تعداد بازدید: ۱۴
تاريخ انتشار: سه‌شنبه،۲۶ تیر ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۰۱:۲۸
شرق‌شناس‌ محبوب‌ نومحافظه‌کاران
ایران آنلاین /   اگر خانم بل که مادر عراق نوین لقب گرفته، در میانسالی خودکشی کرد و در وطن دوم خود؛ عراق به خاک سپرده شد، اما لوئیس و لمبتون این اقبال را داشتند که نزدیک یک قرن عمر کنند و دنیای جدید را نیز به چشم ببینند. لوئیس در یکی از آخرین یادداشت‌های مطبوعاتی‌اش که سال 2007 نوشته بود، از اسلام‌گرایی پس از نازیسم و کمونیسم به‌عنوان سومین انحرافی یاد کرده که در عمر خود با آن جنگیده است.
با همین رویکرد بود که او به‌عنوان مورخ محبوب جرج واکر بوش و متفکر تیم نئوکان‌ها بر طبل جنگ میان غرب و گروه‌های مسلمان غرب‌ستیز می‌کوبید با این هدف که آنها را مطیع دموکراسی مورد نظر غرب کند.  لوئیس رستگاری جهان اسلام را در این اطاعت می‌دید و معتقد بود که باید مسلمانان را به زور وارد این بهشت زمینی کرد.
وی که پیش از ساموئل هانتینگتون از «برخورد تمدن‌ها» سخن گفته بود، ابایی نداشت که به‌عنوان یک مورخ برجسته یهودی از بنیان رژیم اسرائیل دفاع کند و در تقویت آن بکوشد.   بدبین اما بی‌طرف  اهمیت لوئیس در این بود که می‌کوشید در عین دیگری‌پنداری مسلمانان، آنان را توجیه کند که در خصومت تاریخی میان آنها و غرب، کفه ترازوی تقصیر به زیان مسلمانان سنگینی می‌کند.
  لوئیس بخوبی از سابقه خصومت مسیحیان با مسلمانان در قرون وسطی خبر داشت و گسترش اقبال اروپایی‌ها و امریکایی‌ها به اسلام را در قرن اخیر به صراحت می‌پذیرفت و انکار نمی‌کرد، اما معتقد بود که در تخاصم دامنه‌دار میان برخی مسلمانان با تمدن غرب، این جهان اسلام است که باید دموکراسی و آزادی را تمرین کند و با واقعیت آن کنار بیاید.
لابه‌لای حرف‌های لوئیس سخنان تأمل‌برانگیزی وجود داشت که به سود آسیب‌شناسی وضعیت بغرنج و تلخ جهان اسلام در قرون اخیر بود، ولی لحن گزنده و همراهی او با سیاستمداران متخاصم غربی از وی چهره‌ای به‌غایت منفی ساخت که گویی تنها متفکر نظریه‌پرداز استعمار جدید علیه جهان اسلام به‌نظر می‌آمد.
  همین صبغه و سابقه بود که در سال پایانی حیات 102 ساله او با روی کار آمدن بازرگان سیاستمدار و متخاصمی چون دونالد ترامپ، بار دیگر لوئیس تولدی دوباره در عالم سیاست بیابد و نامش به بهانه ظهور ترامپ در عرصه سیاست جهانی به‌عنوان نظریه‌پرداز اصلی برخورد تمدن‌ها به گوش برسد. هرچند نه برای او رمقی مانده بود که همچون سال‌های ریاست جرج بوش دوم با نئوکان‌های کاخ سفید همراهی کند و نه شاید روحیه‌اش با تیم جدید حاکم بر امریکا هم‌خوانی چندانی داشت.
 او با وجود همه بدبینی‌هایش به جهان اسلام، وجهه بی‌طرفانه و محققانه خود را در آثارش حفظ می‌کرد و از همین رو حتی آثارش از سوی حوزه علمیه قم و دیگر نهادهای دینی کشور ترجمه و منتشر می‌شد و مورد استفاده قرار می‌گرفت[1].   درک اسلام و غرب لوئیس در ماه‌های پر تنش پس از 11 سپتامبر می‌گفت که جهان اسلام نباید بگذارد عملیات‌های انتحاری گروه‌های تروریستی به‌عنوان نماد مسلمانی در دنیای معاصر مطرح شود و استعدادهای جهان اسلام را تباه کند.
وی که در سال 1990 نسبت به خطر گسترش جنگ‌های مذهبی متعصبانه هشدار داده بود، بخوبی از ذات غیر سکولار اسلام آگاهی داشت و در ابتدای کتاب «زبان سیاسی اسلام» تصریح کرده بود که تا پیش از نفوذ فرهنگی غرب در جهان اسلام، تمایزی میان دین و دولت وجود نداشت و بر این اساس، سکولاریسم را یک محصول وارداتی کاملاً غربی دانسته بود.
لوئیس نسبت به خانم‌ها بل و لمبتون دو ویژگی منحصر به فرد داشت: آگاهی گسترده وی از سه دین بزرگ ابراهیمی و تسلط او به سه زبان عربی، فارسی و ترکی که تاریخ، فرهنگ، سیاست و سنت‌های جهان اسلام را در قرون اخیر شکل داده بودند.  این دو ویژگی به لوئیس قدرت و اشراف منحصر به فردی در تجزیه و تحلیل تحولات جهان اسلام در طول تاریخ آن داده بود.
دغدغه او نیز درک نسبت میان اسلام و غرب و سپس اثرگذاری بر این رابطه پر فراز و نشیب تاریخی بود. شاید بتوان نسبت میان لوئیس و سیاست را با یک یهودی امریکایی دیگر به‌نام رابرت اوپنهایمر مقایسه کرد که اکنون به‌عنوان پدر بمب اتمی شناخته می‌شود. اوپنهایمر که مطالعات شرق‌شناسانه نیز در دانشگاه هاروارد داشته است، به سبب مدیریت پروژه منهتن و ساخت بمب اتمی که در پایان دادن به جنگ جهانی دوم مؤثر واقع شد، تحت ملامت و مذمت بسیاری قرار داشته است.
  لوئیس، تاریخ را به سلاح مورد استفاده سیاستمداران امریکایی بدل کرد و اوپنهایمر نیز دانش فیزیک را ابزار پیروزی مقتدرانه امریکا و صدرنشینی این کشور در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم تاکنون کرد. کمک‌های بی‌نظیر این دو دانشمند یهودی به توسعه‌طلبی سیاستمداران امریکایی مانع از نقش‌آفرینی علمی و اثرگذاری فکری آنان نبوده است.
  همچنان‌که کتاب «دولت و حکومت در اسلام» نوشته خانم لمبتون به‌عنوان یکی از آثار قابل توجه و مرجع در حوزه اندیشه سیاسی اسلام شناخته می‌شود، کتاب «زبان سیاسی اسلام» نوشته برنارد لوئیس و نیز مشارکت او در تألیف تاریخ اسلام دانشگاه کمبریج و دایرة المعارف اسلام انتشارات بریل در لیدن هلند نیز به‌عنوان منابع مهمی حتی برای محققین مسلمان به شمار می‌آید و نشان از آگاهی گسترده لوئیس نسبت به تاریخ و اندیشه اسلامی دارد.
حاصل مطالعات لوئیس در حوزه تاریخ سیاست و فرهنگ جهان اسلام وی را به این نتیجه رسانده بود که در پایان کتاب «زبان سیاسی اسلام» بگوید مسلمانان برای حل مشکلات خود تنها به مدد داروهای معجزه‌آسای وارداتی غرب و شرق همچون مشروطه و آزادی کاری از پیش نمی‌برند و راهی جز سازگار کردن اینها با سنت‌های اصیل دینی خود ندارند.
در ورای رفتارهای سیاسی گزنده و سوءتفاهم‌برانگیز لوئیس در هم‌نوایی با سیاست‌های استعماری امریکا و اسرائیل، شاید همین دستاوردهای علمی و تحقیقی را بتوان به‌عنوان میراث سودمند لوئیس برای عرضه به پژوهشگران حوزه مطالعات اسلامی و نیز نوگرایان، روشنفکران و فعالان سیاسی مسلمان برگرفت و به‌عنوان راهکاری که حاصل قریب هشتاد سال مطالعه و تجربه بی‌نظیر این شرق‌شناس غرب‌دوست بوده است مورد بررسی و سنجش قرار داد.
  پانوشت:  [1] - کتاب «زبان سیاسی اسلام» که از آثار متأخر لوئیس و در نقد و بررسی موج برخاسته از انقلاب اسلامی ایران بود در سال 1378 از سوی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ترجمه و منتشر شد. پیش‌تر نیز کتاب «مسلمانان در اروپا» سال 1376 از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی ترجمه و منتشر شده بود.
کلمات کلیدی برنارد لوئیس

کد خبر: 1201270  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای فرهنگي

نخستين حضور ليلا حاتمي و ساعد سهيلي در شبكه نمايش خانگي آفتاب نیوز  ۲ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : پيش توليد  سريال «نهنگ آبي» كه براي شبكه  نمايش خانگی توليد مي شود به كارگردانی فريدون جيرانی، تهيه كنندگی سعيد ملكان  ونويسندگی بهرام توكلی آغاز شده است.در اين سريال براي نخستين بار ليلا حاتمی و ساعد سهيلی در شبكه نمايش خانگي حضور خواهند داشت.چهره های مطرح سينما نقش های...

رنگ و بوی تاریخ در میان کویر شبکه ایران  ۲ ساعت پیش

ایران آنلاین /در دوره‌هایی این موزه علاوه بر نمایش آثاری که در دل خود داشت، نمایشگاه‌های دوره‌ای را نیز از هنرمندان مشهور در سطح کشور و دنیا برپا می‌کرد که برای من به عنوان فردی که ساکن کرمان بودم، بسیار جذاب بود البته در سال‌های اخیر این نوع رویدادها را موزه هنرهای معاصر تهران...

رمزگشایی از خانه مخوف پیرمرد نقاش شبکه ایران  ۲ ساعت پیش

ایران آنلاین /«گفتن در عین نگفتن» شرح یکی از آن خانه‌ها و اتفاقات اسرار‌آمیز درون آن است. ساکن خانه پیرمردی است در آستانه‌ صد سالگی و وارث تمام املاک وگنجینه حاصل از سال‌ها دزدی و راهزنی پدر. پیرمردی که به نقاشی اشتغال دارد و دارای شخصیتی چند گانه است.  هنرمند،...

علی رفیعی: عمرم با محدودیت و ممنوعیت گذشت شبکه ایران  ۳ ساعت پیش

ایران آنلاین /«جشن حافظ»؛ جشنی که جرقه اولیه‌اش در دهه 70 زده شد؛ در مراسمی که منتقدان برای تقدیر از منتخبان سینمایی‌شان گرفتند، علی حاتمی یکی از برگزیدگان بود. می‌گفت، نام علی حاتمی که اعلام شد آنقدر هول شده بود که نزدیک بود روی پله‌ها زمین بخورد و هنگام دریافت جایزه...

خانیان و سیدآبادی نامزدهای ایران در «آسترید لیندگرن» شبکه ایران  ۳ ساعت پیش

ایران آنلاین /انجمن نویسندگان کودک و نوجوان چند سالی‌ست که بواسطه تعاملی که با مسئولان این جایزه داشته از جمله تشکل‌های صلاحیتدار برای معرفی نامزدهای ایرانی این جایزه به شمار می‌آید. این جایزه که بعد از نوبل، گران‌ترین جایزه ادبی جهان به شمار می‌آید از سال 2002 و بعد از درگذشت...

ایده حضور هنرورها در «آرماندو» از کجا شکل گرفت؟/ ورود به زندگی خصوصی عشق سینماها! خبرگزاری فارس  ۴ ساعت پیش

خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: این شب‌ها مجموعه تلویزیونی «آرماندو» از شبکه یک سیما پخش می‌شود که در لایه اول به موضوع عشق و عاشقی می‌پردازد و در لایه دوم زندگی هنرورها را تصویر می‌کند. قشری که در مرحله تولید فیلم‌ها وسریال‌ها از اهمیت بالایی برخوردارند اما کسی جز نقش‌ اول‌ها معمولا دیده نمی‌شود. ...

دوبلور مطرح تلویزیون درگذشت ایلنا  ۴ ساعت پیش

دوبلور مطرح تلویزیون درگذشت به گزارش ایلنا، محمد عبادی از ۲۵ سالگی به‌طور حرفه‌ای کار دوبله را آغاز کرد و افزون بر دوبله، پیشینهٔ بازیگری در سینما و تلویزیون را هم دارد. محمد عبادی دوبلور نقش‌های مختلفی در فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی از جمله «ناوارو» در نقش اوکلند، «جنگجویان...

پیام تسلیت معاون سیما به مناسبت درگذشت محمد عبادی ایلنا  ۴ ساعت پیش

پیام تسلیت معاون سیما به مناسبت درگذشت محمد عبادیبه گزارش ایلنا، در متن پیام مرتضی میرباقری آمده است:  "انا لله و انا الیه راجعون خبر درگذشت صدای ماندگار واحد دوبلاژ رسانه ملی جناب آقای محمد عبادی مرا و تمامی دوستداران و علاقمندان این هنرمند گرانقدر را اندوهگین کرد. هر چند اکنون محمد عبادی در میان ما نیست اما بی‌تردید هنر والا و صدای...

«محمد عبادی» دوبلور پیشکسوت درگذشت+ پیام تسلیت معاون سیما خبرگزاری فارس  ۵ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون خبرگزاری فارس، «محمد عبادی» دوبلور پیشکسوت ساعاتی پیش پس از تحمل یک دوره بیماری و بر اثر ایست قلبی در بیمارستان فیروزگر تهران جان به جان آفرین تسلیم کرد. بنا بر این گزارش، محمد عبادی متولد سال 1326 در شهر تهران است و از 25 سالگی وارد عرصه دوبله شده بود و  نقش های مختلفی...

قرارگاه فرهنگی مردمی اربعین آغار به کار کرد خبرگزاری فارس  ۷ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار حج و زیارت خبرگزاری فارس، مراسم آغاز به کار قرارگاه فرهنگی اربعین حسینی عصر امروز ۲۳ مردادماه با حضور حجت‌الاسلام سیدحسن ابوترابی فرد امام جمعه موقت تهران و سعید اوحدی رییس سازمان فرهنگی هنری  شهرداری برگزار شد. امام حسین(ع) نورانی‌ترین چراغ هدایت است   سعید اوحدی رییس فرهنگی هنری...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده