تعداد بازدید: ۱۰
تاريخ انتشار: دوشنبه،۲۲ مرداد ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۱۴:۴۴
سیستان در خشکی و افغانستان پرآب!
سلامت نیوز:در پژوهشی در خصوص حقوق بین‌الملل، پژوهشگران حقوق ایران در بهره‌برداری از رودخانه هیرمند را مورد بررسی قرار داده‌اند.به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا، عبارت بحران آب، اصطلاحی است که برای انسان امروز آشناست. آب به منزله نیروی حیات‌بخش زمین که قرن‌ها عامل برقراری زندگی و حرکت بوده است، به علت فعالیت‌های مخرب بشری و مدیریت ناصحیح منابع آبی در وضعیت ناخوشایند کمی و کیفی قرار دارد.
رودخانه‌های فرامرزی به‌منزله یکی از منابع آب شیرین، برای کشورها از اهمیتی انکارناپذیر برخوردارند. رودخانه‌هایی که به‌واسطه گذر از مرزهای سیاسی دو یا چند کشور و ورود منافع کشورهای مختلف به عرصه بهره‌برداری، استفاده از آن‌ها خالی از چالش نیست. افزایش بهره‌برداری از سوی کشورهای بالادست در پی افزایش بحران آب و رشد تقاضا معمولاً سبب تعارض منافع میان کشورهای بالادست و پایین‌دست می‌شود.
به اعتقاد محققین، رودخانه‌های بین‌المللی، رودهایی هستند که از داخل چند سرزمین عبور یا چند کشور را از یکدیگر جدا می‌کنند. ایران نیز با همسایگان خود در چند رودخانه بین‌المللی مشترک است که ارس و اروندرود به منزله رودخانه‌های بین‌المللی مرزی و هیرمند به منزله رودخانه بین‌المللی فرامرزی از اهمیت فراوانی برخوردارند.
رودخانه هیرمند که از کوه‌های افغانستان سرچشمه می‌گیرد و درنهایت پس از پیمودن ۱۱۰۰ کیلومتر به دریاچه هامون در استان سیستان و بلوچستان ایران می‌ریزد از اهمیت انکارناپذیری برای هر دو کشور ایران و افغانستان برخوردار است. موقعیت خشک جغرافیایی حوضه آبی هیرمند سبب شده است تا هر دو کشور درصدد حداکثر استفاده از این نعمت خدادادی در جهت رونق و آبادانی خود باشند.
اما به واسطه مجموعه‌ای از مسائل، اختلافات موجود بر سر تقسیم آب هیرمند و دیگر حقوق مربوط به این رودخانه بین‌المللی همچنان مورد چالش است.در همین رابطه، پژوهشگرانی از دانشگاه شاهد، در تلاشی پژوهشی، حقوق ایران را در بهره‌برداری از رودخانه هیرمند از منظر حقوق بین‌الملل موردبررسی و ارزیابی قرار داده‌اند.
بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از این بررسی‌ها، اقدامات سازمان ملل متحد به‌خصوص قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل، تلاش‌های کمیسیون حقوق بین‌الملل و رویه قضایی و داوری به‌خوبی این رویکرد را نشان می‌دهند که جامعه بین‌المللی، حقوق کشورهای پایین‌دست درخصوص بهره‌برداری از یک رودخانه فرامرزی را امری انکارناپذیر می‌داند و اعمال حاکمیت کشور بالادست نباید به‌گونه‌ای باشد که این حقوق را دچار مخاطره کند.
تابه‌حال معدودی از این تلاش‌ها به ایجاد حقوقی سخت و الزام‌آور منجر شده است، اما باوجوداین، می‌توانند تکیه‌گاهی استوار برای کشورهای پایین‌دست به‌منظور پیگیری حقوق خود باشند.به گفته دکتر سیامک کرم زاده، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شاهد و همکارش: «تقریباً در تمامی متون حقوقی که نسبت به یک وضعیت، اصولی را تبیین می‌کنند این عبارت که "مگر طرفین به‌گونه‌ای دیگر توافق کنند" درج‌شده است و این بدان معناست که کشورهای ذی‌نفع، اولین گزینه‌ها در حل معضلات بین‌المللی هستند.
یعنی اصول مندرج، زمانی بر وضعیت حاکم خواهند شد که توافقی الزام‌آور میان کشورها در بین نباشد».این محققان می‌گویند: «درخصوص وضعیت تقسیم آب رودخانه هیرمند، معاهده ۱۳۵۱ میان ایران و افغانستان لازم‌الاجرا و دایر بر حیات حقوقی خود است. اما دولت افغانستان به واسطه خشک‌سالی و ایجاد نکردن شروط لازم برای اجرای معاهده، از اجرای توافق مزبور سرباز می‌زند و حق‌آبه مندرج در معاهده را به ایران نمی‌دهد.
لذا چالش سهم آب ایران از رودخانه هیرمند همچنان به قوت خود باقی است».طبق یافته‌های این تحقیق، باوجوداینکه دولت ایران به دلایل ظاهراً سیاسی قصدی مبنی بر رجوع به داوری، که در پروتکل دوم معاهده ذکر شده است، ندارد و مذاکره را تنها راه‌حل موجود برای حل اختلاف میان خود و افغانستان می‌داند، اما این بدان‌معنی نیست که وضعیت فعلی یک وضعیت خلأ حقوقی است و حتی اگر فرضاً شرایط برای اجرای معاهده مزبور مهیا نباشد و دولت افغانستان بری از هرگونه مسئولیت ناشی از اجرا نکردن معاهده باشد، بااین‌حال اصول عرفی و استواری در حقوق بین‌الملل وجود دارد که در صورت فقدان توافقی الزام‌آور میان کشورها می‌تواند روابط ایشان را درخصوص بهره‌برداری از یک رودخانه بین‌المللی تنظیم و حقوق کشورهای پایین‌دست را تأمین کند.
به اعتقاد دکتر کرم زاده و همکار محققش: «درواقع دولت ایران بایستی ابتدا اجرای فوری معاهده را از دولت افغانستان مطالبه کند و اگر شرایط به‌گونه‌ای است که معاهده به‌صورت کامل نمی‌تواند اجرا شود باید در کمیته مشترک نسبت به اقدامات لازم برای به‌حداقل‌رساندن زیان‌های ایران تصمیمات سریعی اتخاذ شود.
با توجه به طول مدت اهمال دولت افغانستان به ندادن سهم ایران از هیرمند، به نظر نمی‌رسد که طرف مقابل برای خود مسئولیتی درخصوص اجرا نکردن معاهده متصور باشد و این بدان‌معناست که صرف تکیه بر معاهده نمی‌تواند مستمسکی استوار برای احقاق حق ایران باشد. لذا دولت ایران بایستی با تکیه بر اصولی نظیر استفاده منطقی و منصفانه از آب یا اصل لاضرر وجه عرفی حقوق خود را پررنگ‌تر کند و در مذاکرات، صرف‌نظر از قابلیت اجرایی معاهده، بر عرفی‌بودن حق ایران از هیرمند تأکید کند».
آن‌ها می‌افزایند: «البته ثبت معاهده ۱۳۵۱ در دبیرخانه سازمان ملل متحد می‌تواند ایران را در مسیر خود در بهره‌مندی از منافع مندرج در آن یاری رساند. ثبت در دبیرخانه سازمان ملل متحد شرط الزام‌آوربودن معاهده نیست، اما موافقتنامه‌هایی که مراحل ثبت را می‌گذرانند قابلیت استناد در برابر ارکان سازمان ملل متحد را پیدا می‌کنند.
صرف‌نظر از انتشار این سند به منزله موافقت‌نامه‌ای الزام‌آور که ایجادکننده وضعیت عینی است، قابلیت استناد در برابر ارکان سازمان ملل متحد به ایران قدرت مانور بیشتری برای تحقق اهداف خود می‌دهد».نکتة دیگری که باید در این مجال به آن پرداخت، حق تالاب هامون از رودخانه هیرمند است.
دکتر کرم زاده و همکارش می گویند: «آنچه در معاهده مزبور تحت عنوان حق‌آبه از آن یاد شده است صرفاً با درنظرگرفتن ملاحظات کشاورزی و نیاز آب شرب مردم بومی منطقه آبریز هیرمند است. این در حالی است که تالاب هامون به منزله میراث مشترک بشری براساس اصول عرفی حقوق بین‌الملل محیط‌زیست حقی انکارناپذیر از رودخانه هامون دارد.
درواقع دولت افغانستان با تحویل ۲۶ متر مکعب در ثانیه (به‌طور متوسط در سال) از آب رودخانه هیرمند به ایران موجب پایان مسئولیت خود نمی‌شود، بلکه حفظ تالاب هامون به منزله تعهدی بین‌المللی همواره بر ذمه دو کشور به‌خصوص افغانستان به منزله کشور حاکم بر رودخانه تأمین‌کننده هامون است. البته این امر به‌طور ضمنی از سوی دولت افغانستان نیز تأیید شده است، به‌گونه‌ای که در بیانیه پایانی نشست مشترکی که دولت افغانستان به نمایندگی عبدالله عبدالله در تهران برگزار کرد به این مسئله تأکید شد و به‌موجب آن دو کشور خود را متعهد می‌دانند چارچوب‌های مناسبی برای حل معضل تالاب هامون بیایند».
مقاله علمی پژوهشی برگرفته از این تحقیق که سعی در بررسی حقوق منصفانه ایران در استفاده از آب رودخانه هیرمند دارد، در نشریه «مطالعات حقوق انرژی» وابسته به دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به چاپ رسیده است.

کد خبر: 1236891  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: سلامت نیوز
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای علمي

اسد در پیام تسلیت به پوتین: صهیونیست‌ها مقصرند العالم فارسی  ۳۶ دقیقه پیش

العالم - سوریه بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه شامگاه چهارشنبه در پیامی به ولادیمیر پوتین همتای روسی خود، جان باختن شماری از نظامیان این کشور در حادثه انهدام هواپیمای «ایلیوشین20» را تسلیت گفت. به نوشته خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) اسد در این پیام ضمن اعلام همدردی با مردم...

متن کامل توافق 10 بندی روسیه و ترکیه در سوچی درباره ادلب سوریه العالم فارسی  ۵ ساعت پیش

العالم- سوریه یک رسانه انگلیسی‌زبان اماراتی روز چهارشنبه آنچه به ادعای این رسانه متن کامل تفاهم حاصل شده میان ترکیه و سوریه درباره ادلب سوریه است را منتشر کرده است.  «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهور روسیه روز دوشنبه (۱۷ سپتامبر/۲۵ شهریورماه) در کنفرانس خبری...

نسخه چندش آور چشم بادامی ها برای لاغری + عکس بهداشت نیوز  ۶ ساعت پیش

نسخه چندش آور چشم بادامی ها برای لاغری + عکس چاقی مشکل بسیاری از افراد در سایر کشور‌های دنیا است و علاوه بر انتقال این بیماری از طریق وراثت و ژنتیک، گاهی عادات بد غذایی و بی تحرکی عامل پدیدار شدن آن است و مبتلایان خود در سنین مختلف را رنج می‌دهد. درمان چاقی و مسئله کاهش وزن یکی از کار‌های پر درآمدی است که بسیاری از افراد را به...

پیوستن یک شاهزاده مطرح به جمع مخالفان بن‌سلمان در لندن العالم فارسی  ۶ ساعت پیش

  العالم - عربستان سعودی بر اساس آنچه مجتهد در صفحه شخصی خود در توئیتر نوشته، یکی از مهمترین شخصیت‌های حاضر در لندن در کنار احمد بن عبدالعزیز برادر شاه سعودی، برادرزاده‌اش سلمان بن سلطان است که دامادش هم به شمار می‌رود. سلمان بن سلطان قبلا معاون وزیر دفاع،...

نخستین قطار هیدروژنی جهان وارد شبکه حمل و نقل آلمان شد همشهری آنلاین  ۶ ساعت پیش

نخستین قطار هیدروژنی جهان وارد شبکه حمل و نقل آلمان شد نخستین قطار هیدروژنی جهان وارد شبکه حمل و نقل آلمان شد دانش > محیط زیست جهان - همشهری آنلاین:شرکت چندملیتی فرانسوی آلستوم نخستین قطار هیدروژنی جهان به نام کورادیا ایلان را تولید و بهره‌برداری کرد. ...

کشف ماده‌ای که ۱۰ میلیارد برابر سخت‌تر از فولاد است همشهری آنلاین  ۶ ساعت پیش

کشف ماده‌ای که ۱۰ میلیارد برابر سخت‌تر از فولاد است کشف ماده‌ای که ۱۰ میلیارد برابر سخت‌تر از فولاد است دانش > دانش - همشهری آنلاین:محققان با شبیه سازی رایانه‌ای قدرتمندترین ماده جهان را رصد کردند. این ماده که پاستای هسته نام دارد و در پوسته ستاره نوترونی جای گرفته، ده میلیارد...

راهکار گوگل برای پرداخت درآمد به کاربران فروشگاه گوگل پلی هموطن سلام  ۸ ساعت پیش

گوگل قصد دارد با راه‌اندازی یک برنامه وفاداری در گوگل پلی، درآمدهای کاربران این فروشگاه اینترنتی را افزایش دهد. این برنامه وفاداری Play Points نام دارد و در آن از سیستم امتیازدهی استفاده می‌شود. در این شیوه، کاربران پس از ثبت نام در برنامه مزبور، می‌توانند بر اساس خریدهای خود امتیاز جمع‌آوری کنند. ...

قرارداد 1 میلیارد دلاری رقیب "تسلا" با عربستان سعودی هموطن سلام  ۸ ساعت پیش

به نقل از تلگراف، رقیب تسلا به نام "لوسید" که خودروهای برقی لوکس می‌سازد، خبر بزرگ و مهمی را مخابره کرده است! این استارتاپ، یک سرمایه 1 میلیارد دلاری باورنکردنی را از عربستان سعودی گرفته است. این معامله با صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی (PIF) از سال 2020 و با رونمایی از خودروی "Lucid Air" به...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده