تعداد بازدید: ۶
تاريخ انتشار: سه‌شنبه،۲۳ مرداد ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۰۷:۲۸
ریشه ای به قدمت هزاران سال
ایران آنلاین /   بیضایی در این نمایشنامه محدودیت در روایت را به‌طور کامل می‌شکند و مخاطب را با چند قصه گوی مختلف روبه‌رو می‌کند که هرکدام راوی داستان مربوط به خودشان هستند اما درعین حال، زنجیروار در حال ساخت امر کلی تری هستند که ساختار نمایش را می‌سازد. افرا سزاوار، دختر زیبا و آگاه شهرستانی است که به‌همراه خانواده به تهران نقل مکان کرده است و در یکی از املاک شازده بدرالملوک قاجار زندگی می‌کند.
  او معلم مدرسه و در میان اهل محله بسیار محبوب و مورد اعتماد است. افرا که از جانب بدرالملوک به معلم سرخانگی شازده چلمن میرزا (که عقب مانده است و تنها بازمانده خاندان) منصوب شده، به درخواست او برای ازدواج با شازده جواب منفی داده و نامزدی با پسرعموی خیالی را دستاویزی می‌کند برای رهایی از این پیشنهاد.
همین مسأله باعث شروع مشکلاتی می‌شود که بدرالملوک برایش رقم می‌زند؛ از اتهام به دزدی تا هو شدن توسط شاگردان و هم محله‌ای‌هایش که بدون اطلاع کافی اتهام او را می‌پذیرند. او در نهایت با شهادت شازده چلمن میرزا و کمک دو نفر از هم محله‌ای‌ها از اتهاماتش تبرئه می‌شود.
«هیوارد» در تعریف ملودرام آن را واکنشی می‌داند جهت دفاع از ارزش‌های تازه شکل گرفته طبقه بورژوا در مقابل ارزش‌های رو به زوال طبقه آریستوکرات؛ وقتی طبقه متوسط دیگر حاضر نیست به قوانین و ارزش‌های طبقه فئودال تن در دهد، این کشمکش طبقاتی به قلمرو امور جنسی واپس رانده می‌شود و خود را از طریق سوءاستفاده جنسی یا تجاوز متجلی می سازد.
  با توجه به این وجه از تعریف هیوارد، نمایش افرا، ملودرامی است درمورد دوشیزه‌ای از طبقه متوسط که از طرف بازمانده طبقه اشراف (شازده بدرالملوک قاجار) هتک حرمت می‌شود. نگاه برتر طبقاتی در این اثر همه جانبه است و به طبقه‌بندی فئودال و کارگر ختم نمی‌شود. این موضوع در دیالوگ‌های پسر دوچرخه‌سازی که عاشق افرا شده است کاملاً محسوس است.
پسر دوچرخه ساز (حمید شایان) با علم به اینکه از نظر سواد و آگاهی در جایگاه پایین تری از افرا قرار دارد، بارها تهرانی بودنش را امتیازی در مقابل شهرستانی بودن افرا می‌بیند و در نهایت او هم مانند بدرالملوک وقتی دستیابی به افرا را ممکن نمی‌بیند تبدیل به سردسته هتاکان می‌شود. در حقیقت «افرا» در این نمایش که نسرین درخشان‌زاده، هم در لحن و هم در اکت، بخوبی از پس ایفای آن برآمده است، فریاد اعتراضی است به ارزش‌های رو به زوال رفته انسانی.
 به‌ گفته آدورنو «هنر در واقع یکی از آخرین حوزه‌هایی است که در جامعه بیگانه شده بورژوایی می‌توان در آن، هرچند به شکلی معوج، از ارزش‌هایی دفاع کرد که جای دیگری برای دفاع از آنها باقی نمانده است.» شاید به‌همین علت است که بیضایی در صحنه بازگشت افرا به خانه پس از تبرئه شدنش، با وجود میلش به اتمام نمایش آن را ادامه می دهد.
پسرعموی خیالی رنگ واقعیت به خود می‌گیرد تا نشانی باشد از میل به مقطوع‌النسلی طبقه اشراف و ادامه نسل انسان‌های شریفی همچون افرا.  هرچند شاید داستان شخصیت‌هایی را که ابتدا محبوب جامعه هستند و رفته‌رفته مغضوب می‌شوند، در فیلم‌هایی همچون هانت، مالنا و داگویل هم دیده باشیم اما فرمی که بیضایی برای روایت این نمایشنامه در نظر گرفته است آن را در نوع خود منحصربه فرد و سؤال برانگیز می‌کند.
داستان در روایتی خطی و با شخصیت‌های متفاوت، اما نه با دیالوگ که با مونولوگ‌های تکه تکه پیش می‌رود. افرا، نه فقط به خاطر قصه و زبان غنی بیضایی، بلکه به‌خاطر فرم انتخابی اوست که مورد توجه قرار می‌گیرد. فرم در درجه اول متعهد به تمامیت و جامعیت خویش است، به بیانی دیگر متعهد به قافیه است، متعهد به خوش ساخت کردن خویش، تعهدی که کارگردان این اثر، سهیل ساعی، در اجرای این نمایشنامه بخوبی از عهده‌اش برآمده است.
  ساعی با درک درست از فرم روایی این نمایشنامه و با دقت در فرم اجرایی آن سعی کرده است اثری را به نمایش بگذارد که علاوه بر محتوا در شکل اجرا هم به متن وفادار مانده و شانه به شانه متن، تجربه‌ای درخور را پیش روی مخاطب قرار دهد. اما چیزی که سهیل ساعی آن‌طور که باید و شاید به آن توجه نکرده یا آگاهانه آن را نادیده گرفته است، اهمیت سکوت در نمایش است.
  به گفته برنارد شاو: نمایشنامه سکوت‌هایی است منقطع. مکث و سکوت حربه‌ای مهم برای هدایت و کنترل تمرکز مخاطب است. این موضوع را می‌توان به تشدید فضا و احساس صحنه نیز تعبیر کرد. خصوصاً در این نمایش که مخاطب با داستان و دیالوگ‌های درگیر‌کننده و نمایشنامه‌ای چند صدایی روبه‌رو می‌شود، فقدان مکث و سکوت در اجرا کاملاً به چشم می‌آید.
به بیانی دیگر روایت و فرم و محتوای نمایش در محور هم نشینی با قواعد مشخص است که به بیننده عرضه می‌شود و نادیده گرفتن‌شان می‌تواند نمایش را به سوی ایده‌ای نسج نیافته سوق دهد. این اثر به‌خاطر نوع ارتباط خود با امر واقع و به این خاطر که اساساً در نقطه تلاقی واقعیت‌های متفاوت و در عین حال همراستا شکل می‌گیرد، عملاً لایه‌های مرئی و نامرئی حقیقت جهان داستان را به‌طور بالقوه موضوع خود می‌سازد.
این همان نکته ای است که سعید حسنلو به‌عنوان طراح صحنه این نمایش، با نکته سنجی به آن جامه عمل پوشانده. تقسیم‌بندی صحنه به لایه‌های موازی نه به‌خاطر متنزع کردن حقایق که اتفاقاً به‌دلیل سیال بودن واقعیت در بسترهای متفاوت است که جلب توجه می‌کند. «...کسی دوستدار واقعیت نیست.
همه دوستدار اون توافق عمومی اعلام نشده‌ای هستند که برای مدتی رسماً واقعیت نامیده میشه...». کلمات کلیدی نمایش نمایشنامه تئاتر افرا یا روز می گذرد سهیل ساعی بهرام بیضایی

کد خبر: 1237736  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای فرهنگي

تئاتر خصوصی ناجی نمایش ایرانی رو به زوال خبرگزاری برنا  ۱۵ دقیقه پیش

تئاتر خصوصی ناجی نمایش ایرانی رو به زوال به گزارش خبرگزاری برنا تماشاخانه پالیز که یکی از سالنهای استاندارد با جذب مخاطب بالا برای اجرای نمایشهای مختلف است این روزها در حال تعطیلی است در حالی که این اتفاق میتواند هر کدام از سالنهای خصوصی تئاتر تهران را تهدید کند چرا که به هر حال سر پا نگه داشتن سالنهای تئاتر خصوصی نیازمند حمایت...

شبکه 3 کنارگذاشتن محمدرضا گلزار از مجری گری یک برنامه تکذیب کرد آفتاب نیوز  ۹ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : ناصر کریمان اخبار مربوط به تعطیلی این مسابقه یا تغییر مجری آن را نادرست خواند و تاکید کرد که این مسابقه پخش خود را از هفته‌ آینده از سر می‌گیرد.مدیر گروه اجتماعی شبکه سه درباره تعطیلی موقت این برنامه با اجرای محمدرضا گلزار گفت: «ذات این مسابقه سرگرمی است. بخش‌هایی از این مسابقه هیجان...

اول اسارت، ابتدای آزادی آفتاب نیوز  ۱۲ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : در خیمه‌گاه امام هم با بیماری سخت امام سجاد (ع)، فرماندهی ادامه راه به زینب کبری (س) واگذار شد. دختری که تربیت شده خانه حضرت فاطمه زهرا (س) و حضرت علی (ع) است، از کودکی حق کشی‌ها بر علیه پدر مادرش را لمس کرده، ظلم‌هایی که به مادر کردند تا منجر به شهادتش شد را  دیده،در مقابلش پدرش...

مردم کهگیلویه و بویراحمد عشق و ارادت خود را به اباعبدالله الحسین(ع) نشان دادند شبستان  ۱۴ ساعت پیش

مردم کهگیلویه و بویراحمد عشق و ارادت خود را به اباعبدالله الحسین(ع) نشان دادندخبرگزاری شبستان/یاسوج: محرم ماه بيداری و عدالت ‌خواهی است، دنيا در اين ماه عده‌ ای را چنان فريب داد و در خود غرق کرد که فرياد بيداری اولاد رسول الله (صل الله علیه و آله وسلم) را نشنيدند و تا ابد تن به خواری و ذلت سپردند.   همه ملت ها می دانند که شهادت اباعبداالله الحسين (علیه السلام)...

قیام امام حسین (ع) ارزش های دینی و الهی را حفظ کرد شبستان  ۱۴ ساعت پیش

قیام امام حسین (ع) ارزش های دینی و الهی را حفظ کردبه گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از یاسوج، حجت الاسلام سیدامان الله حسینی صدر، امام جمعه موقت یاسوج ظهر امروز( 29 شهریور ) در جمع عزاداران عاشورای حسینی در محل مصلی امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه)یاسوج، گفت: همان طور که در احادیث به صورت مفصل بیان شده امام حسین (علیه السلام) در آن لحظات آخر که حلقه...

آغاز حرکت عاشورایی هیئت های مذهبی در کهگیلویه و بویراحمد شبستان  ۱۶ ساعت پیش

آغاز حرکت عاشورایی هیئت های مذهبی در کهگیلویه و بویراحمدخبرگزاری شبستان/یاسوج:   همزمان با عاشورای حسینی مردم و هیئت های مختلف مذهبی در استان کهگیلویه و بویراحمد به مرکز شهرها آمدند و با زنجیر زنی و سینه زنی، ارادت خود را به امام حسین (علیه السلام) و یاران باوفایش نشان دادند. قشرهای مختلف مردم کهگیلویه و بویراحمد امروز در قالب دسته‌ های سینه...

اولین رقصنده بزرگ سیاهپوست باله در آمریکا درگذشت+عکس آفتاب نیوز  ۱۶ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : آرتور میشل، یکی از اولین رقصندگان ساهپوست باله، در سن ۸۴ سالگی در نیویورک از دنیا رفته است.به گزارش آفتاب‌نیوز؛ این رقصنده پیشتاز که در هارلم نیویورک بزرگ شده بود نقش اول بسیاری از آثار طراح بزرگ رقص جورج بالانچین را به عهده داشت.او در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ یکی از محبوب‌ترین رقصندگان در...

عکس/ خواننده مطرح پاپ در حال توزیع غذای نذری آفتاب نیوز  ۱۸ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : محمد علیزاده خواننده نام آشنای پاپ، هر ساله در ایام تاسوعا و عاشورا در منزل پدری اش مشغول تهیه نذری و توزیع آن است و امسال هم تصویری از او در حال توزیع غذای نذری منتشر شده است.

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده