تعداد بازدید: ۲۲
تاريخ انتشار: دوشنبه،۲۳ مرداد ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۱۶:۳۱
۲۳ مرداد ۱۳۵۰ بحرین از ایران جدا شد
ایران آنلاین /      نخستین قیام عمومی بحرین در مارس ۱۸۹۵ در مخالفت با شیخ عیسی بن علی نخستین حاکم از سلسله آل‌خلیفه شکل گرفت‌. این قیام با دخالت سرهنگ آرنولد ویلسون، نماینده دولت بریتانیا در خلیج فارس سرکوب شد و بازداشت و تبعید ناراضیان به «زباره» در شمال شبه جزیره قطر را در پی داشت و درگیری‌های شدیدی را میان قطر و بحرین بوجود آورد.
این موضوع باعث شد قطر با انعقاد قراردادی خود را تحت‌الحمایه بریتانیا کند. این رویداد نقطه آغاز بیش از یک قرن کشمکش سیاسی و نظامی میان بحرین و قطر بود. در سال‌های بعد به تدریج افکار عمومی در بحرین به ایران متمایل شد. انقراض سلسله قاجار در ایران و طرح ادعاهای ارضی پهلوی اول این تمایل را در میان مردم بحرین افزایش داد و از جانب دیگر بر حساسیت انگلیسی‌ها در منطقه افزود و آنان را به تحکیم پایه‌های نفوذ و سلطه خود در بحرین سوق داد.
این رخداد باعث شد انگلیسی‌ها در ۱۹۲۳ میلادی شیخ عیسی بن علی را برکنار و یکی از کارگزاران خود چارلز بلگریو را در ۱۹۲۶ به عنوان مشاور امیر بحرین روانه این سرزمین کنند. اقدامات این مشاور که تصمیم‌گیرنده اصلی در بحرین بود افزایش نفرت عمومی نسبت به سیاست‌های استعماری بریتانیا در منطقه را در پی داشت، اعتراضات مردمی آغاز شد و بلگریو در مواجهه با اولین اعتراض‌آمیز بحرینی‌ها از این سرزمین خارج شد.
در دوران بعد از جنگ جهانی دوم، با گسترش تظاهرات، مخالفت‌های مردمی به جنبش عمومی ضداستعماری تبدیل شد. بریتانیا می‌دانست که کاهش کنترل بر بحرین، به از دست رفتن سراسر خلیج فارس خواهد انجامید؛ می‌خواست به هر بهایی قیام مردم بحرین را سرکوب کند و در این راه دامن زدن به اختلافات مذهبی را پیشه کرد.
میان شیعه و سنی تفرقه ایجاد کرد و زمینه‌های برخورد این دو را بوجود آورد. بدین ترتیب در دهه ۵۰ میلادی بحرین چند بار تا آستانه جنگ‌های خونین داخلی پیش رفت. از طرفی جنگ کانال سوئز و هجوم نظامیان انگلیسی به مصر، سبب افزایش تنفر اعراب خلیج فارس و به ویژه مردم بحرین نسبت به انگلیس و همچنین ترویج احساسات ناسیونالیستی عربی در این کشور شد، اما این احساسات غالباً توسط پلیس غیربومی بحرین سرکوب می‌شد.
از اواسط قرن بیستم ادعاهای تاریخی ایران در مورد حاکمیت بر بحرین جدی شد. مجلس شورای ملی در آبان ۱۳۳۶ لایحه‌ای را تصویب کرد که به موجب آن بحرین استان چهاردهم ایران اعلام شد و دو کرسی خالی برای نمایندگان «استان چهاردهم» در نظر گرفته شد. این اقدام و تهدید ایران در مورد تحریم هر سازمان و مجمع بین‌المللی که بحرین را به رسمیت بشناسد، موضوع را پیچیده‌ کرد.
اما فشار بریتانیا به شاه به دست کشیدن ایران از ادعاهای ارضی‌اش نسبت به بحرین انجامید. در ۱۳۴۷ شاه طی دیدارش از هند گفت‌: «اگر مردم بحرین مایل نباشند به کشور ما ملحق شوند هرگز به زور متوسل نخواهیم شد و هر کاری که بتواند اراده مردم بحرین را به نحوی که نزد همه جهانیان به رسمیت شناخته شود، نشان دهد خوب است‌.
» شاه استقلال بحرین را منوط به نظر مردم بحرین کرد و این عمل در تاریخ ایران سابقه نداشت. همان زمان اسدالله علم نیز به سفیر انگلیس در مورد این راه حل اعتراض می‌کند. او در کتاب خاطراتش در روز ۲۱ مرداد ۱۳۴۸ خود آورده است: «به سفیر انگلیس گفتم ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم چنین پیشنهادی را تصویب و در برابر ملت ایران توجیه کنیم.
» ایران سعی داشت تا سرنوشت بحرین در یک همه‌پرسی تعیین شود، در حالی که دولت‌های بحرین و بریتانیا با آن مخالفت کردند. در نتیجه ایران و بریتانیا توافق کردند تا به جای برگزاری همه‌پرسی‌، از سازمان ملل متحد خواسته شود سرنوشت سیاسی این سرزمین را از طریق یک نظرسنجی از میان گروه‌ها و طبقات مختلف تعیین کند.
حکومت بحرین که تحت نفوذ بریتانیا بود برای تأثیرگذاری بر نتیجه نظرخواهی مصمم شد تا ساختار جمعیتی این سرزمین را با اکثریت دادن به عرب‌ها دگرگون کند. در این راستا هزاران فلسطینی و نیروی کار عرب از کشورهای منطقه به بحرین هجوم آوردند.   جالب اینکه شاه نیز متوجه خطر نظرخواهی در مورد استقلال بحرین شد و به علم گفت: «به سفیر تکرار کن که اگر من پیشنهادش را بپذیرم مرتکب خودکشی شده‌ام.
اگر این خودکشی در راه حفظ منافع ملت ایران بود، ‌چندان اهمیتی به آن نمی‌دادم ولی به عقیده من این طرح خیانت به منافع ملی است، بدین جهت نمی‌توانم آن را بپذیرم.» با این حال نظرخواهی از روز ۱۰ فروردین ۱۳۴۹ آغاز شد و ویتوریو وینتسپیر گیچیاردی، دیپلمات ایتالیایی و مدیر دفتر سازمان ملل در ژنو از سوی اوتانت‌، دبیرکل وقت سازمان ملل مأمور انجام این کار شد.
وی پس از پایان مأموریت دو هفته‌ای خود در بحرین گزارش برداشت‌های خود از صحبت با مردم و گروه‌های بحرین را که به ادعای وی از علاقه آنان به استقلال حکایت می‌کرد تسلیم دبیرکل نمود. با اعطای این گزارش، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ۲۷۸ خود را در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۴۹ صادر کرد که در آن خواسته مردم بحرین مورد تایید قرار گرفته بود.
این قطعنامه به دولت‌های ایران و بریتانیا ابلاغ شد. آن دوره در فضای سیاسی ایران موافقان و مخالفانی دراین باره وجود داشت؛ البته مخالفین جدایی بحرین در بین سیاسیون بسیار اندک و بیشتر محدود به اعضای حزب پان‌ایرانیست بود. فراکسیون پارلمانی این حزب که در دوره بیست و دوم مجلس شورای ملی دارای ۵ نماینده بود با محوریت محسن پزشکپور رهبر این تشکل پس از طرح قصد دولت برای موافقت با جدایی بحرین، دولت امیرعباس هویدا را به استیضاح کشاند.
در سال ۱۳۴۹ دولت هویدا گزارشی را مبنی بر جدایی مجموعه جزایر بحرین از ایران به مجلس شورای ملی آورد که مورد مخالفت شدید پان‌ایرانیست‌ها قرار گرفت. از آن جمله پزشکپور بود که در مخالفت با این گزارش، سخنرانی مشهوری ایراد کرد و با «خیانت» نامیدن تصمیم دولت هویدا، وی را به چالش کشید.
هرچند این نطق و گریه پزشکپور هنگام ایراد آن همان زمان سر و صدای بسیاری به پا کرد اما بعدها ناصر انقطاع در کتاب «پنجاه سال تاریخ با پان‌ایرانیست‌ها» مدعی شد این مخالفت‌ها صوری و نمایشی و از سوی دولت دیکته شده بود. به هر ترتیب چه مخالفت‌ها با طرح جدایی بحرین صوری بود و چه از روی دلسوزی، به جایی نرسید و در بهار سال ۱۳۵۰ شمسی تهران و منامه مرزهای دریایی میان خود را تعیین و تصویب کردند و روابط دوجانبه را در همه زمینه‌ها آغاز نمودند.
اینچنین بود که جزیره بحرین در روز ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ رسما استقلال خود را از سرزمین مادری اعلام کرد و ایران نخستین کشوری بود که یک ساعت پس از اعلام استقلال، آن کشور را به رسمیت شناخت. در ۲۵ آذر ۱۳۵۰ بحرین رسماً عضو سازمان ملل متحد شد و به عنوان یکصد و بیست و نهمین عضو آن درآمد. از آن پس تاریخ ۱۶ دسامبر برابر با ۲۵ آذر به عنوان روز ملی بحرین شناخته می‌شود.
تاریخ ایرانی     منابع:   جدا شدن بحرین از ایران، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی پنجاه سال تاریخ با پان‌ایرانیست‌ها؛ آرمان‌خواهان و آرمان فروشان، ناصر انقطاع بازخوانی پرونده جدایی بحرین از ایران، زهرا ابراهیمی، همشهری گفت‌وگوهای من با شاه، اسدالله علم، جلد اول، به کوشش عبدالرضا هوشنگ مهدوی   کلمات کلیدی وقایع مهم ایران ماجرای جدایی بحرین از ایران

کد خبر: 866933  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای سياسي

نامه 35 دفتر اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان خطاب به لاریجانی درباره "FATF" تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، 35 دفتر اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان با صدور نامه‌ای خطاب به علی لاریجانی، رئیس‌مجلس شورای اسلامی، تاکید کردند:ما دانشجویان انقلابی خواهان مواضع انقلابی، حفظ استقلال و عدم تصویب لوایح استعماری هستیم.در بخشی از این بیانیه آمده است: شما ریاست مجلسی را در...

سردار حاجی‌زاده: جلسه تروریست‌ها را که با موشک نقطه‌زن زدیم، نماینده سعودی‌ها در آن جلسه حضور... تسنیم  ۱ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار دفاعی خبرگزاری تسنیم، سردار امیر علی حاجی زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به عملیات اخیر موشکی علیه تروریست‌ها گفت:اگر موشک نقطه‌زن نداشتیم، آیا ما می‌توانستیم آن گروه‌های تروریستی که جمع شدند، جلسه گرفتند برای اینکه گروه‌های مختلفی را شکل بدهند و نماینده...

گروه های تروریستی در جنایت اهواز محارب بودن خود را اثبات کردند شبستان  ۱ ساعت پیش

گروه های تروریستی در جنایت  اهواز محارب بودن خود را اثبات کردند   به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی دادگستری استان تهران، غلامحسین اسماعیلی، رییس کل دادگستری استان تهران در سومین نشست شورای معاونین دادگستری کل استان با اشاره به حمله تروریستی در اهواز گفت: به طور قطع خون مقدس شهدا مایه برکت و تداوم انقلاب اسلامی است، هر چند از دست دادن این عزیزان...

سخنان روحانی خاری در چشم دشمنان/بررسی مشکلات اقتصادی در مجلس/ممنوعیت عقد و نکاح دختران قبل... شبستان  ۱ ساعت پیش

سخنان روحانی خاری در چشم دشمنان/بررسی مشکلات اقتصادی در  مجلس/ممنوعیت عقد و نکاح دختران قبل از ۱۳ سالبه گزارش خبرگزاری شبستان، سخنان روحانی خاری در چشم دشمنان، ممنوعیت عقد و نکاح دختران قبل از ۱۳ سال، بررسی مسائل خوزستان و مشکلات اقتصادی در صحن علنی مجلس، روحانی پیروز دوئل ایران و آمریکا   از جمله گزیده اخبار سیاسی شبستان در چهارشنبه چهارم مهرماه است که می‌توانید مشروح آن را در لینک‌های...

واکنش ایران نسبت به اتهام زنی اسرائیل جام نیوز  ۱ ساعت پیش

به گزارش جام نیوز به نقل از اسپوتنیک، سخنگوی شورای عالی امنیت ملی اتهام وارده از سوی اسرائیل درباره دست داشتن ایران در سرنگونی هواپیمای ایلوشین 20 روسیه را بی‌اهمیت و غیر قابل پاسخگویی دانست.   کیوان خسروی در نخستین نشست دبیران و مشاوران امنیت ملی کشورهای منطقه تحت عنوان «گفت‌وگوی...

۱۱۰ عضو حزب اعتماد ملی استعفا کردند نامه  ۱ ساعت پیش

۱۱۰ تن از اعضای حزب اعتماد ملی در بیانیه‌ای اعلام کردند: برگزاری کنگره حزب، ناگزیر باید از سوی حجت‌الاسلام منتجب‌نیا، قائم‌مقام قانونی این حزب انجام گیرد و برگزاری آن از سوی افراد دیگر، به جهت قانونی و عدم انطباق با اساسنامه، فاقد وجه رسمی خواهد بود.در بخشی از این بیانیه آمده است: چنان که پیش از این...

ماتیس: سلاح‌های هسته‌ای روسیه تهدید اصلی برای امنیت آمریکاست نامه  ۱ ساعت پیش

وزیر دفاع آمریکا سلاح‌های هسته‌ای روسیه را تهدید اصلی برای امنیت آمریکا خواند.به گزارش نامه نیوز، به نقل از روسیا الیوم، جیمز ماتیس، وزیر دفاع آمریکا در پاسخ به سوالی درخصوص این که چه تهدید خارجی برای آمریکا از اهمیت بسیاری برخوردار است، گفت: اگر به تهدیدات خارجی بنگریم اولین چیزی که شایان توجه است،...

۱۱۰ عضو حزب اعتماد ملی استعفا کردند خبرگزاری برنا  ۱ ساعت پیش

۱۱۰ عضو حزب اعتماد ملی استعفا کردند به گزارش گروه خبر خبرگزاری برنا، متن این نامه به شرح زیر است: «باسمه تعالی دبیرکل محترم حزب اعتمادملی پس از سلام و تحیت چنان که پیش از این اعلام شده است، روز ششم مهرماه، کنگره‌ حزب اعتماد ملی برگزار خواهد شد. کنگره‌ای که روند برگزاری آن با اساسنامه‌ی حزب...

استیضاح وزیر نیرو تقدیم هیات رییسه مجلس شد آفتاب نیوز  ۱ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز : علی‌اصغر یوسف نژاد اظهار کرد: تقاضای بیش از ۲۰ نماینده برای استیضاح وزیر نیرو در ۱۴ محور تحویل هیات رییسه مجلس شده که بر این اساس هیات رییسه آن را به کمیسیون مربوطه برای بررسی ارجاع خواهد کرد.به گفته یوسف نژاد محورهای استیضاح وزیر نیرو به شرح زیر است:۱- فقدان مدیریت و برنامه‌ریزی برای...

چه کسی نفت را گران کرد؟ شبکه ایران  ۱ ساعت پیش

بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت امروز در حاشیه جلسه هیأت دولت در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره افزایش قیمت نفت گفت: «متهم اصلی افزایش قیمت نفت و بی‌ثباتی بازار، ترامپ و سیاست‌های اخلالگرانه و غیرقانونی اوست.» وی با بیان اینکه رئیس جمهوری امریکا که خود عامل اصلی بالا رفتن قیمت...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده