملت یمن در جریان تجاوز و محاصره بی رحمانه سعودی - آمریکایی علیه این کشور صورت گرفته است.براساس این گزارش ، هیات یمنی و دبیرکل حزب الله وضعیت سیاسی و انسانی...

وزیر دفاع: تمرکز ایران روی ارتقای توان موشکی است/ دقت روی رادارگریزی و سامانه‌های ضد موشک تسنیم  ۲ ساعت پیش

‎به گزارش خبرنگار‌ دفاعی خبرگزاری تسنیم امیر حاتمی وزیر دفاع در برنامه نگاه یک گفت: با توجه به تمرکز دشمن روی سامانه های ضد موشک ما هم تمرکز اصلی خود را روی ارتقا توان موشکی گذاشتیم و چون تنوع موشکی خوبی داشتیم روی دقت رادار گریزی و مقابله با سامانه های ضد موشک گذاشتیم. ‎وی افزود: در حوز...

کودتای سیاه-2| چرا آیت‌الله کاشانی تجدید رابطه با انگلستان را «عزای ملی» می‌دانست؟ تسنیم  ۲ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، 28 مرداد سال 32 عوامل رژیم پهلوی با کمک سازمان سیای آمریکا توانستند دولت قانونی محمد مصدق را برکنار و محمدرضاشاه که از کشور به ایتالیا گریخته بود را به ایران برگردانند.بیشتر بخوانید همه‌ چیز درباره «28 مرداد»؛ عوامل داخلی و خارجی کودتا...

وزیر دفاع: تمرکز و اولویت ما بر روی قدرت موشکی است/ همه نیازها را خودمان برطرف می کنیم آفتاب نیوز  ۳ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : امیر سرتیپ امیر حاتمی وزیر دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح طی سخنانی در برنامه زنده تلویزیونی «نگاه یک» به بهانه ۳۱ مردادماه روز صنعت دفاعی اظهار داشت: یکسال اخیر سال پر تلاشی برای مجموعه دفاعی کشور بود که البته این مجموعه در طول سال‌های انقلاب همواره پرتلاش بوده است.وی افزود: ما برنامه...

چرا باید از حزب تازه تأسیس استقبال کنیم شبکه ایران  ۳ ساعت پیش

ایران آنلاین /مؤسسان و منتخبان شورای مرکزی حزب رفاه ملت، عمدتاً نمایندگان ادوار مجلس هستند آنها که اتفاقاً سابقه حزبی چندانی هم در کارنامه فعالیت‌های سیاسی خود ندارند. این مهم شاید به عنوان یکی از نقاط ضعف تشکل یاد شده قلمداد شود. اما نکته قابل تأمل و البته قابل دفاع آن است که عده‌ای از فعالان...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده