تعداد بازدید: ۳۸
تاريخ انتشار: یکشنبه،۷ آبان ۱۳۹۶
ساعت انتشار: ۰۷:۴۳
دو راه نجات صندوق‌های اجتماعی
ترابر نیوز: عمق چالش‌های پیش‌رو بر مسیر تعادل منابع و مصارف سیستم بازنشستگی کشور به حدی است که کارشناسان معضل تامین مالی مستمری‌بگیران را جزء مهم‌ترین مسائل پیش روی اقتصاد ایران برشمرده‌اند. تجربه جهانی نشان می‌دهد در شرایط تنگنای منابع مستمری یا در پارامترهای تاثیرگذار در بازنشستگی باید تجدیدنظر شود یا روش تعیین حقوق بازنشستگی تغییر یابد.
«دنیای اقتصاد» با ریشه‌یابی علل عدم تعادل در سیستم مستمری تجربه موفق «شیلی» را بررسی کرده است. عدم تعادل در سیستم مستمری و فشار مالی وارد شده به صندوق‌ بازنشستگی در سال‌های اخیراصلاح سیستم مستمری را به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های برنامه اقتصادی کشور تبدیل کرده است.
بررسی آمارها نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر جمعیت بازنشستگان با سرعتی حدود 7 برابر جمعیت شاغلان افزایش یافته است. این در حالی است که تامین منابع صندوق بازنشستگی از طریق پرداخت حق بیمه شاغلان صورت می‌گیرد. تغییر ترکیب «هرم سنی»، الگوی سنتی تامین منابع پرداخت مستمری و افزایش نامتناسب حقوق شاغلان و مستمری‌بگیران سبب عدم تعادل در منابع و مصارف صندوق بازنشستگی شده است.
روند افزایش جمعیت و حقوق در میان شاغلان و مستمری‌بگیران نیز حکایت از کاهش منابع صندوق بازنشستگان همزمان با افزایش مصارف آن دارد. بررسی تجربه جهانی نشان می‌دهد در شرایط تنگنای منابع مستمری کشورها یا در مولفه‌های تاثیرگذار در بازنشستگی تجدید نظر می‌کنند یا روش تعیین حقوق بازنشستگی را تغییر می‌دهند.
تجربه شیلی در زمینه تغییر روش تعیین حقوق بازنشستگی نمونه موفقی از اصلاح نظام مستمری در دنیا است.   ورود به بحران بازنشستگی طی سال‌های اخیر، برخی اظهارنظرها در فضای کارشناسی کشور، از سیستم سنتی و عدم تعادل در منابع و مصارف صندوق بازنشستگی کشور به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مشکلات و چالش‌های اقتصادی کشور یاد کرده‌اند.
اهمیت این موضوع از منظر کارشناسان به حدی است که چندی پیش مشاور اقتصادی رئیس‌جمهوری مشکلات مربوط به مستمری بازنشستگان را به‌عنوان یکی از 11 اولویت اقتصادی کشور در سال‌های پیش رو بر شمرد. به گفته مسعود نیلی، حجم بالای بدهی‏های دولت و فشار مالی سنگین بر صندوق‏های بازنشستگی و تامین اجتماعی مشکلاتی طاقت‏فرسا به وجود آورده که در یک سمت آن تحمیل عدم‏تعادل به سیستم بانکی و تشدید مساله نقدشوندگی دارایی‏های بانکی و متوقف شدن بسیاری از فعالیت‏های اقتصادی متعاقب آن قرار دارد و در سمت دیگر، شرایط رفاهی گروه‏های اجتماعی مهم مانند بازنشستگان مطرح است که امروز برای بازپس‏گیری پس‏انداز خودشان از دولت با دشواری مواجه شده‏اند.
  ارزیابی صندوق‌ها با دو شاخص وضعیت ‌صندوق‌های بازنشستگی در دو شاخص «نرخ پشتیبانی» و «نرخ جایگزینی» انعکاس می‌یابد. سیستم پرداخت صندوق بازنشستگی در ایران به گونه‌ای طراحی شده است که مستمری بازنشستگان از طریق پرداخت حق بیمه ازسوی شاغلان پرداخت می‌شود.
تعداد افرادی که در بازه مشخصی (معمولا یک ساله) از دسته شاغلان خارج شده و وارد سن بازنشستگی می‌شوند در کنار نسبت شاغلان به بازنشستگان وضعیت تعادلی صندوق بازنشستگان را مشخص می‌کند. هر چقدر تعداد و نرخ رشد افراد بیمه‌شده نسبت به مستمری‌بگیران بیشتر باشد عملا تعادل بیشتری در سیستم وجود دارد.
  چالش‌های صندوق بازنشستگی بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی مرکزآمار و صندوق بازنشستگی کشور، در حالی که تعداد شاغلان مشترک صندوق بازنشستگی کشور در سال‌های اخیر کاهش یافته است، تعداد مستمری‌بگیران با افزایش چشمگیری همراه بوده است. به این ترتیب همزمان با کاهش منابع تامین مالی صندوق بازنشستگی، سرعت مصرف این منابع افزایش یافته است.
بر مبنای آمارهای ارائه شده از سوی صندوق بازنشستگی کشور، طی سال‌های 1365 تا 1389 تعداد مستمری‌بگیران صندوق بازنشستگی کشور 7 برابر شده است. در حالی که طی این مدت تعداد شاغلان تنها 4 درصد افزایش یافته است. همچنین نرخ رشد جمعیت مستمری بگیر در سال‌های پایانی دهه اخیر در حدود 8/6 برابر نرخ رشد جمعیت شاغلان مشترک صندوق بازنشستگی کشور بوده است.
همچنین بر مبنای آمارهای ارائه شده از سوی صندوق بازنشستگی کشور، طی دهه اخیر میانگین حقوق شاغلان مشترک این صندوق (به‌عنوان منبع مستمری‌دهنده) 4/5برابر شده است. این در حالی است که میانگین حقوق مستمری‌بگیران طی این مدت 5/7 برابر شده است. بنابر این طی دهه گذشته علاوه بر کاهش نسبت شاغلان به مستمری‌بگیران، نسبت میانگین حقوق شاغلان به میانگین حقوق مستمری‌بگیران افزایش یافته است.
روند واگرای منابع و مصارف صندوق بازنشستگی سبب شده است که در سال‌های پایانی دهه اخیر، «نرخ بیمه مصوب» تنها 30 درصد از منابع مورد نیاز این صندوق را پوشش دهد. این در حالی‌است که در سال 1370 نرخ بیمه مصوب سه برابر نرخ بیمه مورد نیاز برای تعادل منابع و مصارف صندوق بازنشستگی بود. بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی صندوق بازنشستگی، در سال 1389 به منظور حفظ تعادل منابع و مصارف این صندوق، نیاز به کسر حق بیمه 97 درصدی از حقوق یک فرد شاغل بوده است.
بنابراین طی دهه اخیر، افزایش فاصله بین منابع مورد نیاز و منابع موجود در صندوق بازنشستگی سبب روند صعودی فزاینده کمک‌های دولتی به این صندوق شده است. سن امید به زندگی در اکثر کشورهای جهان افزایش یافته است. به همین دلیل بسیاری از کشورها سن بازنشستگی را هماهنگ با تغییرات سن امید به زندگی افزایش داده‌اند.
در گزارش سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۰ که از سوی مرکز آمار ایران ارائه شده امید به زندگی زنان ایرانی ۷۴ سال و ۶ ماه و امید به زندگی مردان ۷۲ سال و یک ماه بوده است.بر مبنای آمار مرجع رسمی آمار در کشور، امید به زندگی ایرانی‌ها طی سال‌های ۸۵ تا ۹۰ رشد کرده است. سال ۸۵ این شاخص برای مردان ۷۱ سال و یک ماه و برای زنان ۷۳ سال و یک ماه بوده است.
این در حالی‌است که میانگین سن بازنشستگی طی نیمه دوم دهه 80 در حدود 5/1 سال کاهش یافته است. بنابر این مدت زمان استفاده از حقوق بازنشستگی، طی نیمه دوم دهه 80 بیش از 5/2 سال افزایش یافته است. صندوق بازنشستگی در حالی در سال‌های اخیر با کمبود منابع روبه‌رو بوده است که از به علت مدیریت دولتی و ناکارآیی صندوق‌های بازنشستگی، پویایی و سودآوری مورد انتظار در این نهاد مالی مشاهده نمی‌شود.
این در حالی‌است که صندوق بازنشستگی طبق قانون غیر دولتی است. رعایت اصل 44 و خروج دولت از تصمیم‌گیری صندوق‌های بازنشستگی سبب افزایش بهره‌وری صندوق‌ها خواهد شد. الگوی تامین مالی در کشور بر اساس مزایای تعریف شده است و این در حالی است که در امروزه در کشورهای پیشرفته از الگوی مشارکت تعریف شده استفاده می‌شود.
الگوی سنتی مورد استفاده در ایران، نه تنها توانایی برقراری تعادل در منابع و مصارف صندوق بازنشستگی را از بین می‌برد، بلکه به علت عدم توازن سیستمی نیازمند تغییرات فراوان در قوانین مربوط به میزان مستمری و حق بیمه پرداختی است.   الگوی شیلی بررسی تجربه جهانی نشان می‌دهد که کشورهایی که در تعادل بین منابع و مصارف صندوق‌های بازنشستگی دچار مشکل شده‌اند، از دو راه‌حل برای رفع مشکلات استفاده می‌کنند.
این کشورها یا با اصلاحات در مولفه‌های تاثیرگذار در تعیین حقوق بازنشستگی (سنوات پرداخت، سن بازنشستگی، میزان تعهدات و...) پرداخته‌اند یا با تغییر روش تعیین حقوق بازنشستگی، تعادل را به سیستم پشتیبانی از بازنشستگان برگردانده‌اند. در ابتدای دهه 80 میلادی، سیستم حمایت از بازنشستگان در «شیلی» مورد بازبینی قرار گرفت.
نتایج موفق‌آمیز استفاده از سیستم حساب‌های انفرادی در این کشور، موجب الگوبرداری سایر کشورها از شیلی در اصلاح نظام پرداخت مستمری شد. در سال 1981 شیلی سیستم مستمری خود را از نظام سنتی دولتی به یک سیستم مستمری اندوخته‌گذاری اجباری که ازسوی بخش خصوصی اداره می‌شد، تغییر داد. در سیستم جدید، کسورات بازنشستگی پرداختی افراد در حساب شخصی آنها ثبت می‌شد.
بخش خصوصی متولی، حق بیمه پرداخت شده را سرمایه‌گذاری کرده و مزایای بازنشستگی به میزان مشارکت فرد و متناسب با حق بیمه، پرداخت می‌شد. افرادی که پیش از تاریخ اصلاحات انجام گرفته، بازنشسته شده بودند، کماکان به دریافت مستمری خود براساس نظام تعادل سالانه ادامه دادند. افراد شاغل نیز حق انتخاب استفاده از مزایای سیستم قدیمی یا سیستم جدید را داشتند و افراد شاغل جدید نیز به‌صورت اجباری مشمول نظام جدید شدند.
یک سال پیش از استقرار نظام سنتی و نظام جدید مستمری در این کشور، میزان مستمری بازنشستگان، به منظور کاهش بدهی صندوق کاهش یافت. همچنین نقش دولت از مالک صندوق توسعه به پشتیبان تغییر پیدا کرد. مکانیزم تشویقی موجود در سیستم جدید نیز علاوه بر جذب مشارکت، سیستم تخصیص مستمری به بازنشستگان را عادلانه‌تر کرد.
با گذشت 3 دهه از اجرای سیستم مستمری جدید در شیلی، حدود 60 درصد از بازنشستگان این کشور را تحت پوشش قرار داده است. میزان دارایی‌های صندوق بازنشستگی نیز از کمتر از 8/0 درصد از تولید ناخالص داخلی در سال 1981 به حدود 59 درصد در سال 2011 افزایش یافت. با اجرای سیستم جدید در کشور شیلی، نه‌تنها چالش کمبود منابع صندوق بازنشستگی از بین رفت، بلکه بر اساس برآوردهای کارشناسانه این تغییر بر سایر متغیرهای کلان اقتصادی در این کشور تاثیر مثبت داشته است.
طبق برآوردهای انجام شده از سوی پژوهشگران صندوق بازنشستگی کشور، در سال 2001 در حدود 5/1 درصد از رشد اقتصادی این کشور، مربوط به سرمایه‌گذاری‌هایی است که در نتیجه اصلاح سیستم مستمری در این کشور صورت گرفته است. تعداد بازدید: 4 ،       

کد خبر: 904354  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: ترابر نیوز
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اقتصادي

فیلم/"نذر" به مثابه یک نهاد اجتماعی تسنیم  ۵۴ دقیقه پیش

انتهای پیام/*

حضور یهودی صهیونیست در مسجد نبوی خشم کاربران مسلمان در شبکه های اجتماعی را برانگیخت ایرنا  ۱ ساعت پیش

به گزارش ایرنا، این یهودی که «بن تزیون» نام دارد، تصاویری از حضورش در عربستان را در شبکه اجتماعی اینستاگرام به اشتراک گذاشت، اقدامی که خشم کاربران مسلمان را بر انگیخت و آنان با هشتگ #صهیونی_بالحرم_النبوی (یک صهیونیست در حرم نبوی) به این موضوع اعتراض کردند.تزیون در پاسخ به تصویری که با یک شهروند عربستانی...

قیمت جدید عمده فروشی انواع میوه و سبزی+ جدول تسنیم  ۲ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار کشاورزی خبرگزاری تسنیم، قیمت انواع میوه و تره‌بار در میدان مرکزی میوه و بار تهران کشف و رعایت آن برای  تمامی فروشندگان این مرکز به مدت یک هفته در فاصله زمانی29 آبان تا 5 آذر سال جاری الزامی شد.  در نامه‌ای که به این منظور توسط مسئولان و کارشناسان بازرسی...

گران‌سازی بلیت هواپیما 2 ساله شد تسنیم  ۳ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم،اردیبهشت ماه 93  رییس سابق سازمان هواپیمایی کشوری در بحبوحه افزایش اختلافات با برخی مسئولان وزارت راه و شهرسازی یکی از اثرات آزادسازی قیمت‌ها آن هم پس از 20 سال را کاهش 30 درصدی بلیت هواپیما عنوان کرد. علیرضا جهانگیریان با بیان این‌که افزایش...

مقر دو نهاد مهم اروپایی از انگلیس به فرانسه و هلند منتقل می‌‎شود ایرنا  ۴ ساعت پیش

به گزارش ایرنا، این دو نهاد نظارتی که هم‌اکنون در لندن مستقر هستند، باید تا پیش از جدایی رسمی انگلیس از اتحادیه اروپا (مارس 2019) به کشورهای یاد شده منتقل شوند.این موضوع به تنهایی موجب از دست رفتن بالغ بر یکهزار شغل تخصصی در انگلیس خواهد شد و رتبه لندن به عنوان یکی از مراکز مهم سیاست‌‎گذاری در اروپا...

محصولات جدید رنو در ایران تولید می‌شود همشهری آنلاین  ۴ ساعت پیش

محصولات جدید رنو در ایران تولید می‌شود محصولات جدید رنو در ایران تولید می‌شود اقتصاد > تجاری - مالی - علی ابراهیمی:با اجرای قرارداد رنو و ایدرو، تولید مشترک ‌۵ محصول جدید رنو در ایران آغاز می‌شود. برخي از اين خودروها براي نخستين بار...

آرد گران نمی‌شود همشهری آنلاین  ۴ ساعت پیش

آرد گران نمی‌شود آرد گران نمی‌شود اقتصاد > اقتصاد‌ ایران - نانوایان نگران گرانی آرد نباشند. رئیس اتحادیه نانوایان سنتی با بیان این مطلب اعلام کرد: قیمت گندم و آرد هیچ تغییری نسبت به گذشته نخواهد کرد؛ بنابراین نانوایی‌ها...

تبعیض در تخصیص تسهیلات دولت به زلزله‌زدگان شهر و روستاهای کرمانشاه خبرگزاری فارس  ۴ ساعت پیش

به گزارش خبرگزاری فارس، انجمن علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی ایران، انجمن علمی توسعه روستایی ایران و قطب علمی برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران در نامه‌ای به حسن روحانی رئیس جمهور ج.ا.ا در مورد چرایی تبعیض بین شهر و روستا در تخصیص کمک‌ها و تسهیلات پرداختی دولت به زلزله‌زدگان...

ظرفیت های اشتغال میلیونی در اقتصاد فیروزه ای تسنیم  ۵ ساعت پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، شهرستان فیروزه که در 40کیلومتری نیشابور در استان خراسان رضوی واقع شده به دلیل برخورداری از ذخایر فیروزه به همین نام خوانده می شود و با قدمتی چندهزار ساله لقب بزرگترین و باکیفیت‌ترین معدن سنگ فیروزه را به خود اختصاص داده است. محاسبات انجام‌شده نشان می‌دهد...

نشست جهانگیری با ۳عضو کابینه درباره مسکن آفتاب نیوز  ۵ ساعت پیش

آفتاب‌‌نیوز :  اسحاق جهانگیری در جلسه شورای هماهنگی بخش مسکن که عصر امروز (دوشنبه) به ریاست معاون اول رییس جمهور برگزار شد، با اشاره به پیشنهادات مطرح شده از سوی وزیر راه وشهرسازی برای بخش مسکن، بر لزوم تشکیل جلسه ای با حضور وزارت راه وشهرسازی، وزارت اموراقتصادی و دارایی، بانک مرکزی، سازمان برنامه...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده