تعداد بازدید: ۳
تاريخ انتشار: پنج‌شنبه،۱۸ مهر ۱۳۹۸
ساعت انتشار: ۱۲:۰۶
در ستایش یک شاعر چندصدایی
در عالم هنر و شعر و ادبیات شیوه بیان گاهی مهمتر از موضوع است. حافظ به دلیل تکنیک های شعری که روز به روز در ناخودآگاه او تقویت شده، مطالعاتی که داشته و با شعر قبل از خودش آشنا بوده، مهارتهای شعری و بسیار ظریفی که به کار برده (چند مهارت ویژه مانند ایهام خاصیت تأویلپذیری شعر او را بالا برده)، و از طرف دیگر تداعیها و فضاهای امروزی و به تعبیر امروزیها جهانهای موازی در شعرش، محبوب است.
کمتر بیت و عبارت شعری از حافظ می توانید سراغ بگیرید که به یک مسیر معنایی صرفاً از طریق کلمات هدایت شود. همیشه واژه ها، شکل عبارت بندی، صورخیال و نشانه های تصویری شعر حافظ همزمان که یک مسیر معنایی را برای ما مشخص می کند.مسیرهای موازی احتمالی فراوانی کنار آن یک مسیر تداعی میکند که شگفتانگیز است. هیچ وقت قطعیت در شعر حافظ نمیبینید.
همواره معانی ضمنی و جوانب مختلفی در شعرش دریافت میشود. هرچه بیشتر با زبان و قابلیتهای زبان و فنون و مهارتهای شعری آشنا باشید این قابلیت بیشتر خودش را نشان می دهد. هرچه بیشتر با لحن متنوع و رندانه حافظ آشنا باشید این باور که هر وقت از حافظ چیزی میشنویم صدای دیگری در گوش ما چیز دیگری میگوید تقویت می شود.
شکلی از چندصدایی در شعر حافظ وجود دارد. چندصدایی به این معنا که صداهای مختلف از شعر حافظ میشنویم. این قابلیتها باعث میشود همواره با شعر تازهای سر و کار داشته باشیم. تأویلپذیری شعر حافظ باعث میشود ما در شرایط مختلف تعابیر و معانی مختلفی از شعرش برداشت کنیم. همین نکته روزبهروز حافظ را بزرگتر و کارکرد شعر حافظ را در مسائل شخصی ما بیشتر می کند.
چه برسد به مسائل اجتماعی و تاریخی. نمیدانم از کجا این حرف آغاز شد که حافظ محدود میشود به فال. او تنها شاعری است که به دلیل یک امر اجتماعی به نام فال زنده است. مگر برای شاعران دیگر که محدود نشدند چه کار کردیم؟ ما شعر چه شاعری غیر از حافظ را میخوانیم؟ اتفاقاً خاصیت تأویلپذیری حافظ باعث شده ما در برابر شعرش بیش از آنکه به یک شخصیت حقیقی به نام خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی فکر کنیم و از روی شناختی که از او داریم شعر را معنی کنیم، بیشتر به خودمان متوجه شویم.
در شعر حافظ بیشتر مخاطب است که اولویت دارد نه خالق شعر. حتی به شکلی میشود گفت وقتی شعر را میخوانیم حافظ وجود ندارد. شعر حافظ ما را به خودمان یادآوری میکند. این قابلیت باعث شده ما چیزی به نام فال از شعر حافظ بگیریم. اینکه فال چقدر میتواند درست یا غلط باشد بحث ما نیست، ولی همین که این قابلیت را دارد که شما می توانید با حال و هواهای مختلف، با دلمشغولیها و گرفتاریهای ذهنی و با احساسات فردی حتی خیلی خیلی خصوصی از شعر حافظ برداشت کنید شعر حافظ را منحصربهفرد کرده است.
نمی توانیم لحظات متنوع فردیمان را با شعر سعدی با همه بزرگیاش تطبیق دهیم ولی با حافظ میتوانیم. چون حافظ مثل آینهای مقابل ما قرار میگیرد و ما میتوانیم نقش و تصویر خودمان را در این آینه ببینیم. این قدرت حافظ را بیشتر نشان میدهد و ماندگاری او را تضمین میکند. ما که از بالا آمدن تفاله چای روی استکان معنایی از آن برداشت میکنیم، ما که اگر اتفاقی کفشهایمان جفت شود به برداشت خاصی میرسیم، ما که قند از دستمان در چای میافتد ایدهای به ذهنمان می رسد، چرا به حافظ که میرسیم همه ما را متهم میکنند که حافظ را کوچک کردید؟ نه! حافظ بزرگ است که این کار را میتوانیم با شعر او انجام دهیم.
چون قابلیت دارد. ضمن اینکه انسان با جهان مبادله می کند. چرا از طریق یک متن ذیشعور متعالی مانند شعر حافظ خودمان را با جهان منطبق نکنیم؟ دو استخوان در دستمان تکان میدهیم و می ریزیم روی کاغذ و آیندهمان را از روی آن مشخص می کنیم یا تهمانده قهوه را در فنجان نگاه میکنیم و آیندهمان را پیشبینی میکنیم. بعد وقتی از متنی که هزار معنی میتوان از آن برداشت کرد میخواهیم احساساتمان را محک بزنیم صدای همه درمیآید که اینها همه خرافات است!من به صراحت میگویم خرافات باشد یا نباشد یکی از نشانههای اقتدار و توانایی شعر حافظ و یکی از دلایل ماندگاری شعر او تفأل به دیوانش است.
حافظ از این طریق دارد بین ما زنده میماند. روزگار ما روزگار توجه به شعر نیست. حواس مردم از شعر و زیبایی شناسی هنری پرت شده و دلمشغولیهایشان چیزهای دیگری غیر از شعر است. رمق واپسینی که شعر ما در این دوران دارد مدیون این نوع ارتباط با شعر حافظ است. اگر مردم درست یا غلط به دیوانش تفأل نمی زدند خوانده نمیشد و اوضاع از این هم که هست بدتر می شد.
گاهی می بینیم حافظ و سعدی را با هم مقایسه می کنند و یکی را برتر از دیگری می دانند.اما مقایسه سعدی و حافظ درست نیست. اول باید ببینیم چه کسی این مقایسه را انجام میدهد؟ شما چه میدانید قد سعدی چقدر است و قد حافظ چقدر؟ ما با دو قواره خیلی درشت که کنار چند قواره درشت دیگر ایستاده اند و کنار هم صف کشیدهاند مواجهیم و آنقدر قدشان بلند است که انتهای این قامت را نمیبینیم.
ما کوچکتر از این هستیم که بگوییم قد سعدی چقدر است و قد حافظ چقدر. درست مانند این است که سر این قله ها از ابر رد شده و ما نمی دانیم کدام بلندترند. گو اینکه توانایی ارزشیابی نداریم و قابل مقایسه هم نیستند. جهان و سبک هرکدام با هم فرق دارد. زمانشان هم. آدمهای بزرگ و قوارههای درشت فرهنگی ما هستند که در بهترین شکل اندیشه ها و احساسات و جهان خودشان را بیان کردهاند و اینقدر قابلیت دارند که تا آخر دنیا میتوانیم به عنوان یک فرهنگ عمیق ایرانی به آن مراجعه کنیم و با کمک آنها هم زبانمان را اصلاح کنیم و هم نگاهمان را.
هم صاحب اخلاق شویم و تعلیمات بگیریم، هم زیباییشناسی یاد بگیریم. هم سعدی، حافظ، مولانا و فردوسی این قابلیت دارند و هم خاقانی، خیام و دیگرانی مثل آنها. همه آنها بزرگند. تیم فوتبال نیست که بگوییم سعدی میبرد یا حافظ! مسابقه ندادهاند با هم. اینها مهرههای گرانقیمت یک تسبیح قیمتیاند و هرکدام جای خودشان را دارند.
/ایران جمعه کلمات کلیدی عالم هنر و شعر
ادامه

کلمات کلیدی:
▫ برداشت ▫ حافظ ▫ سعدی ▫ فال ▫ شعر 
کد خبر: 971324  |  ادامه: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای فرهنگي

چگونه در پاییز لباس‌ها را با هم ست کنیم؟ آفتاب نیوز  ۳ روز پیش

آفتاب‌‌نیوز : همه ما با جمله‌ «حالا چی بپوشم؟!» آشنایی کافی داریم و فکر می‌کنیم این جمله را اکثرا زنان می‌گویند؛ اما اگر نگاه جنسیتی را کنار بگذاریم، می‌بینیم همان‌قدر که برخی زنان در پوشیدن لباس حساس‌اند، مردان هم به همان اندازه حساسیت دارند. توجه...

"نائب الشهید" به روایت آیت‌الله مصباح یزدی + فیلم تسنیم  ۳ روز پیش

"نائب الشهید" به روایت آیت‌الله مصباح یزدی + فیلم - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، رهبر معظم انقلاب فرمودند «درسی که اربعین به ما می‌دهد این است که باید یاد حقیقت و خاطره شهادت را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداشت» در جای دیگری نیز فرمودند «با این ستاره‌ها (شهدا) می‌توان راه را...

دلنوشته اربعین| «تا چند روز دیگر پیر پاک‌سرشت روشندل قدم به خاک کربلا می‌گذارد...» تسنیم  ۳ روز پیش

دلنوشته اربعین| «تا چند روز دیگر پیر پاک‌سرشت روشندل قدم به خاک کربلا می‌گذارد...» - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، "مهشید جعفریان" هنرمند خوشنویس، عضو انجمن خوشنویسان کشور و حلقه مهربانی، در آستانه اربعین حسینی دلنوشته‌ای را به شوق حضرت سیدالشهدا(ع) نگاشته و به صورت اختصاصی در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده است.متن این دلنوشته بدین شرح...

خرید گسترده بلیت توسط صاحبان برخی فیلم‌ها! خبرگزاری برنا  ۳ روز پیش

خرید گسترده بلیت توسط صاحبان برخی فیلم‌ها! به گزارش گروه روی خط رسانه خبرگزاری برنا؛ شواهد نشان می‌دهد برخی مالکان فیلم‌های سینمایی با سه هدف متفاوت در این اتفاق نقش دارند و با خرید گسترده بلیت فیلم‌هایشان، عملاً آمار فروش را بالا می‌برند. در مواردی این اقدام در روزهای نخست اکران مشاهده شده که نشان می‌دهد...

پشت صحنه «ماجرای نیمروز رد خون» / ببینید خبرگزاری برنا  ۳ روز پیش

پشت صحنه «ماجرای نیمروز رد خون» / ببینید به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری برنا، متن پست سید محمود رضوی تهیه‌کننده فیلم سینمایی «ماجرای نیمروز رد خون» به شرح زیر است: سلام علیکم «ماجرای نیمروز رد خون» پرزحمت ترین و سخت ترین تجربه ی کاری بنده تا امروز بود ...

ترور روحانیون شاخص در دهه 60 چگونه انجام گرفت؟ تسنیم  ۳ روز پیش

ترور روحانیون شاخص در دهه 60 چگونه انجام گرفت؟ - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، بنیاد هابیلیان(خانواده شهدای ترور) مرکز تخصصی در حوزه مطالعات تروریسم به بازخوانی و بررسی بخشی از وقایع تروریستی که منجر به شهادت جمعی از عناصر فعال و خدوم جامعه روحانیت کشور شده،‌ پرداخته است.شهید آیت‌الله مرتضی مطهری12 اردیبهشت 1358...

ماجرای پوشش نامتعارف بازیگران زن/ احمد سالک: رئیس صداوسیما اقدام کند وزیر ارشاد پاسخ دهد تسنیم  ۳ روز پیش

ماجرای پوشش نامتعارف بازیگران زن/ احمد سالک: رئیس صداوسیما اقدام کند وزیر ارشاد پاسخ دهد - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، این روزها هنرمندان روی فرش قرمز با لباس‌های آنچنانی و نامتعارف، خودنمایی می‌کنند و دیگر خبری از نمایش قدرت‌ هنری‌شان جلوی دوربین نیست. فرش قرمزی که گاه و بی‌گاه به بهانه‌های مختلف فلان جشنواره خصوصی و فیلم خاص فلان...

اربعین از وقایع مهم آخرالزمانی و الگوی نظام آینده جهان است تسنیم  ۳ روز پیش

اربعین از وقایع مهم آخرالزمانی و الگوی نظام آینده جهان است - اخبار فرهنگی - آیت‌الله سیدمحمد قائم‌مقامی پژوهشگر و استاد حوزه به‌مناسبت فرا رسیدن راهپیمایی اربعین حسینی در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا گفت: راهپیمایی اربعین بدون تردید یکی از وقایع مهم آخرالزمانی است، چون اتفاقاتی که در ایام اربعین رخ می‌دهد عجیب و شگفت‌انگیز...

امید جرعه‌نوشی از سبوی کربلا دارم تسنیم  ۳ روز پیش

امید جرعه‌نوشی از سبوی کربلا دارم - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دلدادگان مکتب حسین(ع) همزمان با اربعین حسینی رهسپار وادی عشق می‌شوند تا ارادت خود را به ساحت حضرت سیدالشهدا(ع) نشان دهند، فرقی نمی‌کند در این مسیر چه مذهب و آیینی داری، این اقیانوس به زیباترین خیابان دنیا ختم می‌شود.طی روزهای اخیر...

اربعین آیه الهی و زبان سخن خدا با انسان‌هاست تسنیم  ۳ روز پیش

اربعین آیه الهی و زبان سخن خدا با انسان‌هاست - اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، براساس روایتی از امام حسن عسکری(ع) زیارت اربعین یکی از علائم و نشانه‌های مؤمن است. آنچه از سال‌های گذشته تاکنون شاهد آن بوده‌ایم این است که این جریان هرسال جلوه بیشتری به خود می‌گیرد و عطری خاص و حیاتی واقعی در عالم...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده

پربیننده ترین خبرها