تعداد بازدید: ۳۱
تاريخ انتشار: چهارشنبه،۲۴ مهر ۱۳۹۸
ساعت انتشار: ۰۱:۴۶
محتشم خوانی در اربعین ییلاق
مداح میانسال دفترچه رنگ و رو رفته‌ای را در دست گرفته و با شور می‌خواند: «آنکه (عاجز) را چنین منصب عطا کردی که بود/ آنکه چشم بسته را دل با صفا کردی که بود/ آنکه اُمی را به منبر آشنا کردی که بود/ آنکه بر وی مهربان، شاه و گدا کردی که بود»جمعیت همراه، ترجیع بند را تکرار می‌کند و به مداح پاسخ می‌گوید:«نیست آنکس ای خدا الا عزیز عالمین/ شاه مظلومان حسین (ع)»«شاه مظلومان حسین» جمعیت با طنین بیشتری فریاد می‌شود، روی شانه‌های نسیم می‌نشیند، از بالای دشت و کوه و درختانی که در سرمای ییلاق زودتراز پایین دست بلده به استقبال خزان رفته‌اند می‌گذرد و می‌رسد به ناحیه، جایی که اهالی عزادار آن منتظرند تا پیچدهی‌ها برسند و با هم در شوری که در این 400 سال در اربعین ییلاقات و قشلاقات نور برپا می‌شود، عزاداری کنند.
پیچده و ناحیه دو روستا از توابع بخش بلده در شهرستان نور مازندران هستند. برای دسترسی به این دو روستا باید از گردنه کندوان جاده چالوس بگذری؛ از پل زنگوله ادامه مسیر دهی تا برسی به بلده. رفت و آمد روستا به روستای دسته‌های عزاداری از ویژگی‌های خاص سنت عزاداری در ییلاقات مازندران و تالش گیلان است.
اهالی روستاهای کم جمعیت و پراکنده ییلاق در مراسم عزای حسینی می‌خواهند که باهم عزاداری کنند. پس دشواری عبور از جاده‌های پاکوب و مالرو و رنج حمل علم و کتل در این جاده‌ها را که بسیاری وقتها با بارش باران همراه است، بر خود هموار می‌کنند و به روستاهای مجاور می‌روند.ایام عزاداری بویژه اربعین، یکی از جاذبه‌های گردشگری مذهبی این دو روستاست.
چند سالی هست که آیین اربعین برای جاماندگان از پیاده‌روی کربلا در تهران برگزار می‌شود اما اهالی این دو روستا 400 سال است که اربعین را با محتشم‌خوانی بین دو امامزاده برگزار می‌کنند.تاسوعا دسته عزا از روستای ناحیه به روستای پیچده می‌آید و عاشورا نوبت اهالی روستای پیچده است که به دیدار عزاداران روستای ناحیه بروند.
وقتی دو دسته عزاداری به هم می‌رسند، شور حسینی همه ییلاق را در برمی‌گیرد و صدای «مظلوم حسین» جمعیت به آسمان می‌رود. در میدانگاه تعزیه ناحیه، حلقه عزا تشکیل می‌شود و جمعیت آماده سینه‌زنی «کمری» یا «شلنگی» می‌شوند.عزاداران در این نوع از سینه‌زنی به ترتیب سن در کنار هم قرار می‌گیرند و حلقه عزا تشکیل می‌دهند.
این تصویر را البته در جغرافیای مقابل این خطه در جنوب ایران و در بوشهر و خوزستان هم می‌توان دید. تفاوت اصلی اما در نوع نوحه‌های محلی و ضرباهنگ آن است که به صورت سه ضرب قرائت می‌شود. مرثیه‌های محلی که در این دیار در ایام شهادت ائمه (ع) خوانده می‌شود نیز از سروده‌های شعرای آیینی همین دیار است.
یکی از شعرای آیینی روستای ناحیه شیخ «حسن ملا» معروف به «عاجز نائیج» از مرثیه  سرایان اهل بیت (ع) است. شیخ حسن عاجز در بین سالهای ۱۲۲۵تا ۱۲۳۰هجری قمری در روستای ناحیه چشم به جهان گشود و در سن ۶ سالگی در اثر بیماری آبله از دو چشم نابینا شد. او که از نظر هوش و حافظه قوی مورد تحسین دیگران بود در همان سال‌های جوانی آتش عشق به اهل بیت (ع) در وجودش شعله‌ور شد و نبوغ درونی عاجز ظهور کرد و با نداشتن چشم ظاهر، اشعار پر محتوایی را در مدح اهل بیت عصمت و طهارت (ع) سرود.
فرزندان شیخ حسن عاجز، سروده‌های وی را با قلم نی یادداشت و به صورت کتاب جمع می‌کردند و الان هم مجموعه این اشعار در اختیار نوادگان ایشان است.وی پس از حدود ۱۱۰ سال دار فانی را وداع گفت و در کنار قبر امامزاده اباصلت روستای ناحیه آرام گرفت. اشعار و آثار «عاجز» در قالب مرثیه و تعزیه در سرتاسر مازندران چه در ییلاق و چه در قشلاق مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در آخر مراثی سروده‌های او تخلص «عاجز» می‌آید و شاعر برای خود طلب مغفرت می‌کند.علی خاتمی ‌نوری معروف به «عَلی ابنِ وَلی» از دیگر شاعران آیینی این دیار است. در همان جاده حدفاصل پل زنگوله تا بلده پس از دو گردنه «ترک پشم» و «لاوشم» روستایی به نام پیل قرار گرفته که «عَلی ابنِ وَلی» در سال1283 شمسی در آن چشم به جهان گشود.
اهالی پیل در وصف او می گویند که بـه خانـدان نبـوّت و امامت، همچـون عاشـقی بی قرار عشـق می‌ورزید و در مقام خضوع و خشوع، عالی‌ترین ابیات و مراثی را در قالب زیباترین الفاظ در مدح و منقبت ایشان می‌سرود.از مرثیه‌های معروف او نوحه‌ای با عنوان «رهبر دین» است که در ادامه، بند آخر این مرثیه آمده است: «ای خدا کرده حسینت خطاب/ بر «عَلی ابنِ وَلی» اندر حساب/ باش شفیع ای شه عالیجناب/ چون به تو مداح و ثناگر منم/ رهبر دین سبط پیمبر منم/ زاده زهرای مطهر منم»در روستاهای بلده نیز مانند بسیاری دیگر از نقاط ایران آیین محتشم خوانی در دهه اول محرم و شب اربعین برقرار می‌شود.
یکی از ویژگی‌های عزاداری در بلده، استناد به اشعار و نوحه‌های شاعران آیینی و پرهیز مداحان این منطقه از خواندن اشعار و نوحه‌هایی است که با فرهنگ عاشورایی سنخیتی ندارند. همچنین در خواندن نوحه‌ها و مراثی ریتم‌ها طبق سنت گذشته، اکثراًبصورت سه ضربی اجرا می‌شود و از این نظر می‌توان گفت این منطقه از آفت پریشان خوانی در عزاداری‌های اهل بیت به دور مانده است.
همچنین در مراسم عزاداری در این منطقه از سیستم‌های صوتی آنچنانی که جز آزار گوش و روان حاصل دیگری ندارند، خبری نیست. اشعار محتشم در این منطقه بسیار مورد استقبال عزاداران در عموم مراسم‌هاست. بیشتر اشعاری که در مراسم‌های محلی این منطقه استفاده می‌شود از ترکیب بند عاشورایی محتشم است.
نحوه خواندن هم بدین صورت است که وقتی سینه‌زنی محلی به اتمام می‌رسد در انتها سه مصرع از اشعار محتشم خوانده می‌شود و به ازای هر مصرع که توسط محتشم‌خوان قرائت می‌شود تمامی عزاداران یکصدا فریاد می‌زنند «یا حسین(ع)» و در پایان سه مصرع جمعیت چندبار ذکر «یاعلی(ع)» را تکرار می‌کنند.
بقاع متبرکه حاضر در این دو روستا، خانه شهدا و پیرغلامان این دو ده که امروز در قید حیات نیستند از مکان‌هایی است که عزاداران حتماً در آن وقوف کوتاهی خواهند داشت و محتشم‌خوان در این مکان‌ها نیز به قرائت شعر محتشم می‌پردازد:«باز این چه شورش است که در خلق عالم است/ باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است/ جن و ملک بر آدمیان نوحه می‌کنند/ گویا عزای اشرف اولاد آدم است/ این کشته فتاده به هامون حسین توست/ وین صید دست و پا زده در خون حسین توست/ فریاد از غریبی و بی یاری حسین(ع)/ و از ناله‌های دم به دم و زاری حسین»امامزاده امان الله (ع) از نسل امام زین العابدین علیه السلام است که قبر ایشان در روستای پیچده قرار دارد، در روز تاسوعا و اربعین یکی از محل‌های وقوف عزاداران پیش از ورود به حسینیه روستا است.
همچنین آستان امامزاده محمود (ع) در ناحیه نور نیز از مکان‌هایی است که دسته عزادار در روز عاشورا در آن توقف می‌کند و ضمن زیارت این سلاله حضرت موسی بن جعفر(ع) در آنجا سینه‌زنی محلی برقرار می‌شود. اما نکته مهم آن است که وقتی دسته‌های عزادار به قبور این دو امامزاده نزدیک می‌شوند، ابتدا محتشم‌خوان محتشم می‌خواند و سپس مداح به خواندن شعری با ضرباهنگ سه ضرب می‌پردازد.
گوشواره این نوحه که مردم به تکرار آن می‌پردازند «ای شه ابرار سلامُ علیک» است: «ای شه ابرار سلامُ علیک/ ای گل بی‌خار سلامُ علیک/ ای که به فردای قیامت تویی/ همدم و همراه سلامُ علیک/ محرم اسرار سلامُ علیک/ ای شه ابرار سلامُ علیک»شور عزاداری در اربعین به اوج می‌رسد.
بسیاری از دور و نزدیک به این منطقه می‌آیند تا در مراسم محتشم‌خوانی و آیین پیاده‌روی شرکت کنند؛ آیینی 400 ساله، ساده، بدون زرق و برق و دلنشین. کلمات کلیدی راهپیمایی اربعین
ادامه

کلمات کلیدی:
کد خبر: 993809  |  ادامه: شبکه ایران
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید
اخبار مرتبط:
- اخبار فرهنگی - به گزارش تسنیم به نقل از روابط عمومی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، کتاب "طلوعی در غروب"، (ادبیات و موسیقی در آیین عزاداری زمینه‌خوانی) با هدف معرفی و احیای آیین زمینه‌خوانی و با همت علی عابدی تألیف و همکاری پژوهشکده تاریخ معاصر در یک‌هزار شماره چاپ و منتشر...
به گزارش خبرنگار تاریخ خبرگزاری فارس‌، موسی حقانی در مراسم رونمایی از کتاب «طلوعی در غروب» (ادبیات و موسیقی در آیین عزاداری زمینه‌خوانی) که در فرهنگسرای ولا برگزار شد، طی سخنانی کوتاه اظهار کرد: عزاداری امام حسین (ع) از اهل بیت شروع شد؛ آنها هر ساله اقامه عزا می‌کردند و این مراسم...
خبرگزاری فارس - گروه استانها؛ مصطفی رضائی: سراسر کشور امروز سه‌شنبه در عاشورای حسینی به یاد اباعبدالله الحسین(ع) غرق در سوگ و ماتم است و آیین‌های عزاداری با جلوه و شکوهی وصف ناپذیر در جای جای میهن اسلامی در حال برگزاری است. مشهد| خیابان‌های منتهی به حرم مملو از عاشقان حسینی(ع)...
به گزارش ستاره ها به نقل از ایرنا؛ ارادت به اهل بیت به‌ویژه اباعبدالله الحسین (ع) افتخار ایرانیان است. بی‌تردید عاشورا، حماسی‌ترین و سوزناک‌ترین واقعه تاریخی است که باگذشت سالیان سال از وقوع آن، مردمان هر شهر و دیاری از سراسر ایران با مراسمی خاص و متفاوت به پاسداشت این حماسه می‌نشینند...
▫ شور حسینی در استان ها  شبکه ایران - فرهنگي
از اول ماه محرم تا تاسوعا و عاشورای حسینی هر شب مردم شهرهای مختلف با حضور در مساجد، حسینیه‌ها و نیز خیابان‌ها با برگزاری آیین‌هایی ازجمله آیین زنجیرزنی عزاداری می‌کنند و باگذشت قرن‌ها از وقوع واقعه عظیم کربلا هنوز عشق و ارادت مردم بخصوص شیعیان به امام حسین(ع) ذره‌ای کم...
شفقنا زندگی- برای سایر ائمه معصوم معمولا مجلس عزاداری همراه با شامدهی بنام روضه خوانی در خانه یکی از اهالی برگزار که ضمن گوش دادن به سخنرانی و ذکر مصیبت و مرثیه خوانی با صرف شام به اتمام می رسید و اما برای شهدای کربلا معمولا از شب اول ماه محرم در حسینیه کوچک روستا که با چوب و گل بنا...

آخرین خبرهای اجتماعي

استخدام کارشناس فروش و بازاریابی،کارشناس it در اصفهان کندو  ۱۰ دقیقه پیش

استخدام آگاه تدبیران نقش جهان شرکت آگاه تدبیران نقش جهان یک شرکت معتبر در زمینه مسائل بازرگانی ، خرید فروش در شهر اصفهان مشغول به کار می باشد و جهت تکمیل کادر خود در استان اصفهان از افراد واجد شرایط زیر دعوت به همکاری می نماید. عنوان شغلی شرایط احراز کارشناس فروش و بازاریابی آشنایی با فنون...

استخدام کارمند خانم در شرکت عصر الکترونیک آریا/البرز کندو  ۱۰ دقیقه پیش

استخدام عصر الکترونیک آریا شرکت عصر الکترونیک آریا جهت تکمیل کادر خود در استان البرز از افراد واجد شرایط زیر دعوت به همکاری می نماید. عنوان شغلی جنسیت شرایط احراز کارمند خانم مسلط به امور اداری و اکسل افراد دارای تجربه کار در پی اس پی در اولویت هستند. افراد داری سابقه مدیریتی در اولویت هستند....

استخدام کارشناس فروش تلفنی و حضوری در خراسان رضوی کندو  ۱۰ دقیقه پیش

یک شرکت معتبر جهت تکمیل نیروی انسانی خود در استان خراسان رضوی از افراد واجد شرایط زیر دعوت به همکاری می نماید. عنوان شغلی تعداد/جنسیت شرایط احراز کارشناس فروش تلفنی ۱ نفر / خانم حداقل کاردانی ۲ سال سابقه فروش فن بیان قوی دارای روحیه کار تیمی ساعت کاری ۰۸:۰۰ صبح الی ۱۷:۰۰ حقوق ثابت + بیمه ...

استخدام کارگر آشنا به کار کافی شاپ در تهران کندو  ۱۰ دقیقه پیش

به یک نفر کارگر آشنا به کار کافی شاپ در محدوده لواسان در تهران نیازمندیم . اطلاعات تماس موبایل ۰۹۱۲۶۱۰۰۴۲۶ ...

استخدام قالبساز پلاستیک، پولیش کار قالب و طراح محصول در البرز کندو  ۱۰ دقیقه پیش

یک مجموعه جهت تکمیل کادر خود در استان البرز از افراد واجد شرایط زیر دعوت به همکاری می نماید. عنوان شغلی شرایط احراز قالبساز پلاستیک حداقل ۵ سال سابقه کار حداکثر ۳۵ سال سن پولیش کار قالب – طراح محصول جنسیت:خانم مسلط به نرم افزار Catia و ابر نقاط حداکثر ۳۰ سال سن داوطلبان...

استخدام رویه کوب و نجار جهت همکاری در کرج کندو  ۱۰ دقیقه پیش

به رویه کوب و نجار جهت همکاری در کرج نیازمندیم. اطلاعات تماس موبایل ۰۹۱۹۲۴۷۴۶۹۵ ...

استخدام انباردار جهت همکاری در مشهد کندو  ۱۰ دقیقه پیش

به یک نفر انباردار جهت همکاری در مشهد نیازمندیم. اطلاعات تماس موبایل ۰۹۱۵۰۰۱۲۱۸۹ ...

استخدام مسئول دفتر در یک برند معتبر در صنایع غذایی در تهران کندو  ۱۰ دقیقه پیش

یک برند معتبر در صنایع غذایی جهت تکمیل کادر خود در استان تهران از افراد واجد شرایط زیر دعوت به همکاری می نماید. عنوان شغلی تعداد/جنسیت مدرک تحصیلی شرایط احراز مسئول دفتر ۱نفر/خانم کارشناسی ICDL مهارتهای برقراری ارتباط توانایی مذاکره منظم، انعطاف پذیر،دارای روحیه کار تیمی و سازنده مکاتبات اداری...

استخدام صندوقدار رستوران جهت کار در هتل در تهران کندو  ۱۰ دقیقه پیش

به صندوقدار رستوران جهت کار در هتل پارسا در تهران نیازمندیم. اطلاعات تماس تلفن ۰۲۱۶۶۴۶۹۲۱۱ ...

خودسوزی یک‌ مرد مقابل فرمانداری زاهدان بخاطر عدم دریافت "نفت" آفتاب نیوز  ۲۱ دقیقه پیش

آفتاب‌‌نیوز : ابوذر مهدی نخعی اظهار کرد: متاسفانه یک شهروند زاهدانی با حالتی بسیار بهم ریخته و عصبانی به فرمانداری شهرستان زاهدان مراجعه و شکایت از عوامل یکی از شعب توزیع نفت را مطرح کرده است.وی افزود: طبق اظهارات شخص به همکاران ما در فرمانداری گویا وی آدرس محل سکونت خود را جابجا کرده و شعبه...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده