تعداد بازدید: ۱۳
تاريخ انتشار: سه‌شنبه،۱ آبان ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۲۳:۴۶
اقتصاد، درگیر جنگ خاموش
اقتصاد، درگیر جنگ خاموش
اقتصاد > اقتصاد‌ ایران - احمد میرخدائی -روزنامه‌نگار:آمارها می‌گویند آنچه در دوره مابین سال‌های ۵۷ تا ۶۷ زیر سایه ناآرامی‌های داخلی پس از انقلاب و جنگ هشت‌ساله تحمیلی بر سر اقتصاد ایران رفت، در دوره سال‌های ۸۷ تا ۹۷ نیز با همان شدت تکرار شده است. در این دو دوره زمانی، اقتصاد ایران از یک‌سو با جهش 18برابری نرخ ارز مواجه بوده و از سوی دیگر با رشد اقتصادی نزدیک به صفر و حتی منفی. این، چکیده یافته‌های همشهری است که کارشناسان اقتصادی نیز آن را تأیید می‌کنند. از تحلیل کارشناسان اقتصادی چنین برمی‌آید که فساد، بی‌انضباطی مالی به‌ویژه در بانک‌ها، رشد فزاینده نقدینگی و مدیریت نادرست در سطوح کلان، در دوره 10ساله اخیر ازجمله عواملی بوده که توانسته نظیری همانند جنگ هشت‌ساله تحمیلی در اقتصاد ایران بیافریند و شرایطی را فراهم آورد که نماگرهای اقتصادی روایتی یکسان از وضعیت هر دو دوره به نمایش بگذارند. محاسبات انجام شده در همشهری نشان می‌دهد، قیمت دلار آمریکا در دوره نخست یعنی در خلال سال‌های 57 تا 67 همزمان با آغاز پیروزی انقلاب تا آخرین روز جنگ، از 70ریال در بهمن‌ماه 57 به 1350ریال در تیرماه67 رسیده؛ در نتیجه رشدی معادل 1828درصدی را تجربه کرده است. در این دوره زمانی، نرخ رشد اقتصادی ایران به‌طور میانگین منفی 1.5درصد محاسبه شده است. پس ‌از این دوره، هم قیمت ارز و هم نرخ رشد اقتصادی در محدوده‌ای معقول حرکت کرده؛ به‌گونه‌ای که میانگین رشد نرخ دلار در فاصله سال‌های 68‌تا‌86 در‌محدوده 30درصد و میانگین نرخ رشد اقتصادی در محدوده 5درصد نوسان کرده است. اما در دوره دوم یعنی در خلال سال‌های 87 تا 97 قیمت هر دلار آمریکا از 9100ریال در اردیبهشت 87 به 170هزار ریال در روزهای نخست مهرماه 97 رسید که بیانگر رشدی 1768درصدی است. آمارها میانگین رشد اقتصادی ایران در این دوره را 1.08درصد نشان می‌دهند که البته با نوسان نرخ رشد در محدوده 5.8درصد تا منفی 6.8درصد و بی‌ثباتی شدید اقتصاد همراه بوده است. زنگ خطر افول اقتصاد هادی حق‌شناس، کارشناس مسائل اقتصادی، وجه اشتراک این دو‌دوره زمانی را تحریم‌های اقتصادی و مشکلات ایجاد شده در تجارت خارجی اعلام می‌کند که باعث شده اقتصاد ایران از نظر درآمدهای ارزی در مضیقه قرار بگیرد و به‌تبع آن توقف رشد اقتصادی و جهش نرخ ارز اتفاق بیفتد. حق‌شناس به همشهری می‌گوید: جنگ نظامی هشت‌ساله علیه یک کشور، اتفاقی است که می‌تواند بنیان اقتصاد را متلاشی کند و بسیاری از عقب‌ماندگی‌های اقتصادی ایران در طول دوران دفاع‌مقدس نیز برخاسته از همین ماجراست. او با اشاره به اینکه در دوره دوم مورد بررسی یعنی از سال 87 تا 97، تحریم‌ها با شدت بیشتری اقتصاد ایران را تحت‌تأثیر قرار داد، می‌افزاید: در این دوره برخلاف دوره جنگ، تحریم‌ها علیه ایران با اجماع جهانی همراه بود که همین مسئله هزینه‌های تجارت خارجی کشور را بالا برد و در ادامه نیز با تحریم‌های یکجانبه آمریکا در ماه‌های اخیر، کشورهای دیگر را در همکاری با ایران محتاط کرد و تجارت ایران را در وضعیت دوران جنگ قرار داد. این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در دوره دوم ایران با سیل درآمدهای افسانه‌ای نفت مواجه شده و منابع ارزی آن در مقایسه با دوره جنگ بسیار فراتر رفته است، می‌گوید: وجه تمایز اقتصاد دوره جنگ و اقتصاد دهه اخیر در همین است که دولت‌های مستقر در دوره دوم پول زیادی برای خرج کردن داشتند و اتفاقا بخش عمده آنها را نیز به ریال تبدیل کردند که تبعات آن شاید به پای تبعات جنگ برسد. به گفته حق‌شناس، مقایسه نرخ تورم، ضریب رشد نقدینگی، انضباط بانک‌ها و میزان مطالبات آنها از دولت در دوره جنگ با همین شاخص‌ها در دهه اخیر نشان می‌دهد استفاده نادرست از درآمدهای ارزی افسانه‌ای چه بر سر اقتصاد ایران آورده است. او می‌افزاید: وجه غیرمشترک دوره جنگ تحمیلی و دوره اخیر این است که اقتصاد ایران در دوره دوم تورم‌های پیاپی بالای 30درصدی را تجربه کرده و همواره با پول‌پاشی مواجه بوده است. در دوره سال‌های 87 تا 97 همواره ضریب رشد نقدینگی نسبت به دهه اول انقلاب بیشتر بوده زیرا در دوره جنگ بانک‌ها منضبط‌تر بودند و دولت هم بدهی کمتری به آنها داشت اما حالا معیارها کاملا متفاوت شده است. حق‌شناس یکی دیگر از وجه تمایزهای دو‌دوره مورد بررسی را فساد پولی، مالی و اختلاس می‌داند و می‌گوید: در دهه اول انقلاب، سطح فساد در اقتصاد ایران نسبت به دوره اخیر ناچیز بوده و حداقل به ‌اندازه امروز نبوده است. به‌ عقیده حق‌شناس، رونمایی مکرر از فسادهای چندهزارمیلیاردی و معرفی سلاطین اقتصادی، زنگ خطری از افول اقتصاد بوده که در دوره اخیر نواخته شده و نتیجه آن را آمارها منعکس کرده‌اند. غفلت از ابزارهای ضد‌سوداگری وحید شقاقی شهری، عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی هم تحریم‌های مقداری نفت را پایه جهش نرخ ارز و افت رشد اقتصادی در دوره مورد بررسی اعلام می‌کند که در دوره اول با چاشنی هزینه‌های جنگ بر سر اقتصاد ایران آوار شد و در دوره دوم به‌واسطه همراه‌شدن با نقدینگی سرگردان، سوداگری، تحریم‌های بانکی و نااطمینانی از آینده، ترمز رشد اقتصادی را کشید و فنر قیمت ارز را آزاد‌کرد. شقاقی شهری در گفت‌وگو با همشهری تأکید می‌کند که در دوره نخست، با وجود هزینه‌های سرسام‌آور جنگ و تنگنای منابع ارزی، محدودیت‌های تجاری و مالی علیه ایران به‌اندازه محدودیت‌های اعمال شده در سال‌های اخیر نبوده است و دولت قادر بوده با همان منابع اندک کشور را اداره کند اما در دوره اخیر، دولت، هم به‌واسطه تحریم نفتی و بانکی با تنگنای منابع مواجه شده و هم راه‌های کمتری برای مراوده با جهان دارد. شقاقی شهری می‌گوید: اینکه ما در سال‌های اخیر نتوانسته‌ایم ابزارهای محدودکننده سوداگری اعم از مالیات و شفافیت را در اقتصاد به‌کار بگیریم یکی از مسائلی است که باعث شده اثرگذاری مخرب نقدینگی سرگردان، بازارها را متشنج کند. به‌گفته او، میانگین رشد فزاینده نقدینگی یکی از متهمان اصلی تنش‌های اقتصادی در دوره 87 تا 97 است. در این دوره رشد نقدینگی تقریبا 27درصد بوده درحالی‌که رشد تولید اسمی کشور فقط 15درصد بوده است. در سوگ سال‌های ازدست‌رفته بررسی‌های علی دینی ترکمانی، استادیار مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی نیز شباهت دو‌دوره 57 تا 67 و 87 تا 97 و یافته‌ها و گمانه‌های همشهری را تأیید می‌کند. دینی ترکمانی می‌گوید: در دوره اول ایران هرچند از نظر فروش نفت منعی نداشت اما توان تولیدش در سایه جنگ و بمباران بسیار افت کرده بود؛ درنتیجه منابع ارزی کمتری وارد کشور می‌شد. این مسئله از یک‌سو به جهش نرخ ارز و از سوی دیگر به فریز شدن رشد اقتصادی انجامید. به اعتقاد او، در دوره اخیر یعنی در طول سال‌های 87 تا 97 نیز شرایط مشابه همان وضعیت دوران جنگ تجربه شده و ایران هرچند توان قابل‌توجهی برای تولید نفت داشته اما در سایه تحریم‌ها عملا فضایی برای فروش آن نداشته است؛ درنتیجه اقتصاد با افت نرخ رشد اقتصادی و جهش نرخ ارز مواجه شده است. البته دینی ترکمانی این تحلیل را کلی‌ترین توصیفی می‌داند که قادر است شباهت نماگرهای اقتصادی در دوره جنگ و سال‌های اخیر را توجیه کند و معتقد است: سال‌های ۱۳۹۰‌تا‌۱۳۹7 را باید سال‌های ازدست‌رفته اقتصاد ایران لقب داد که باوجود در دسترس بودن ظرفیت‌های موردنیاز برای توسعه اقتصادی، تحولات این حوزه در مسیری عکس حرکت کرده و میانگین رشد اقتصادی کشور فقط به یک‌هشتم میزان رشد هدفگذاری شده در سند بالادستی چشم‌انداز ۲۰ساله رسیده است. استادیار مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی این عملکرد ضعیف اقتصادی را از یک‌سو به‌معنای تشدید بحران فراگیر توسعه و تعمیق شکست نظام‌مند اقتصادی در ایران و از سوی دیگر به‌معنای عقب‌ماندگی تاریخی بیشتر با اقتصادهایی می‌داند که چهارنعل به‌پیش می‌تازند و ایران باید با حسرت، پیشرفت آنها را نظاره‌گر باشد.

کد خبر: 29730  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: همشهری آنلاین
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اقتصادي

خودرو‌های بدون یورو ۵ شماره گذاری نمی‌شوند ترابر نیوز  ۱۰ دقیقه پیش

ترابر نیوز: مسعود زندی در گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری صداوسیما افزود: برنامه ارتقای استاندارد طبق قانون هوای پاک، ​آیین نامه دارد و در این آیین نامه دقیقا برنامه استانداردسازی تعیین شده و برای خودروهای غیردیزلی هم استاندارد یورو5 برای سال اینده مشخص شده است و خودروسازان باید به دنبال استانداردسازی یورو5...

سوییچ پرداخت و اینترنت بانک موسسه ملل دارای تاییدیه بین‌المللی امنیتی است پول نیوز  ۱۰ دقیقه پیش

پول‌نیوز - قائم‌مقام موسسه اعتباری ملل گفت: سوییچ پرداخت و اینترنت بانک موسسه اعتباری ملل دارای تاییدیه بین‌المللی امنیتی است ارتباط با فین‌تک‌ها و استارت‌آپ‌ها و از مزایای بانکداری الکترونیک موسسه اعتباری ملل است.به گزارش گروه بانک و بیمه پول‌نیوز، قائم‌مقام موسسه اعتباری ملل گفت: در مقایسه با دنیای...

۷۷ درصد تقاضای مسکن برای سکونت نیست ترابر نیوز  ۱۰ دقیقه پیش

ترابر نیوز: به گزارش خبرگزاری تسنیم، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به توزیع ناعادلانه مسکن در کشور و سوداگری سرمایه‌داران در زمین و ساختمان گفت: بر اساس سرشماری‌های انجام گرفته، در بازه زمانی 1395-1385، حدود 5/10 میلیون به موجودی کل مسکن کشور اضافه شده، اما تنها 4/2 میلیون خانوار...

بازسازی و نوسازی 19 هزار مسکن در کرمانشاه پول نیوز  ۱۱ دقیقه پیش

پول‌نیوز - مدیر شعب بانک سپه در منطقه کرمانشاه از رشد 48 درصدی پرداخت تسهیلات این بانک در استان طی شش‌ماهه نخست سال جاری خبر داد.به گزارش گروه بانک و بیمه پول‌نیوز، عبدالعلی شریفی ضمن اعلام خبر فوق، افزود: بانک سپه برای کمک در تسریع و بازسازی مناطق زلزله‌زده کرمانشاه در نیمه نخست سال جاری بیش از 50...

نگاهی بر چرایی افت 28 درصدی قیمت سهم زاگرس در کمتر از یک ماه بورس نیوز  ۱۱ دقیقه پیش

به گزارش واحد تحقیق و مطالعات بورس نیوز، در این گزارش قصد داریم به برخی از مهمترین دلایل افت چشمگیر و 28 درصدی قیمت سهام شرکت زاگرس بپردازیم: کاهش شدید قیمت نفت و متانول در ماه اخیر: ارتباط تنگاتنگ قیمت های جهانی متانول و نفت بر کمتر فعالی در صنعت پتروشیمی پوشیده است و نگاهی به انحرافات روند تاریخی...

عملکرد ضعیف بالبر در سال مالی 1397 بورس نیوز  ۱۱ دقیقه پیش

به گزارش بورس نیوز، علی رغم رشد 22 درصدی مبالغ فروش شرکت کابل البرز که عمدتا مربوط به افزایش نرخ‌های فروش این شرکت در دوره یکساله منتهی به 31/06/1397 در مقایسه با مدت مشابه سال قبل است، سود خالص شرکت از رشد محسوس و قابل ملاحظه‌ای برخوردار بوده است. افزایش بهای تمام شده کالای فروش رفته، هزینه‌های فروش، عمومی...

عضو اصلی هیئت مدیره شرکت ملی صنایع پتروشیمی منصوب شد ایلنا  ۱۵ دقیقه پیش

عضو اصلی هیئت مدیره شرکت ملی صنایع پتروشیمی منصوب شدبه گزارش ایلنا از وزارت نفت، در حکم بیژن زنگنه به بهزاد محمدی آمده است: «حسب اختیارات تفویض شده به اینجانب، از سوی مجمع عمومی محترم شرکت ملی صنایع پتروشیمی، به استناد ماده ۵ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب ۱۳۹۱/۲/۱۹ مجلس شورای اسلامی، با عنایت به تعهد، حسن تجربه و تخصص جنابعالی به موجب این...

مالکان خودرو و موتورسیکلت فاقد کارت سوخت برای دریافت کارت جدید ثبت‌نام کنند ایلنا  ۱۵ دقیقه پیش

مالکان خودرو و موتورسیکلت فاقد کارت سوخت برای دریافت کارت جدید ثبت‌نام کنندبه گزارش ایلنا از شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، بر اساس این اطلاعیه، مالکان محترم خودروها و موتورسیکلت‌هایی که کارت سوخت خود را گم کرده‌اند، لازم است به ترتیبی که در رسانه‌ها توضیح داده خواهد شد، از تاریخ شنبه ۳ آذر ماه، حداکثر لغایت شنبه ۲۴ آذر ماه ۱۳۹۷ نسبت به ثبت درخواست...

آمادگی مجلس برای رفع موانع تجارت بین اتحادیه اروپا و ایران/ ایران می تواند بازار خوبی برای... مرور نیوز  ۵۵ دقیقه پیش

آمادگی مجلس برای رفع موانع تجارت بین اتحادیه اروپا و ایران/ ایران می تواند بازار خوبی برای اروپا باشدبه گزارش مرور نیوز، سمینار همکاری‌های کشاورزی ایران و اتحادیه اروپا در حالی برگزار  شد که احمد علی کیخا، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در  در این سمینار حضور داشت.او با اشاره به سخنان حسن روحانی گفت: در شروع دولت یازدهم و در زمان تحلیف رئیس‌جمهور ایشان یک نکته کلیدی...

چرا آمریکا نمی تواند فروش نفت ایران را به صفر برساند روزنامه جوان  ۵۶ دقیقه پیش

جوان آنلاین: تحلیلی درباره تحریم‌های 13 آبان و شرایط تحریمی ایران به‌ویژه تحریم نفت و وضعیت فروش نفت بفرمایید. آمریکایی‌ها ادعا کرده بودند از چهار نوامبر تحریم‌های نفتی را بازمی‌گردانند و به هیچ کسی معافیت نمی‌دهند، ضمن اینکه صادرات نفت ایران را به صفر می‌رسانند و...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده